NFZ obniża finansowanie badań: radiolodzy ostrzegają przed opóźnieniem diagnoz

Nowe zasady finansowania diagnostyki obrazowej NFZ mogą opóźnić rozpoznawanie chorób i wydłużyć kolejki. Radiolodzy ostrzegają, że lekarze mogą być zmuszeni do leczenia bez pełnej diagnozy. Jednocześnie eksperci wskazują na konieczność ograniczenia nadmiarowych badań TK i MRI.

Nowe zasady finansowania badań diagnostycznych NFZ

Od 1 kwietnia Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadził tzw. stawki degresywne dla części badań. Oznacza to, że za tomografię komputerową (TK) i rezonans magnetyczny (MRI) powyżej limitu płaci 50 proc., a za gastroskopię i kolonoskopię – 60 proc. wartości. Wcześniej finansowanie wynosiło 100 proc., a zmiana ma przynieść w 2026 roku 625 mln zł oszczędności.

Zdaniem ekspertów nowe przepisy mogą negatywnie odbić się na pacjentach.

Prezes Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego podkreśla, że ograniczenia finansowe utrudnią dostęp do badań.

Dlaczego wprowadzono ograniczenia w diagnostyce?

Ministerstwo Zdrowia tłumaczy zmiany wynikami audytu. Wskazano, że system premiował liczbę badań, a nie ich jakość, co prowadziło do ich powielania bez wskazań medycznych. W ciągu lat 2021–2025 koszty badań znacząco wzrosły: TK o 64 proc., MRI o 58 proc., kolonoskopia o 82 proc., gastroskopia o 133 proc.

Po zniesieniu limitów w 2019 roku liczba badań gwałtownie wzrosła. W 2024 roku wykonano aż 1,9 mln tomografii komputerowych.
Katarzyna Kacperczyk z Ministerstwa Zdrowia podkreśliła:

Zmiany budzą niepokój wśród placówek medycznych. Naczelna Izba Lekarska informuje, że część poradni i pracowni diagnostycznych już zapowiada ograniczenie liczby badań. Powodem jest ryzyko przekroczenia kontraktów i wzrost zadłużenia.

Eksperci podkreślają, że TK i MRI to różne metody diagnostyczne.

Dobór badania powinien wynikać z potrzeb pacjenta, a nie dostępności czy kosztów.

Rozwiązaniem problemu może być stworzenie Krajowego Rejestru Radiologicznego. Postuluje to m.in. Jolanta Sobierańska-Grenda, wskazując na brak danych o liczbie badań. Eksperci sugerują także wykorzystanie nowych technologii i sztucznej inteligencji do ograniczenia powtarzalnych badań.

Nowe przepisy mogą wydłużyć kolejki i utrudnić dostęp do diagnostyki. Jednocześnie brak precyzyjnych zasad kwalifikacji pacjentów może pogłębić chaos w systemie. Eksperci podkreślają, że konieczne jest znalezienie równowagi między kontrolą kosztów a bezpieczeństwem pacjentów.