Logopeda ma głos: Dlaczego potrzebujemy ustawy o zawodzie logopedy? W Sejmie zmiany

W Sejmie odbyło się drugie posiedzenie zespołu parlamentarnego poświęconego regulacji zawodu logopedy. Spotkanie to zgromadziło szerokie grono przedstawicieli środowiska logopedycznego: Polski Związek Logopedów, Ogólnopolskie Porozumienie Środowisk Akademickich Kształcących Logopedów w Polsce, Polskie Towarzystwo Logopedii Klinicznej oraz przedstawicieli Ogólnopolskiego Protestu Logopedów – inicjatywy „Logopeda ma głos”. W obradach udział wzięli także reprezentanci Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Zdrowia.

Tematem przewodnim posiedzenia była długo oczekiwana dyskusja nad projektem ustawy o zawodzie logopedy i powołaniu samorządu zawodowego. Przewodnicząca Polskiego Związku Logopedów, Milena Stasiak, przypomniała, że prace nad projektem trwają już od 2022 roku. Środowisko logopedyczne, we współpracy z prawnikami, podjęło trud uregulowania zawodu, który mimo swojej wysokiej odpowiedzialności społecznej, wciąż pozostaje zawodem nieuregulowanym ustawowo.

Logopeda to specjalista nie tylko od poprawnej wymowy – to osoba, która diagnozuje i prowadzi terapię zaburzeń mowy i języka, często towarzyszących poważnym chorobom neurologicznym, rozwojowym czy psychicznym. Jak podkreśliła Milena Stasiak:

A jednak – mimo tej odpowiedzialności – zawód ten wciąż funkcjonuje w rozproszonym systemie prawnym, bez jednolitych regulacji.

Obecnie zawód logopedy funkcjonuje w ramach różnych przepisów i rozporządzeń – innych dla logopedów w systemie edukacji, innych dla tych pracujących w ochronie zdrowia, a jeszcze innych dla tych prowadzących działalność gospodarczą. Jak wskazała dr Agnieszka Laber, prawnik współpracujący przy projekcie ustawy, ten chaos prawny przekłada się na brak bezpieczeństwa zarówno dla pacjentów, jak i dla samych logopedów.

W oświacie logopedzi funkcjonują jako nauczyciele-specjaliści w ramach Karty Nauczyciela i powiązanych rozporządzeń, w ochronie zdrowia ich status określają odrębne regulacje resortowe, a logopedzi prowadzący własną działalność często nie mają jasno określonych wymagań dotyczących kwalifikacji. W efekcie na rynku pojawiają się osoby, które posługują się tytułem „logopeda” bez odpowiedniego przygotowania merytorycznego. Nie tylko obniża to jakość terapii, ale stwarza realne zagrożenie dla pacjentów – zwłaszcza dzieci czy osób z poważnymi zaburzeniami.

Mecenas Konrad Drezno podkreślił, że ustawa o zawodzie logopedy powinna być dla środowiska czymś na miarę konstytucji – dokumentem fundamentalnym, który nie tylko określa ramy wykonywania zawodu, ale przede wszystkim chroni pacjenta. Wśród kluczowych obszarów, które powinny zostać uregulowane, znalazły się:

• Wykształcenie logopedy – projekt zakłada, że tytuł logopedy będzie można uzyskać po jednolitych pięcioletnich studiach magisterskich. Celem jest standaryzacja kompetencji i zapewnienie wysokiej jakości kształcenia.

• Ochrona tytułu zawodowego – w przyszłości tylko osoby spełniające konkretne wymagania będą mogły posługiwać się tytułem „logopeda”, a jego nieuprawnione używanie będzie karalne.

• Zastrzeżenie czynności zawodowych – tylko osoby z odpowiednimi kwalifikacjami będą mogły prowadzić diagnozę i terapię logopedyczną. To zabezpieczenie przed działaniami osób niekompetentnych, które mogą prowadzić terapię na przykład pod nazwą „terapeuty mowy”.

  Reklama

• Samorząd zawodowy – powołanie Krajowej Izby Logopedów zapewni logopedom reprezentację, wsparcie i kontrolę etyki zawodowej. Propozycja zakłada bezpośrednie wybory, bez systemu delegatów, co ma gwarantować większą reprezentatywność.

• Obowiązkowe ubezpieczenie OC – chroniące zarówno logopedów, jak i ich pacjentów, w przypadku ewentualnych błędów w terapii.

• Tajemnica zawodowa i dokumentacja – w ustawie znalazły się zapisy dotyczące ochrony danych osobowych, dostępu do dokumentacji medycznej oraz prowadzenia dokumentacji logopedycznej – również w formie elektronicznej.

  Reklama

Projekt ustawy jest nadal w fazie konsultacji. Jak zaznaczyła Milena Stasiak, mimo kontrowersji i różnych stanowisk w środowisku, intencją twórców jest pełna transparentność i możliwość zgłaszania uwag. Wszystkie nadesłane propozycje zostały zamieszczone w publicznym rejestrze, a kolejnym krokiem będzie przygotowanie raportu z konsultacji – na wzór procedur legislacyjnych stosowanych przez rządowe biura legislacyjne.

Jednocześnie środowiska akademickie prowadzą prace nad nowymi standardami kształcenia i praktyk, co ma przyczynić się do podniesienia jakości nauczania przyszłych logopedów.

Warto przypomnieć, że mimo wyłączenia logopedów z ustawy o niektórych zawodach medycznych, nie utracili oni statusu zawodu medycznego. Potwierdziło to Ministerstwo Zdrowia, przywołując definicję z ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którą osoba posiadająca kwalifikacje do świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie nadal wykonuje zawód medyczny.