Ochrona przed RSV. Kto powinien o niej pomyśleć?

Pediatrzy przypominają, że wirus RS to główna przyczyna infekcji i hospitalizacji u dzieci poniżej 1. roku życia. Atakuje drogi oddechowe i może doprowadzić do ciężkiej infekcji, wymagającej leczenia w szpitalu, często na oddziale intensywnej terapii i zastosowania wentylacji mechanicznej.

Lekarze apelują o większą dostępność immunizacji, która chroni przed wirusem RS dla noworodków i niemowląt. Uważają, że to konieczne, gdyż do końca sierpnia 2024 roku odnotowano ponad 38 tysięcy zakażeń RSV, z czego prawie 18 tysięcy dotyczyło dzieci poniżej 2. roku życia.

Ochroną przed wirusem RS (syncytialny wirus nabłonka oddechowego (ang. respiratory syncytial virus) są objęte wcześniaki i dzieci z grup ryzyka, ale to jedynie 1,5 proc. populacji. Do niedawna panowało bowiem przekonanie, że tylko te dzieci są narażone na poważne konsekwencje zakażenia. Tymczasem dane epidemiologiczne pokazują, że 95 proc. dzieci, które trafiły do szpitali z powodu RSV to dzieci urodzone o czasie, wcześniej zdrowe i nie mające żadnych czynników ryzyka.

W Polsce można korzystać z programu profilaktyki zakażeń wirusem RS, który pozwala zabezpieczać dzieci z grup ryzyka przed infekcjami RSV. Z bezpłatnej immunoprofilaktyki mogą skorzystać wcześniaki, dzieci z dysplazją oskrzelowo-płucną, dzieci z wrodzonymi wadami serca, a od tego sezonu również dzieci z SMA i mukowiscydozą.

– Wieloletnie działania środowiska neonatologicznego i rodziców doprowadziły do powstania jednego
z najlepszych programów profilaktyki RSV w Europie. W tym sezonie do programu dołączyły dwie nowe grupy dzieci – z SMA i mukowiscydozą. Dzięki temu dzieci z grup ryzyka są zabezpieczane przed RSV i nie trafiają do szpitali w okresie jesienno-zimowym. To tylko potwierdza skuteczność immunoprofilaktyki. Powinny być więc nią objęte wszystkie dzieci do 12. miesiąca życia, bo każde dziecko może ciężko przechodzić infekcje RSV – przekonuje prof. dr hab. n. med. Ewa Helwich, konsultant krajowa w dziedzinie neonatologii.

Program profilaktyki RSV prowadzony jest przy użyciu przeciwciała monoklonalnego paliwizumab, zarejestrowanego dla wcześniaków i dzieci z wrodzonymi wadami sera, podawanego w sezonie co 30 dni. Jednak tylko 1,5 proc. populacji niemowląt może skorzystać z tego programu. Dziś już mamy nowe możliwości profilaktyki, która pozwala zabezpieczyć wszystkie dzieci w pierwszym roku życia – jest to nowe 1-dawkowe przeciwciało monoklonalne nirsewimab oraz szczepionka dla kobiet w ciąży, która chroni mamę i dziecko. 

Jedną z metod ochrony przed RSV jest szczepienie kobiet w ciąży. Podanie szczepionki między 32.a 36. tygodniem ciąży sprawia, że przeciwciała wytworzone przez matkę są przekazywane dziecku przez łożysko i chronią je do 6. miesięcy po porodzie. To bardzo ważne, zwłaszcza gdy dziecko rodzi się w sezonie zakażeń, bo jego organizm nie wytwarza jeszcze własnych przeciwciał, a niemowlę jest najbardziej narażone na infekcje właśnie przez pierwszych 6 miesięcy życia. Trwa proces refundacyjny szczepionki przeciwko RSV dla ciężarnych, ale biorąc pod uwagę niechęć do szczepień w ciąży, a także działania ruchów antyszczepionkowych, można przypuszczać, że ta możliwość nie zapewni wystarczającej ochrony populacyjnej. Dodatkowo szczepionka jest dość droga. Dlatego m.in. Polskie Towarzystwo Wakcynologii apeluje do MZ o całkowicie finansowane jej przez państwo.  

Środowisko medyczne i organizacje pozarządowe apelują więc o wprowadzenie rozwiązania systemowego, które zapewni ochronę przed RSV dla wszystkich niemowląt. Zachęcają do wprowadzenia wspomnianego już jednodawkowego przeciwciała monoklonalnego, które jest zarejestrowane dla wszystkich dzieci do 2. roku życia. 

Polskie Towarzystwo Wakcynologii opublikowało w lipcu br. nowe zalecenia, które mówią, że nowe jednodawkowe uodpornienie bierne powinny otrzymać wszystkie niemowlęta w 1. roku życia niezależnie
od obecności chorób współistniejących, a w przypadku wystąpienia czynników ryzyka ciężkiej infekcji również dzieci do 2. roku życia w drugim dla nich sezonie zakażeń. Eksperci zalecają również każdej kobiecie w ciąży szczepienie przeciwko RSV, a także przeciwko grypie i krztuścowi. Co więcej, szczepienie matki
w ciąży nie powinno być powodem wykluczenia dziecka z profilaktyki biernej za pomocą jednodawkowego przeciwciała monoklonalnego.

na podst. mat. pras.