Nowa broń przeciw nowotworom: sztuczna inteligencja tworzy leki szybsze niż kiedykolwiek

Sztuczna inteligencja może zmienić sposób, w jaki walczymy z rakiem. Naukowcy opracowali platformę, która projektuje precyzyjne cząsteczki białkowe, kierujące komórki odpornościowe bezpośrednio do komórek nowotworowych. Proces, który dotąd trwał lata, teraz można zamknąć w kilku tygodniach.

Zespół naukowców z Duńskiego Uniwersytetu Technicznego (DTU) i amerykańskiego Scripps Research Institute opracował platformę sztucznej inteligencji, która projektuje białka zdolne do precyzyjnego rozpoznawania komórek rakowych. Te „klucze molekularne” – jak określają je badacze – umożliwiają przekierowanie działania limfocytów T, by uderzały wyłącznie w nowotwór, omijając zdrowe komórki.

Dotychczas projektowanie immunoterapii było żmudnym, indywidualnym procesem, trwającym nawet kilka lat. Nowa platforma skraca ten czas do 4–6 tygodni. W badaniach zespół skupił się na dobrze znanym antygenie nowotworowym NY-ESO-1, obecnym w wielu rodzajach raka. AI zaprojektowała tzw. minibindery – białka wiążące się z komórkami nowotworowymi. Po umieszczeniu ich w limfocytach T powstały nowe komórki IMPAC-T, które skutecznie niszczyły raka w warunkach laboratoryjnych.

Co ważne, zespół wykorzystał platformę również do zaprojektowania białek dla pacjenta z przerzutowym czerniakiem – udowadniając, że metoda nadaje się do spersonalizowanej immunoterapii. Aby uniknąć powikłań, naukowcy przeprowadzili wirtualną kontrolę bezpieczeństwa, eliminując białka mogące potencjalnie wiązać się z nieprawidłowymi celami w zdrowych tkankach.

Zespół przewiduje, że pierwsze testy kliniczne u ludzi będą możliwe w ciągu pięciu lat. Docelowo cały proces leczenia ma przypominać terapię CAR-T, dziś stosowaną np. w leczeniu białaczek – z tą różnicą, że projektowanie celów będzie oparte na danych z platformy AI.