Lista krytycznie brakujących leków dłuższa o 10 proc.

- W szczycie kryzysu lekowego pierwszy raz opublikowaliśmy naszą listę brakujących leków: liczyła wówczas 40 pozycji. Ale wydłużyła się do 44 leków bez łatwo dostępnych alternatyw - wynika z zestawienia GdziePoLek.pl

Lista tworzona jest na podstawie danych o lekach na receptę, których dostępność w aptekach spadła o co najmniej 50% (było ich teraz prawie 300). Następnie farmaceuci oceniają każdą z pozycji pod kątem dostępności (także ekonomicznej) zamienników.

Ponad połowa pozycji na obecnej liście brakujących leków jest nowa w stosunku do edycji z połowy lata:

Aripsan. Brakuje leku w niskiej dawce początkowej - 5 mg. Może to utrudniać początek terapii przeciwpsychotycznym arypiprazolem i płynne dotarcie do lepiej dostępnych dawek docelowych (na ogół 10 mg w przypadku młodzieży i 15 – 30 mg u dorosłych).

Betadrin. Krople do oczu będące połączeniem przeciwalergicznej difenhydraminy z nafazoliną zmniejszającą zaczerwienienie i łzawienie. Lek stosuje się w ostrych stanach zapalnych spojówek.

Co-Valsacor 80+12,5 mg. Złożony lek kardiologiczny zawierający połączenie walsartanu z hydrochlorotiazydem. Pomimo zarejestrowania szeregu odpowiedników (np. Awalten, Axudan HCT czy Co-Bespres), ich aktualna dostępność jest znikoma.

Duracef. Zawiera cefadroksyl - antybiotyk z grupy cefalosporyn. Brakuje proszku do sporządzenia zawiesiny o objętości 60 ml w dawce 0,5g/5ml. Inne zarejestrowane produkty z cefadroksylem (Biodroxil, Valdocef) albo nie spełniają kryterium zamiennika, albo nie trafiły do sprzedaży. Alternatywne rozwiązania (przyjmowanie dwa razy większej dawki leku o mniejszym stężeniu lub zmiana wielkości opakowania na recepcie) są dla pacjenta uciążliwe.

Edronax. Produkt zawiera 2 mg reboksetyny. Jest wskazany w intensywnym leczeniu depresji, także w ciężkiej postaci. Reboksetyna jest alternatywą dla chorych, którzy źle reagują na preparaty o działaniu serotoninowym. Jako lek drugiego wyboru jest przepisywana rzadziej, jednak Edronax to jedyny zarejestrowany w Polsce preparat z tą substancją czynną.

Hitoff. Preparat zawiera pramipeksol - substancję działającą na receptory dla dopaminy w mózgu, co ułatwia kontrolę ruchów ciała. Wskazaniem do stosowania leku Hitoff jest leczenie choroby Parkinsona oraz zespołu niespokojnych nóg u osób dorosłych. Produkt nie ma dokładnego zamiennika. Tę samą substancję czynną zawiera lek Oprymea, jednak preparat ma węższe wskazania. Nie jest to także odpowiednik, który pacjent mógłby otrzymać w aptece po okazaniu recepty na Hitoff. Dostępne w sprzedaży opakowania leku Oprymea zawierają inne dawki pramipeksolu i w odmiennej formule - o przedłużonym uwalnianiu.

Indix combi. To złożony lek przeciwko nadciśnieniu zawierający peryndopryl w postaci tosylanu oraz indapamid. Leki o tym samym składzie zawierają inne sole lecznicze peryndoprylu (Co-Prenessa – sól tert-butyloaminową, a Noliprel – połączenie z argininą), co powoduje niewielkie różnice w zawartości samej substancji czynnej, a co za tym idzie - problemy z ewentualną substytucją apteczną.

Indocollyre. To jedyne krople oczne z przeciwzapalną i przeciwbólowa indometacyną. Lek stosowany jest przede wszystkim w związku z zabiegami na gałce ocznej. Pacjenci, którzy nie zrealizują recepty na ten preparat będą musieli wrócić po zlecenie na inny produkt z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Irprestan. Tabletki w dawce 300 mg to rozszerzenie względem obecnego już na naszej liście lipcowej Irprestanu w dawce 150 mg. Zarejestrowano co najmniej kilka preparatów z irbesartanem w składzie, w praktyce nie są one jednak dostępne. Do dyspozycji lekarza pozostaje wiele substancji z tej samej grupy terapeutycznej (sartany), nie są to jednak zamienniki, które można otrzymać wymiennie w aptece. Irbesartan wyróżnia się wśród nich ochronnym wpływem na nerki, stanowiącym wartość dodaną do efektu hipotensyjnego.

Izotziaja. Żel dermatologiczny zawierający izotretynoinę, związek z grupy retynoidów, który reguluje wzrost i różnicowanie naskórka. Stosowany w przebiegu trądziku – choroby o ciągle niedoszacowanych skutkach społecznych i psychologicznych. Jedyny zarejestrowany zamiennik leku Izotziaja - Isotrex, nie jest w tej chwili dostępny w aptekach. Jak się dowiedzieliśmy, lek ma niebawem wrócić do sprzedaży. Przerwa w dostawach związana była z przygotowaniem podmiotu odpowiedzialnego do serializacji.

Ketonal. Ampułki z przeciwbólowym i przeciwzapalnym ketoprofenem, to rozwiązanie chętnie stosowane zarówno ambulatoryjnie, jak i w lecznictwie zamkniętym w przypadku zespołów bólowych, kiedy terapia doustna nie jest preferowana. Apteki dysponują obecnie jedynie niewielkimi zapasami odpowiednika – preparatu Ketoprofen-Sf.

Levetiracetam Accord i Teva. Dwa preparaty z przeciwpadaczkowym lewetyracetamem, których wybrane dawki są w ostatnim czasie dużo słabiej dostępne. Pomimo sporej liczby refundowanych, choć niekoniecznie dobrze dostępnych produktów z tą substancją leczniczą, postanowiliśmy zamieścić je na naszej liście, aby zwrócić uwagę na newralgiczną kwestię substytucji aptecznej leków o wąskim indeksie terapeutycznym.

W przypadku takich leków nawet niewielkie wahania dawki mogą mieć wpływ zarówno na skuteczność leku, jak i na ewentualne działania niepożądane. Pomimo zaostrzonych kryteriów biorównoważności, zamiana preparatów o tym profilu wzbudza wiele kontrowersji wśród pacjentów i farmaceutów. Niejednoznaczne są także stanowiska towarzystw naukowych. Tymczasem ustawa refundacyjna nakłada na osobę wydającą lek obowiązek poinformowania pacjenta o tańszym odpowiedniku każdego refundowanego leku z recepty, za którym kryje się oczywista sugestia, że może on zostać zamiennie nabyty, nie czyniąc w tym względzie wyjątków.

Farmaceuci niejednokrotnie wskazywali na konieczność zrewidowania ich obowiązków i uprawnień lub stworzenia listy negatywnej leków, w przypadku których substytucja nie powinna być rekomendowana.

Lotemax. To kolejny preparat w postaci kropli do oczu poszukiwany przez pacjentów po zabiegach chirurgicznych. Lek zawiera etabonian loteprednolu - steryd, łagodzący stany zapalne. Krople mają wrócić do aptek najpóźniej w drugiej połowie października 2019 roku, jednak Lotemax nie ma odpowiednika, który do tego czasu mogliby otrzymać pacjenci w aptece.

Mirvaso. To kolejny produkt dermatologiczny o spadającej dostępności, tym razem wskazany w trądziku różowatym, trudnej do wyleczenia chorobie, zwanej także „nerwicą małych naczyń skóry”. Mirvaso zawiera brymonidynę, która zwalcza objaw jakim jest zaczerwienienie skóry.

Natamycyna Unia. Tabletki dopochwowe z natamycyną, antybiotykiem polienowym o silnym działaniu przeciwgrzybiczym. Korzystną właściwością natamycyny jest możliwość zastosowania jej w przypadku infekcji intymnych u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią oraz brak wpływu na fizjologiczną florę bakteryjną pochwy.

Novothyral. To połączenie 100 µg lewotyroksyny z 20 µg liotyroniny. We wrześniu produkt trafił na listę leków zagrożonych brakiem dostępności (więcej: Jakich leków może zabraknąć w Polsce (wrzesień 2019)?). Przypuszczalnie ma to związek z uprzednimi dużymi problemami z dostępnością do innego leku na choroby tarczycy - Euthyroxu N. Chociaż Novothyral nie jest jego odpowiednikiem, to ma zbliżony skład i wskazania.

Relpax. Jest to jedyny zarejestrowany lek z przeciwmigrenowym eletryptanem. Choroba znana jest z tego, że pacjenci niezwykle indywidualnie reagują na poszczególne leki, nawet jeśli zawierają one związki o podobnym mechanizmie działania (np. inne „tryptany”).

Rotateq. Wprawdzie do rozpoczęcia profilaktyki choroby rotawirusowej można wybrać dowolną z dwóch zarejestrowanych aktualnie szczepionek (np. także Rotarix), to nie zaleca się ich zamiennego stosowania w przypadku rozpoczętego już cyklu szczepień.

Symex. Zawiera eksemestan – związek stosowany w leczeniu hormonozależnego raka piersi.

Varilrix. Szczepionka stosowana w celu zapobiegania ospie wietrznej. Równoważny preparat Varivax nie jest już dopuszczony do obrotu w Polsce. Jedyną alternatywą pozostaje szczepionka skojarzona Priorix Tetra (uodparnia także przeciwko odrze, śwince i różyczce) – aktualnie niedostępna w aptekach zintegrowanych z GdziePoLek.

Xefo Rapid. Tabletki zawierają lornoksykam - niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) i przeciwreumatycznym przeznaczony do krótkotrwałego leczenia ostrego bólu.

Zineryt. Zestaw do sporządzenia roztworu na skórę zawierającego antybiotyk erytromycynę w postaci kompleksu z octanem cynku, który nasila jej działanie przeciwtrądzikowe.

Jakie leki nie znalazły się na liście, a ich brak jest uciążliwy?

Do wykazu nie włączono leków nie spełniających kryterium metodyki (długotrwały brak, puste stany magazynowe), o których jednak warto wspomnieć.

Pacjenci w szczególności poszukują preparatów do immunoterapii w przypadku wybranych typów raka pęcherza moczowego (Onko BCG i BCG Medac), szczepionki przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (Gardasil 9) oraz jedynego leku z przeciwpadaczkową tiagabiną - Gabitril.

Są to leki, które należy przyjmować stale lub w ściśle określonych odstępach czasu - sytuacja pacjentów jest więc bardzo trudna.

Zaobserwowano także niepokojące spadki dostępności kilku produktów z finasterydem w niskiej dawce (wskazany w łysieniu androgenowym) oraz leków stosowanych w chorobach układu krążenia ze spironolaktonem oraz metoprololem. Dobra dostępność przynajmniej jednego zamiennika nie kwalifikowała jednak tych braków do kategorii "krytyczne".

Aleksandra Kurowska