Moda na psychoterapię, coaching i „ustawienia hellingera”. Prof Doliński: pacjenci są na fali trendu

​​​​​​​Psychoterapia przestała być tematem tabu, ale coraz częściej staje się też elementem stylu życia. Jak podkreśla w "WO" prof. dr hab. Dariusz Doliński, psycholog społeczny i członek PAN, obok terapii opartych na dowodach naukowych rozkwita rynek usług, które z leczeniem nie mają nic wspólnego — od ustawień Hellingera po coaching bez realnych kompetencji. A brak jasnych regulacji sprawia, że pacjent zostaje z problemem sam.

W ostatnich latach zainteresowanie psychoterapią w Polsce gwałtownie wzrosło. Z jednej strony to dobra wiadomość — korzystanie z pomocy psychologa czy psychiatry przestało stygmatyzować. Z drugiej, jak zauważa prof. Doliński, coraz częściej mamy do czynienia z modą na „pracę nad sobą”, która nie zawsze wynika z rzeczywistej potrzeby leczenia.

Według Dolińskiego wzrost popularności terapii ma także głębsze tło społeczne: erozję więzi, kryzys zaufania i brak bezpiecznych relacji, w których można się zwierzyć. Psychoterapeuta zastępuje dziś nie tylko przyjaciela, ale i instytucje, które wcześniej pełniły funkcję wsparcia.

Jednym z najmocniejszych wątków rozmowy jest krytyka metod, które funkcjonują na rynku pod szyldem „pomocy psychologicznej”, choć nie mają żadnych podstaw naukowych.

Jeszcze większym problemem jest — jego zdaniem — rynek coachingu. Brak regulacji sprawia, że coachem może nazwać się praktycznie każdy.

Jednym z tematów, o których rzadko mówi się publicznie, jest fakt, że psychoterapia nie zawsze przynosi poprawę. Badania wskazują, że u części pacjentów może dojść do pogorszenia funkcjonowania.

Profesor zwraca uwagę, że skuteczność terapii najlepiej potwierdzono w nurcie poznawczo-behawioralnym, szczególnie w leczeniu konkretnych zaburzeń, takich jak fobie. W przypadku długotrwałych terapii opartych na innych założeniach ocena efektów bywa znacznie trudniejsza.

Zdaniem prof. Dolińskiego, zanim zdecydujemy się na psychoterapię, warto zadać sobie kilka podstawowych pytań. Czasem pomocne może być wsparcie bliskich, refleksja nad przyczynami problemów czy zmiana konkretnych zachowań.

Badania pokazują, że brak wsparcia społecznego w sytuacjach kryzysowych zwiększa ryzyko długotrwałych konsekwencji psychicznych, takich jak PTSD. Dlatego budowanie relacji i sieci wsparcia jest jednym z kluczowych czynników ochronnych dla zdrowia psychicznego.

Profesor podkreśla, że zamiast odrzucać całą psychologię czy psychoterapię, warto nauczyć się krytycznego wyboru.

Według Dolińskiego przekonanie, że tylko terapeuta może pomóc nam zrozumieć samych siebie, bywa pułapką.

Wniosek profesora jest jednoznaczny: psychoterapia jest ważnym narzędziem, ale nie powinna zastępować zdrowych relacji, refleksji ani krytycznego myślenia. Bez regulacji rynku i edukacji pacjentów łatwo wpaść w sidła pseudonauki, obietnic bez pokrycia i drogich usług, które zamiast pomagać — mogą szkodzić.