Dr Paweł Grzesiowski. Nie wpychajmy ludzi w ręce szarlatanów!

Państwo nie może być obojętne wobec ludzi żerujących na chorych – mówił dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny, który był rozmówcą politykazdrowotna.com podczas X Kongresu Wyzwań Zdrowotnych w Katowicach. Podczas wywiadu rozmawialiśmy z nim także m.in. o wyzwaniach stojących przed systemem ochrony zdrowia w Polsce w kontekście bezpieczeństwa oraz planach GIS na najbliższe miesiące.

System ochrony zdrowia stoi dziś przed wieloma wyzwaniami, ale gubimy się w szczegółach, które atakują nas z każdej strony: brak pieniędzy, brak lekarzy, ciągle zmiany przepisów. Co w tym wszystkim jest Pana zdaniem najważniejsze?

dr Paweł Grzesiowski:

Po drugie, musimy wyjść dużo dalej niż tylko zdrowie ludzi. Stąd hasło „One Health”, czyli jedno zdrowie na planecie. Wszystkie żywe istoty muszą być w tym samym systemie, bo jeżeli człowiek zabije wszystkie zwierzęta albo zniszczy rośliny, zaszkodzi środowisku, zatruje wodę, to nie będziemy mieli możliwości utrzymania ludzi w zdrowiu. Jeżeli nie zrozumiemy, że to, co je krowa czy świnia, trafia tak czy inaczej do naszego przewodu pokarmowego, jeżeli nie będziemy dbali o ten obszar, czyli rolnictwo, hodowlę czy środowisko, to prędzej czy później ludzkość zniknie. Po prostu zabiją nas te wszystkie zagrożenia, które sami wyprodukujemy.

Ale to raczej kwestia bardzo daleka…

Oczywiście, to odległa perspektywa. Dlatego cele bliskie w ochronie zdrowia dla nas, głównych aktorów to przede wszystkim bardzo dobra współpraca między organizacjami czy instytucjami. Dotychczas pracowaliśmy trochę w systemach silosowych. Każdy miał swoje dane, które prezentował i wydawało się, że wszystko było w porządku. W tej chwili chcielibyśmy, żeby dane przenikały się wzajemnie, na przykład: pobieram dane z CEZ-u, pobieram z NFZ-u, pobieram dane z GIF-u, ponieważ potrzebuję ich do zarządzania swoimi danymi o chorobach zakaźnych czy o skażeniu wody czy żywności. Chodzi też o prezentowanie danych w taki sposób, żeby społeczeństwo również widziało, że dysponujemy wartościowymi informacjami. Możemy wygrywać z dezinformacją tym, że będziemy prezentowali rzetelnie, wiarygodnie informacje, które zbieramy od społeczeństwa. Jesteśmy to winni społeczeństwu, bo informacje pochodzą właśnie od ludzi, instytucje muszą więc analizować informacje i dawać zwrotną, cenną informację do społeczeństwa.

To ważne zwłaszcza w kontekście walki z medycznymi fake newsami. Jak dużym są dziś zagrożeniem?

Warto podkreślić, że nie używamy zwrotu „medycyna alternatywna”, bo nie ma czegoś takiego. Zupełnie tak jakby pani chciała powiedzieć, że istnieje alternatywne słońce, a przecież go nie ma. Zatem jest tylko jedna medycyna – oparta na faktach, na nauce i dowodach.

Wszystko, co dzieje się poza nią, to alt-medycyna – medycyną, która została wymyślona, a tak naprawdę jest oszustwem. Najczęściej to szarlataneria, która polega na iluzji, na obietnicy zdrowia, przywrócenia zdrowia, czy na walce z chorobą metodami niesprawdzonymi. I to bardzo ważne, żebyśmy nie mieszali pojęcia medycyny z tak zwaną „medycyną alternatywną”, bo każdy wtedy myśli, że jednak jest jakaś inna medycyna. Oczywiście, możemy w niektórych przypadkach korzystać z metod, które są eksperymentalne itd., ale jednak w pewnym reżimie określającym, że są to metody bezpieczne i sprawdzone dla pacjenta.

Potrzebne są zatem regulacje prawne?

Z jednej strony regulacje prawne, bo dadzą nam narzędzia do pozbywania się ewidentnych przestępców. Nie boję się nazwać przestępstwem oferowanie leczenia nowotworu lekami, które nie zostały przebadane w tym zakresie.

Ale jeżeli mamy narzędzia twarde, musimy również pamiętać o tym, że potrzebujemy narzędzi miękkich, czyli takich, które będą powodowały, że ten pacjent trafi tam, gdzie trzeba: po poradę i pomoc, nawet jeżeli choroba jest nieuleczalna. Dlatego, że często się zdarza, że ludzie uciekają przed medycyną, bo wydała pewien wyrok. Chodzi na przykład o nieuleczalne nowotwory. Wtedy pacjent zaczyna szukać wszelkich możliwych metod pomocy. Więc jeżeli zostawiamy człowieka samego z diagnozą, która jest diagnozą choroby nieuleczalnej, de facto wpychamy go w ręce szarlatanów.

W krótkiej perspektywie, na czym powinniśmy się skoncentrować, mówiąc o bezpieczeństwie, które obecnie odmieniamy przez wszystkie przypadki?

To bardzo trudne pytanie, bo krótka perspektywa to może być rok, ale i pięć lat. Ta perspektywa, moim zdaniem, zakłada przede wszystkim skupienie się na doprecyzowaniu wymiany danych, na bardzo dobrej jakości informacji przekazywanej społeczeństwu i na programowaniu naszych działań na najbliższe lata - w rozumieniu holistycznego podejścia do zdrowia.

Jakie są plany Głównego Inspektoratu Sanitarnego na najbliższe miesiące w kontekście przygotowania się na potencjalne zagrożenia zdrowotne?

GIS to taka czapka nad całą siecią placówek Inspekcji Sanitarnej. Ponad 17 tysięcy bardzo dobrych pracowników zajmuje się na co dzień zdrowiem publicznym. Moją rolą jest kierowanie tą grupą tak, żebyście mieli państwo bezpieczną wodę i żywność, żeby do Polski nie wjeżdżały niebezpieczne towary. Tym zajmujemy się w tle, o tym nie musimy mówić, robimy to po prostu na co dzień.

Nie mówiąc już o rzeczach szczegółowych, jak uporządkowanie szczepień ochronnych czy walka z zakażeniami szpitalnymi i lekoopornością. To bardzo rozległe tematy, ale chciałbym, żebyśmy ten obszar mogli w najbliższym czasie usprawnić.