Misja Rak Płuca 2024–2034: kluczowe zmiany, wyzwania i rekomendacje dla systemu opieki w Polsce

Polska Grupa Raka Płuca wraz z Sygnatariuszami Misji przedstawiła zaktualizowaną edycję dokumentu „Misja Rak Płuca 2024–2034”, będącego kompleksową mapą drogową najważniejszych zmian systemowych w leczeniu raka płuca. Raport podsumowuje postęp ostatnich 12 miesięcy, wskazuje bariery organizacyjne i kliniczne oraz rekomenduje działania wymagające pilnej realizacji.

Rak płuca pozostaje największą przyczyną zgonów onkologicznych w Polsce. W 2023 r. odnotowano ponad 21 tys. zachorowań i 22 tys. zgonów, a prognozy na 2040 r. mówią nawet o 36 tys. nowych przypadków rocznie. Tylko ok. 20 proc. chorych trafia do lekarza w stadium pozwalającym na leczenie radykalne.

Rosną także zachorowania wśród kobiet – liczba świadczeń udzielonych pacjentkom wzrosła o 23 proc. w dwa lata.

Raport podkreśla konieczność natychmiastowego wdrożenia programu przesiewowego NDTK (niskodawkowej tomografii), którego start przesunięto na 2026 r.

Jednocześnie palenie tytoniu pozostaje przyczyną aż 90 proc. nowotworów płuca.

W 2024 r. wykonano ponad 10,5 tys. badań molekularnych (wzrost o 49 proc.w dwa lata), jednak dostęp do nowoczesnej diagnostyki wciąż jest bardzo nierówny. Średni czas oczekiwania na wyniki to 40–45 dni, często znacznie dłużej.

• jednoczasowych, kompleksowych skierowań na badania patomorfologiczne i molekularne,

• pełnej refundacji NGS, CGP oraz ctDNA,

  Reklama

• wprowadzenia płynnej biopsji dla pacjentów z niedoborem materiału (dotyczy ok. 30% chorych).

Mimo wieloletnich zapowiedzi nie wdrożono w Polsce modelu Lung Cancer Units (LCU) – ośrodków zapewniających kompleksową, interdyscyplinarną opiekę, działających w oparciu o zespoły MDT oraz koordynację pacjenta.

LCU są uznawane za złoty standard w większości rozwiniętych systemów ochrony zdrowia.

Program lekowy B.6 jest regularnie rozszerzany, a dostęp do terapii rośnie, jednak:

• immunoterapia i terapie celowane są stosowane nawet 50–60 proc.rzadziej niż zalecenia ESMO,

• część pacjentów nie jest kwalifikowana z powodu opóźnień diagnostycznych,

• chirurgia robotowa RATS nadal czeka na refundację.

Przełomem jest refundacja immunoterapii okołooperacyjnej dla pacjentów operacyjnych.

Raport wskazuje cztery strategiczne filary opieki. To m.in. wczesne wykrywanie i natychmiastowe wdrożenie NDTK jako świadczenia gwarantowanego.Eksperci mówią także o diagnostyce predykcyjnej, a chodzi konkretnie o:

• obowiązkowe jednoczasowe skierowania,

• finansowanie NGS, CGP, ctDNA, PD-L1,

• wprowadzenie płynnej biopsji.

Potrzebne jest także nowoczesne leczenie z refundacją chirurgii robotowej i pełnym dostępem do wszystkich terapii celowanych, także dla rzadkich mutacji oraz obligatoryjnym MDT.

Na liście znajduje się także. 

• uruchomienie sieci Lung Cancer Units,

• koordynacja pacjenta,

• rozwój poradni antynikotynowych,

• finansowanie rehabilitacji i prehabilitacji.