Niezaszczepieni na imprezach sportowych. Interwencja RPO

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęły liczne skargi dotyczące ograniczenia możliwości dostępu osób niezaszczepionych przeciwko COVID-19  do wydarzeń sportowych. Marcin Wiącek podejmował w tej sprawie interwencje, prowadził korespondencję z organizatorami wydarzeń sportowych, skierował także pismo do Ministra Sportu w związku z wadliwą formą prawną wprowadzanych restrykcji. Zaproponował, aby wraz z Ministrem Zdrowia przygotowano projekty ustaw, które regulowałyby obostrzenia. Minister Sportu niechętnie odniósł się do tej propozycji.

Kolejna prośba RPO o dokonanie zmian legislacyjnych 

Rzecznik Praw Obywatelskich nie po raz pierwszy zwrócił uwagę na nieprawidłową formę prawną wdrażanych restrykcji. O jednej z jego interwencji pisaliśmy już kilka dni temu:

Według RPO, wprowadzane przez rząd limity osobowe na imprezach sportowych, do których nie wlicza się osób zaszczepionych, są niezbędne, ponieważ “jest to słuszna troska o życie i zdrowie kibiców, jak również obawa przed odpowiedzialnością za nieprzestrzeganie ograniczeń przez organizatorów”. Nieustającym problemem, na który zwraca uwagę RPO, jest wdrażanie restrykcji za pomocą rozporządzeń zamiast ustawami.

RPO zasugerował Ministrowi Sportu oraz Ministrowi Zdrowia przygotowanie legislacji, dzięki której nakładanie obostrzeń byłoby zgodne z Konstytucją, a tym samym nie naruszało niczyich praw.

Art. 73 Konstytucji gwarantuje każdemu wolność korzystania z dóbr kultury. W świetle zaś jej art. 31 ust. 3, ograniczenia  korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane wyłącznie w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Obecnie różnicowanie sytuacji osób niezaszczepionych i zaszczepionych odbywa się na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.

Naruszenie konstytucyjnych praw

Rzecznik Praw Obywatelskich w swoim piśmie do Ministra Sportu tłumaczył, że wprowadzenie limitów osób, do których nie wlicza się osób zaszczepionych, kiedy nie istnieją odpowiednie narzędzia do weryfikacji szczepień, jest bezzasadne. Alarmował, że niektórzy organizatorzy, pomimo braku uprawnień, mogą wymagać okazywania certyfikatów covidowych. (...) Nie bez znaczenia jest również chęć sprzedaży przez organizatorów jak największej liczby biletów na wydarzenie,  a co za tym idzie - wyboru sprzedaży biletów wyłącznie dla osób zaszczepionych, których nie obowiązują limity. - podkreślił RPO.

A organizatorzy wydarzeń sportowych nie mają uprawnień do kontroli statusu szczepienia oraz zdrowia osób, których dotyczy limit. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 Konstytucji nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji go dotyczących. 

Według Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych rozporządzenie z 6 maja 2021 r. nie uprawnia podmiotów zobowiązanych do przestrzegania limitu osób do żądania od nich informacji o zaszczepieniu. Ewentualne okazywanie dowodów zaszczepienia może się odbywać wyłącznie z inicjatywy osoby zainteresowanej. Informacje o zaszczepieniu są objęte szczególną ochroną art. 9 RODO. A przyjmowane rozwiązania mogą bezpodstawne ograniczać konstytucyjnie chronione prawa, m. in. 

•    prawo prywatności (art. 47 Konstytucji), 
•    dostępu do dóbr kultury (art. 73 Konstytucji),
•    zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 2 Konstytucji).

Minister Sportu w odpowiedzi na pismo RPO uznał, że nie jest to jego kompetencja. 

Z uwagi na to, iż zasady zapobiegania i zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych, w tym ograniczenia nakładane na wszelkiego rodzaju działalność gospodarczą, społeczną i kulturalną, mają charakter zdecydowanie szerszy niż tylko związany z wydarzeniami natury sportowej, problematyka wskazana w piśmie Rzecznika Praw Obywatelskich wykracza poza ścisłą właściwość Ministra Sportu i Turystki, a kompleksowe uregulowania w tym zakresie zawarte są w przytoczonej wyżej ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii - odpowiedział minister Kamil Bortniczuk.

Rzecznik w sprawie odpowiedniego uregulowania wprowadzanych restrykcji i obostrzeń występował już do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministra Zdrowia oraz do premiera Mateusza Morawieckiego. Jak dotychczas - bez efektu. Minister Kamil Bortniczuk dodał, że na bieżąco uczestniczy w pracach nad nowymi rozporządzeniami, więc stale monitoruje wprowadzane restrykcje. Szef resortu sportu nie widzi jednak nic złego w tym, że obostrzenia wydawane są w wadliwej formie.

Źródło: RPO