Mapy potrzeb zdrowotnych na nowo

Rozwiązania legislacyjne wprowadzone w 2014 r. w zakresie map potrzeb zdrowotnych oraz priorytetów dla regionalnej polityki zdrowotnej nie spełniły pokładanych w nich oczekiwań - zauważa Ministerstwo Zdrowia w uzasadnieniu projekt noweli ustawy, która ma usprawnić funkcjonowanie programu.

Przypomnijmy, że celem projektu realizowanego przez Departament Analiz i Strategii Ministerstwa Zdrowia - map potrzeb zdrowotnych, jest poprawa jakości zarządzania w ochronie zdrowia oraz prognozowanie kierunków koniecznych zmian w celu realizacji potrzeb zdrowotnych społeczeństwa. Mapy stanowić miały narzędzie wpierające podejmowanie decyzji zarządczych dotyczących m.in. realizacji inwestycji (takich jak np. budowa i modernizacja placówek ochrony zdrowia czy zakup sprzętu), tworzenia planów zakupu świadczeń i zawierania umów z NFZ czy opracowania koszyka świadczeń gwarantowanych. Priorytety miały jednak charakter ogólny i często na potrzeby konsensu bardzo szeroki, co istotnie ograniczało ich efektywność.  

Jednak pierwotne założenia się nie sprawdziły, dlatego plany transformacji zdrowotnej będą mieć odmienny charakter od dotychczasowych priorytetów dla regionalnej polityki zdrowotnej.

Krajowy Plan Transformacji

Zmianą zaproponowaną w nowelizowanej ustawie jest sporządzenie krajowego planu transformacji dla obszaru Rzeczypospolitej Polskiej oraz wojewódzkiego planu transformacji dla obszaru województwa, uwzględniających rekomendowane kierunki działań dla obszaru Rzeczypospolitej Polskiej i województw oparte na danych z map potrzeb zdrowotnych.

- Potrzeba jego wprowadzenia wynika z faktu, że podejmowanie działań w części obszarów kluczowych z perspektywy systemu jest możliwe wyłącznie na poziomie krajowym (dotyczy to w szczególności kadr medycznych czy usieciowienia świadczeń na poziomie ponadregionalnym) - czytamy w uzasadnieniu.

Obecnie priorytety dla regionalnej polityki zdrowotnej mogą stanowić w najgorszym przypadku wyłącznie swego rodzaju „listę życzeń” - gdzie  są wpisywane różne postulaty poszczególnych konsultantów wojewódzkich – niezależnie od oceny ich celowości, możliwości wdrożenia czy priorytetyzacji. W praktyce priorytety w mniejszym niż pierwotnie założono stopniu oddziałują na rzeczywistość. Nawet jeżeli zawierają one zasadne postulaty, to niestety nie ma żadnych narzędzi do ich wdrożenia, nie ma mechanizmów, które wymuszą, że zostaną podjęte działania w danym kierunku - czytamy.

Krajowy plan transformacji będzie uwzględniał rekomendacje wynikające z mapy oraz będzie ustalany przez ministra zdrowia. Minister ogłosi go w drodze obwieszczenia do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego o 1 rok kalendarzowy pierwszy rok obowiązywania krajowego planu, z tym że pierwszy krajowy plan na okres od 1 lipca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2027 r., zgodnie z przepisami przejściowymi, minister zdrowia sporządza do dnia 31 grudnia 2020 r.

Mniejsza rola NIZP-PZH

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, po 2020 r. obowiązek koordynacji sporządzania dokumentów miał zostać przeniesiony na NIZP-PZH. To NIZP-PZH byłby odpowiedzialny za przygotowanie projektu regionalnej mapy potrzeb zdrowotnych dla danego województwa, który następnie jest przekazywany odpowiedniemu wojewodzie. Wojewoda na podstawie projektu, w porozumieniu z Wojewódzką Radą do spraw Potrzeb Zdrowotnych, sporządzać miał Regionalną Mapę, na okres 5 lat, którą przekazuje do NIZP-PZH. NIZP-PZH na podstawie Map Regionalnych miał kreować Ogólnopolską Mapę Potrzeb Zdrowotnych, zwaną dalej „Mapą Ogólnopolską”. Dopiero na podstawie stworzonych przez NIZP-PZH dokumentów i ich akceptacji przez ministra, strategie miały być publikowane w BIP. 

-W związku z tym, że Ministerstwo Zdrowia nabyło przez ostatnie lata doświadczenie w tworzeniu map potrzeb zdrowotnych i zbudowało zespół z odpowiednimi kompetencjami projekt ustawy przewiduje kontynuację tego zadania w Ministerstwie Zdrowia. Kolejnymi argumentami przemawiającymi za pozostawieniem kwestii tworzenia map potrzeb zdrowotnych w Ministerstwie Zdrowia są ograniczone możliwości wojewodów do opracowania map m.in. przez ograniczony dostęp do danych oraz narzędzi analitycznych. Ponadto pierwotna ustawa nie przewidywała skutków finansowych, dlatego też wojewodowie i NIZP-PZH nie będą w stanie zapewnić pracowników dla realizacji przewidzianych zadań w tym zakresie - wskazuje resort w uzasadnieniu projektu nowelizacji.

Większy nadzór ministra zdrowia 

Jak wskazuje resort zdrowia, w obecnym stanie prawnym brak jest mechanizmów jakiegokolwiek nadzoru, który umożliwiałby zapewnienie, że zidentyfikowane potrzeby zdrowotne będą brane pod uwagę w działalności poszczególnych instytucji. Stąd w projekcie noweli ustawy pojawiły się narzędzia służące jednoznacznemu przypisaniu odpowiedzialności i nadaniu Ministrowi Zdrowia narzędzi dla wdrożenia mapy potrzeb zdrowotnych.

Minister Zdrowia będzie miał wpływ na tworzone dokumenty wdrożeniowe – przez akceptację planów transformacji (w tym wojewódzkich) na etapie ich tworzenia, w szczególności weryfikację zgodności z mapą potrzeb zdrowotnych i adekwatności proponowanych działań do identyfikowanych problemów i potrzeb, a także nadzór nad planami zakupu świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia i ocena ich zgodności z mapą potrzeb zdrowotnych.

Ponadto zmianie ulegnie system monitorowania i oceny przyjmowanych działań, tj. coroczna ocena wskaźników i raporty śródokresowe, a także możliwość reaktywnej aktualizacji planów transformacji.

Mniejsza liczba członków w radach wojewódzkich

Na poziomie wojewódzkim planowane jest zmniejszenie liczby członków rad wojewódzkich i zapewnieniu wyłącznie doradczej roli konsultantów wojewódzkich.

Nowela ustawy przyjmuje także, że plan transformacji będzie przyjmowany przez wojewodę, a nie jak do tej pory, przez wojewodę w porozumieniu z radą, co w praktyce dla uzyskania jakiegokolwiek porozumienia, prowadziło do przyjmowania kompromisu w postaci bardzo szerokich list priorytetów, których jednoczesna realizacja nie była możliwa.

W praktyce oznacza to, że wojewoda przekaże plan do opinii marszałkowi województwa, konwentowi powiatów, Prezesowi Funduszu oraz wojewódzkiej radzie dialogu społecznego. Następnie wojewoda będzie przekazywał projekt wojewódzkiego planu ministrowi zdrowia. Wojewódzkie plany transformacji publikowane mają być najpóźniej do 15 lipca roku poprzedzającego wdrożenie planu.

Koszty wynikające z wdrożenia map potrzeb zdrowotnych do praktyki

Koszt będący konsekwencją wejścia w życia noweli ustawy w latach 2020–2029, w kolejnych latach wyniesie maksymalnie:

1)     w 2020 r. – 230 400 zł;

2)     w 2021 r. – 944 640 zł;

3)     w 2022 r. – 2 372 460 zł;

4)     w 2023 r. – 2 431 771 zł;

5)     w 2024 r. – 2 699 047 zł;

6)     w 2025 r. – 2 524 603 zł;

7)     w 2026 r. – 2 885 945 zł;

8)     w 2027 r. – 3 505 840 zł;

9)     w 2028 r. – 3 032 046 zł;

10)   w 2029 r. – 2 820 109 zł.

z czego:

w części pozostającej w dyspozycji ministra zdrowia:

a)     w 2020 r. – 0 zł,

b)    w 2021 r. – 0 zł,

c)     w 2022 r. – 2 130 396 zł,

d)    w 2023 r. – 2 183 655 zł,

e)     w 2024 r. –  2 238 247 zł,

f)     w 2025 r. – 2 294 203 zł,

g)    w 2026 r. – 2 351 558 zł,

h)    w 2027 r. – 2 410 347 zł,

i)     w 2028 r. – 2 470 606 zł,

j)     w 2029 r. – 2 532 371 zł;

w części pozostającej w dyspozycji poszczególnych wojewodów:

a)     w 2020 r. – 230 400 zł,

b)    w 2021 r. – 944 640 zł,

c)     w 2022 r. – 242 064 zł,

d)    w 2023 r. – 248 116 zł,

e)     w 2024 r. – 460 800 zł,

f)     w 2025 r. – 230 400 zł,

g)    w 2026 r. – 534 387 zł,

h)    w 2027 r. – 1 095 493 zł,

i)     w 2028 r. – 561 440 zł,

j)     w 2029 r. – 287 738 zł.

źródło: RCL