Nowy zegar biologiczny przewiduje długość życia. Wystarczy kropla krwi

Naukowcy stworzyli nowy zegar biologiczny, który na podstawie krwi lub śliny może przewidzieć długość życia. Oparty jest na tzw. „zdolności wewnętrznej” — wskaźniku fizycznego i psychicznego funkcjonowania człowieka. Wyniki badania opublikowanego w „Nature Aging” sugerują, że osoby z wysokim wskaźnikiem mogą żyć nawet o 5,5 roku dłużej.

W 2015 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaproponowała pojęcie „zdolności wewnętrznej” (ang. intrinsic capacity, IC). To suma wszystkich zdolności fizycznych i psychicznych, którymi człowiek dysponuje w danym momencie życia. W odróżnieniu od tradycyjnego podejścia, IC skupia się nie na leczeniu chorób, ale na utrzymaniu sprawności. Choć naturalnie maleje z wiekiem, może być wzmacniana przez zmiany stylu życia.

W najnowszej, 11. wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11), IC zyskała status oficjalnego miernika starzenia się. Wiadomo już, że niski wynik IC wiąże się z większym ryzykiem upadków, osłabienia, wielochorobowości i problemów z codziennym funkcjonowaniem.

Badanie opublikowane w „Nature Aging” to efekt analizy ponad 1000 osób w wieku od 20 do 102 lat, uczestniczących w długofalowym projekcie INSPIRE-T. Naukowcy pobrali próbki krwi i przeanalizowali tzw. metylację DNA (DNAm), by stworzyć nowy biologiczny model — zegar IC.

Model ocenia pięć obszarów: zmysły, poznanie, stan psychiczny, poruszanie się i witalność. Każdy otrzymuje wynik od 0 do 1 — im bliżej jedynki, tym lepszy stan zdrowia. Co ciekawe, kobiety uzyskiwały wyższe wyniki w obszarze zmysłów, a mężczyźni w psychice i witalności. Analiza pokazała też, że panowie wcześniej tracą sprawność poznawczą, a panie szybciej doświadczają pogorszenia zmysłów.

Najlepszy model zegara IC uzyskał współczynnik korelacji 0,61 pomiędzy rzeczywistym stanem IC a tym przewidywanym na podstawie metylacji DNA. W przeciwieństwie do popularnych zegarów epigenetycznych, zegar IC wykazał silniejszy związek z przewidywaną długością życia.

W badaniu wykorzystano również dane z Framingham Heart Study, obejmujące ponad 1600 osób. Osoby z wysokim DNAm IC żyły średnio o 5,5 roku dłużej niż osoby z niskim wynikiem. Co ważne, model działa zarówno na podstawie próbki krwi, jak i śliny.

Naukowcy wskazali 578 genów, których aktywność była powiązana z wynikami IC, m.in. MCOLN2 i CD28. Analiza wykazała, że niższy wynik IC był związany z takimi procesami jak starzenie komórkowe, przewlekły stan zapalny, osłabienie odporności, niestabilność genomu czy problemy z mitochondriami. Wyższa witalność była związana z genami odpowiedzialnymi za transport elektronów w mitochondriach, a lepsza kondycja psychiczna – z naprawą DNA.

Wśród wielu analizowanych czynników stylu życia, tylko dwa miały wyraźny wpływ na IC: spożycie ryb bogatych w omega-3 i ograniczenie cukru do zalecanych poziomów. Naukowcy podkreślają, że choć zegar IC wiąże się z przewidywaniem zdrowia i długości życia, nie oznacza to jeszcze, że jego poprawa automatycznie poprawi nasze rokowania. Potrzebne są dalsze badania.

Zegar IC to nowatorskie narzędzie pozwalające ocenić kondycję biologiczną i ryzyko śmierci z większą precyzją niż wcześniejsze modele.