Medyczny Nobel za opracowanie metody „oczyszczania” komórek

Komitet Noblowski Instytutu Karolińskiego w Sztokholmie wyróżnił tegoroczną nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny Japończyka, Yoshinoriego Ohsumiego. Profesor Uniwersytetu w Tokio otrzymał nagrodę za odkrycia dotyczące procesu autofagii, metody z pomocą której komórki oczyszczają swoje wnętrze z obumarłych lub uszkodzonych elementów.

Nazwa autofagia, oznaczająca "samopożeranie" pojawiła się w latach 60. ubiegłego stulecia, kiedy zaobserwowano, że komórki potrafią otoczyć fragment swojego wnętrza błoną komórkową i utworzony w ten sposób pęcherzyk skierować do utylizacji w tak zwanych lizosomach, organellach komórkowych, które się w tym specjalizują. Dokładna natura tego procesu nie była jednak znana aż do początku lat 90. XX wieku.

To wtedy Yoshinori Ohsumi przeprowadził na Uniwersytecie w Tokio szereg eksperymentów na drożdżach piekarniczych, które pozwoliły odkryć geny istotne w procesie autofagii, a także zrozumieć mechanizmy, które u drożdży za tym procesem stoją. Ohsumi pokazał potem, że podobny, wyrafinowany mechanizm wykorzystują też inne komórki eukariotyczne, w tym nasze.

Prace tegorocznego laureata pozwoliły zrozumieć mechanizm recyklingu, który pozwala komórkom przetwarzać i ponownie wykorzystywać substancje odżywcze, wykazały zasadnicze znaczenie autofagii dla takich procesów fizjologicznych, jak adaptacja do warunków głodu czy odpowiedź na infekcje. Mutacje genów odpowiedzialnych za proces autofagii mogą prowadzić do szeregu schorzeń, na przykład nowotworów czy chorób neurologicznych.

Autofagię można rozumieć jako metodę, z pomocą której komórki dbają o porządek na własnym podwórku, jako element procesu kontroli jakości, który pozwala komórkom dłużej zachować zdrowie i młodość. Dalsze badania i ewentualna kontrola nad tym procesem może mieć kluczowe znaczenie także dla opóźniania procesów starzenia.

Odkrycia Yoshinori Ohsumi"ego „doprowadziły do powstania nowego paradygmatu w sposobie rozumienia tego, jak komórki poddają recyklingowi swoją zawartość" - uzasadnił swoją decyzję Komitet Noblowski. Jego odkrycie utorowało drogę do zrozumienia wielu procesów fizjologicznych, takich jak przystosowanie do głodówki czy reakcja na infekcje- stwierdził Komitet.

AS

Źródło: RMF

Foto: Tokyo Institute of Technology