Psychiatria dzieci i młodzieży w Polsce i UE: wyzwania i cele.

Powiem nieskromnie, że inne kraje w pewnym sensie mogą się od nas uczyć budowania modelu opieki środowiskowej w obszarze psychiatrii wieku rozwojowego, niejednokrotnie taką opinię sama słyszałam podczas różnych spotkań i debat z udziałem przedstawicieli WHO. Dla porównania nasi sąsiedzi mają co prawda więcej oddziałów stacjonarnych około 144, ale jak podkreśla Prof. Romanos, niemieckie statystyki ogólnokrajowe nie odzwierciedlają sytuacji w poszczególnych landach. Nie wszędzie dostęp do specjalistów jest tak samo dobry: najtrudniej jest na wsi. W całym kraju na oddziały stacjonarne bez kolejki przyjmowani są jedynie pacjenci w kryzysie, których stan wymaga natychmiastowej hospitalizacji. Inni muszą czekać. Według ekspertów jednym z podstawowych problemów niemieckiej psychiatrii dziecięcej jest zbyt późna diagnoza – stawiana w momencie, gdy hospitalizacja to jedyna możliwość poradzenia sobie z kryzysem psychicznym. Oddziały stacjonarne i towarzyszące im oddziały dzienne, poradnie zdrowia psychicznego, poradnie psychologiczno-wychowawcze są słabo skomunikowane z resztą systemu. Z badań niemieckich psychiatrów dziecięcych wynika, że zazwyczaj dzieci rozpoczynają leczenie po sześciu–ośmiu latach od wystąpienia pierwszych symptomów. Często po tak długim czasie konieczna jest hospitalizacja. W części niemieckich landów grupy specjalistów pracują nad projektem, dzięki któremu wczesna diagnoza i następująca po niej terapia byłyby prowadzone w środowisku szkolnym.

Reklama

Reasumując nie tylko w Niemczech, ale i również w innych krajach opieka psychiatryczna środowiskowa dla dzieci i młodzieży albo jest słabo rozwinięta, albo w ogóle jej nie ma. W naszym kraju od niespełna 4 lat wdrażany jest nowy model opieki w obszarze psychiatrii dzieci i młodzieży skoncentrowany na pracy z pacjentem w jego środowisku naturalnym, dlatego podstawą tego modelu są ośrodki opieki środowiskowej psychologiczno-psychoterapeutycznej praktycznie już jeden w każdym powiecie i kilka w dużym mieście. Opieką zatem nie jest tylko objęty pacjent, ale tak naprawdę cały system, w którym on funkcjonuje, bo bardzo często potrzebne są sesje wsparcia psychospołecznego dla rodziców, nawiązanie współpracy ze szkołą, opieką społeczną czy wdrożenie innych from oddziaływań psychospołecznych, które koszyk świadczeń gwarantowanych zapewnia naszemu pacjentowi. W tych ośrodkach nie ma lekarza, ponieważ większość pacjentów dziecięco-młodzieżowych wymaga tylko oddziaływań psychospołecznych. Jeśli konsultacja lub opieka lekarska jest wskazana to pacjent jest skierowany do II poziomu referencyjnego. Całodobowe Ośrodki III poziom referencyjny zapewniają opiekę tym pacjentom, u których hospitalizacja całodobowa jest wskazana. A zatem nowy model opieki psychiatrii wieku rozwojowego to przede wszystkim deinstytucjonalizacja i koncentracja na opiece środowiskowej.

Rozwój medycyny to również rozwój psychiatrii dzieci i młodzieży i dzięki dostępności do nowoczesnych farmakoterapii leczenie takich zaburzeń jak schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa jest efektywniejsze i bezpieczniejsze. Niewątpliwe my specjaliści, ale przede wszystkim nasi pacjenci potrzebujemy wsparcia systemowego w obszarze refundacji preparatów, które stosujemy w populacji pacjentów pediatrycznych. Jest otwartość ze strony resortu zdrowia i toczą się prace w tym obszarze. Pokładamy w tych pracach nadzieję jako środowisko specjalistów, ale też i pacjentów, tym bardziej że mówimy tutaj o schorzeniach, gdzie podstawą jest farmakoterapia przy równolegle wdrażanych i prowadzonych oddziaływaniach psychospołecznych.

Wszyscy potrzebujemy kompleksowej opieki opartej przede wszystkim na holistycznym podejściu do pacjenta, a fundamentem działań w obszarze zdrowia psychicznego powinna być profilaktyka, a bez współpracy międzyresortowej zwłaszcza z Ministerstwem Edukacji nie uda się efektywnie tych oddziaływań wdrożyć. Przez te kilka lat realizacji nowego modelu psychiatrii dzieci i młodzieży wyraźnie widzimy, że zmiany tylko w obszarze ochrony zdrowia będą nieskuteczne i nieefektywne, a zatem bardzo gorąco apeluję o tę współpracę nie tylko jako lekarz praktyk, ale i również jako rodzic.