Ministerstwo Zdrowia przedłuża pilotaż centrów zdrowia psychicznego do 2026 r. – będą też nowe środki na inwestycje

Pilotaż w centrach zdrowia psychicznego zostanie przedłużony do 31 grudnia 2026 r. – poinformowało Ministerstwo Zdrowia. W ramach programu ruszy też konkurs grantowy, w którym do rozdysponowania będzie ponad 237 mln zł na rozwój infrastruktury. Dodatkowy czas ma posłużyć przygotowaniu trwałych rozwiązań systemowych w psychiatrii środowiskowej.

Resort zdrowia potwierdził, że pilotaż centrów zdrowia psychicznego (CZP) nie zakończy się w 2025 roku, jak pierwotnie planowano, lecz potrwa do końca 2026 r. Jak wyjaśnił rzecznik Ministerstwa Zdrowia Jakub Gołąb, decyzja o przedłużeniu ma umożliwić spokojne dopracowanie zmian systemowych w opiece psychiatrycznej.

Pilotaż CZP rozpoczął się w 2018 roku i objął dotąd połowę dorosłej populacji w Polsce. Celem programu jest wprowadzenie modelu psychiatrii środowiskowej, w której pomoc oferowana jest jak najbliżej miejsca zamieszkania pacjenta, bez zbędnych formalności i kolejek.

Jak poinformował Jakub Gołąb, 20 października ruszy nabór do konkursu grantowego dla centrów zdrowia psychicznego i placówek opieki psychologicznej dla dzieci i młodzieży. Do rozdysponowania będzie ponad 237 mln zł na inwestycje w infrastrukturę.

Wsparcie może trafić do 317 ośrodków dla dzieci i młodzieży oraz 100 centrów dla dorosłych – łącznie obejmując ponad 60 proc. ośrodków i 70 proc. wszystkich CZP w kraju. Maksymalna wartość grantu wynosi 550 tys. zł dla ośrodków I poziomu referencyjnego oraz 820 tys. zł dla centrów zdrowia psychicznego.

Centra zdrowia psychicznego to miejsca, gdzie pomoc można uzyskać natychmiast – bez skierowania i bez wcześniejszego umawiania wizyty. Oferują wsparcie ambulatoryjne, dzienne i całodobowe, a także opiekę zespołu leczenia środowiskowego, który odwiedza pacjentów w domach.

Ich głównym zadaniem jest zapobieganie kryzysom psychicznym i szybkie przywracanie pacjentów do równowagi, przy współpracy z lokalnymi instytucjami pomocy społecznej i innymi placówkami medycznymi.

Choć pilotaż oceniany jest jako krok w dobrym kierunku, Najwyższa Izba Kontroli zwracała uwagę na poważne braki w części placówek. W raporcie z 2024 roku NIK wskazała na nieprawidłowości finansowe, braki kadrowe, a nawet przypadki stosowania środków przymusu bez wymaganych procedur.

Wyniki kontroli stały się impulsem do rozpoczęcia prac nad standardem organizacyjnym dla CZP. Pod koniec 2024 roku ówczesna minister zdrowia Izabela Leszczyna powołała w tym celu zespół ekspercki. Choć jego rekomendacje nie zostały jeszcze opublikowane, resort poinformował, że zespół opowiedział się za przedłużeniem pilotażu do końca 2026 r.

W 2025 roku na funkcjonowanie centrów zdrowia psychicznego przeznaczono 2,5 mld zł. Nie wiadomo jednak jeszcze, jak finansowanie będzie wyglądało w roku 2026.

Resort zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia tłumaczą, że brak środków w planie finansowym NFZ na przyszły rok wynika wyłącznie z formalności – dopóki nie wejdzie w życie rozporządzenie przedłużające pilotaż, nie można go ująć w budżecie.

Jak podkreślił Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji NFZ:

Dodatkowy rok ma pozwolić na dopracowanie modelu, który docelowo zastąpi pilotaż. Ministerstwo zapowiada przygotowanie nowelizacji rozporządzenia, w tym zwiększenie stawki na świadczeniobiorcę, zgodnie z rekomendacjami Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

Jeśli prace zakończą się sukcesem, centra zdrowia psychicznego staną się stałym elementem systemu opieki zdrowotnej w Polsce, a ich sieć – jak zapowiada resort – obejmie w przyszłości cały kraj.