Nowy test moczu pomoże we wczesnym wykrywaniu raka płuc

Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge opracowali test moczu, który może pomóc w wykrywaniu raka płuc we wczesnym etapie. To pierwszy taki test na świecie, który jest w stanie wykryć tzw. komórki „zombie”, które mogą wskazywać na początkowe objawy choroby.

Rak płuc to poważny problem zdrowotny zarówno w Polsce, jak i na świecie. Jest to choroba, która daje bardzo złe rokowania, ponieważ przez długi czas nie występują żadne objawy. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z zagrożenia, ponieważ nie trafia do lekarza na wczesnym etapie. Zwykle rak płuc jest wykrywany dopiero wtedy, gdy przerzuty rozprzestrzenią się na inne części ciała.

W Polsce rocznie około 23 tysiące osób zachorowuje na ten nowotwór. Jeżeli chodzi o podział na płeć, to dwukrotnie częściej mężczyźni, ale liczba przypadków u kobiet stale rośnie. Ponad 90% przypadków raka płuc związanych jest z paleniem papierosów, a najczęściej występującą postacią jest rak płaskonabłonkowy płuca.

Niestety, wczesne objawy są skąpe lub wręcz ich brak, a szansa na wyleczenie i przeżycie pięciu lat, wynosi mniej niż 10-15%. Jak pokazują statystyki, tylko 20% przypadków raka płuc w Polsce jest diagnozowanych na wczesnym etapie.

Naukowcy mają nadzieję, że nowy test moczu umożliwi wcześniejsze wykrycie choroby, co pozwoli na szybkie rozpoczęcie leczenia i znacznie poprawi rokowania pacjentów.

Prof. Ljiljana Fruk i dr Daniel Munoz Espin wraz ze swoimi zespołami z Uniwersytetu Cambridge, prowadzą badania, które mogą zrewolucjonizować diagnozowanie raka płuc. Ich prace, finansowane przez Cancer Research UK, prowadzone są w Departamencie Inżynierii Chemicznej i Biotechnologii oraz Instytucie Wczesnego Raka. Ich celem jest stworzenie taniego i łatwego w użyciu testu moczu, który pomoże wykrywać raka płuc na wczesnym etapie, jeszcze zanim choroba się rozwinie. 

Podczas opracowywania testu, naukowcy skupili się na białkach wydzielanych przez komórki starzejące się, tzw. “zombie”. Są to komórki, które są żywe, ale nie potrafią się już dzielić ani rosnąć. Te komórki mogą powodować uszkodzenia tkanek, zmieniając swoje otoczenie w taki sposób, że sprzyja to powstawaniu komórek rakowych.

Naukowcy opracowali specjalny sensor, który można wstrzykiwać. Sensor ten wchodzi w reakcję z białkami komórek zombie i uwalnia łatwy do wykrycia związek chemiczny, który trafia do moczu, sygnalizując obecność tych komórek. Dzięki temu możliwe jest wczesne wykrycie problemu, zanim choroba zdąży się rozwinąć.

Badaczka ma nadzieję, że oprócz leczenia raka płuc, jej badania przyczynią się do opracowania sond zdolnych wykrywać inne rodzaje nowotworów.

Jak wyglądają paznokcie przy raku płuc?

U części pacjentów może wystąpić tzw. palce pałeczkowate – paznokcie stają się pogrubione, zaokrąglone i wypukłe. To objaw przewlekłych chorób płuc, w tym raka, ale także innych schorzeń (np. serca). Nie jest to jednak pewny znak raka płuc.

Jak sprawdzić, czy mam raka płuc?

Najważniejsze badania diagnostyczne to:

• RTG klatki piersiowej i tomografia komputerowa,
• bronchoskopia (oglądanie dróg oddechowych),
• badania histopatologiczne guza,
• testy biomarkerów.

Nowy test moczu opracowany w Cambridge ma szansę wykrywać raka płuc we wczesnym etapie, zanim pojawią się wyraźne objawy.

Czy w aptece można kupić test na raka?

Obecnie nie istnieje domowy test z apteki na raka płuc. Nowy test moczu jest jeszcze w fazie badań i nie jest dostępny komercyjnie. Standardowo diagnostyka odbywa się w szpitalu lub poradni specjalistycznej.

Jak wygląda twarz przy raku płuc?

Rak płuc nie daje typowych zmian na twarzy. Mogą wystąpić:

• ogólne objawy wyniszczenia (chudnięcie, bladość, zmęczenie),
• czasami obrzęk twarzy i szyi przy ucisku żyły głównej górnej przez guz.

To jednak objawy zaawansowanej choroby.

Na czym polega nowy test moczu na raka płuc?

Polega na wykrywaniu białek uwalnianych przez tzw. komórki zombie – starzejące się komórki, które mogą sprzyjać powstawaniu raka. Specjalny sensor reaguje z nimi i uwalnia związek chemiczny, który można łatwo wykryć w moczu.

Dlaczego wczesne wykrycie raka płuc jest tak trudne?

We wczesnych stadiach choroba nie daje objawów. Kaszel, duszność czy ból pojawiają się dopiero później. Dlatego aż 80% przypadków w Polsce diagnozowanych jest zbyt późno.

Kto jest najbardziej narażony na raka płuc?

• osoby palące papierosy (odpowiadają za ponad 90% przypadków),
• osoby narażone zawodowo na pyły i substancje rakotwórcze,
• osoby z przewlekłymi chorobami płuc.

Czy ten test moczu będzie stosowany też w innych nowotworach?

Tak. Naukowcy chcą wykorzystać metodę również do wykrywania innych typów raka, aby unikać inwazyjnych procedur i szybciej diagnozować choroby.