Etyka lekarska nie pozwala na sprzedawanie produktów

Kodeks Etyki Lekarskiej jest dość ogólny, więc wymaga stworzenia komentarza, uwzględniającego aktualne realia i wyzwania. Musimy w nim jasno określić, że lekarz w przestrzeni publicznej, w social mediach zajmuje się albo edukacją zdrowotną albo sprzedażą własnych produktów - mówi dr n. med. Artur de Rosier, przewodniczący Komisji Etyki Naczelnej Rady Lekarskiej.

Kodeks Etyki Lekarskiej liczy 35 lat. Ostatnia jego nowelizacja miała miejsce w 2003 r., czyli 20 lat temu. Od tego czasu świat się mocno zmienił, do gabinetów lekarskich wkroczyła telemedycyna a wielu lekarzy weszło do social mediów. Czasem po to aby edukować na Instagramie czy Facebooku w kwestiach zdrowotnych a czasem także po to, aby sprzedawać swoje produkty. Wobec tego przeciętny odbiorca może mieć problem z tym co jest edukacją zdrowotną a reklamą. Czy KEL potrzebuje zmian?

Pracujemy nad nową treścią kodeksu – nad komentarzem do KEL. Będzie prawdopodobnie przyjęta w przyszłym roku. Nasze działania potrwają jeszcze kilka miesięcy. W ostatnich dwóch kadencjach komisje także pracowały nad zmianami. Ich członkowie doszli do wniosku, że kodeks etyki nie wymaga poszerzenia, rewolucji a bardziej ewolucji. Konkretnie komentarza do kodeksu, w którym każdy lekarz dostanie odpowiedź jak ma postępować. Ale są też i takie zapisy, które wymagają zmian.

Niedawno przeprowadzaliśmy jako Naczelna Izba Lekarska akcję pt. „Zadaj pytanie” gdy uważasz, że twoich wątpliwości nie rozwiewa Kodeks Etyki Lekarskiej. Zebraliśmy 100 zagadnień, pytań od lekarzy z całej Polski. Na ich bazie będziemy wprowadzać zmiany do KEL, opracowywać komentarze do niego. Pojawiło się dużo pytań związanych z telemedycyną.

Dziś lekarze reklamują różne rzeczy na social mediach.  Co im wolno a co nie? Bo to, że nie mogą zachwalać skuteczności danego leku publicznie, reklamować go w telewizji, wiemy choćby z zapisów w prawie farmaceutycznym. Jakiego reklamowania w praktyce zabrania obecnie KEL, który w art. 63 wskazuje, że wszelkie reklamowanie się jest zabronione?

W naszym kodeksie etyki nie jest zdefiniowana reklama jako taka. Jest zapis, że wszelkie reklamowanie jest obecnie zabronione. Lekarz nie powinien reklamować niczego swoim wizerunkiem. Nasz kodeks jest dość ogólny. Dlatego my w trakcie prac nad komentarzem do niego musimy odpowiedzieć na pytanie o to, jak lekarz ma postępować oraz np. czy lekarz ma prawo jednocześnie edukować o zdrowiu i mówić obserwującym na Instagramie czy Facebooku aby kupili jego produkty. Owszem, lekarz może mieć inny zawód, może prowadzić działalność gospodarczą. Wydaje się jednak, że w przestrzeni publicznej nie powinno się to przenikać. Albo ktoś działa w social mediach jako lekarz i edukuje, albo działa jako usługodawca innego rodzaju czy producent różnych dóbr. To musi być jasno zdefiniowane i jednoznacznie. Promocja zdrowia musi być oddzielona od sprzedaży.

A informacja a reklama? Czy tu rozróżnienie w obecnych KEL jest wystarczające?

Informacją publiczną ze strony lekarza jest podanie czym się zajmuje i gdzie pracuje. To nie jest reklama. Ale wiemy, że na tym tle też wynika wiele nieporozumień.

Czy KEL dziś zezwala na to, aby lekarze zachęcali publicznie do udziału w zbiórkach internetowych np. na leczenie chorych dzieci z SMA, dla których mamy teoretycznie najlepsza obecnie terapię? Czy to jest działanie zgodne z aktualną wiedzą medyczną?

Jest to istotna kwestia, złożona, na którą również należy znaleźć kierunkową odpowiedź. Należy także pamiętać, że są sytuacje, do których podchodzić trzeba indywidualnie. Niewątpliwie jako Komisja Etyki Lekarskiej musimy pochylić się nad zagadnieniem zbiórek i opracować wytyczne w tym zakresie by lekarz wiedział, czym się kierować, rozważając zaangażowanie np. w akcję społeczną i kiedy jego zaangażowanie mogłoby wzbudzać wątpliwości.

Czy działania samorządu lekarskiego w kwestii dyscyplinowania medyków są skuteczne?

Samorząd lekarski sprawuje pieczę nad wykonywaniem zawodu lekarza i lekarza dentysty, więc dbamy, by pion odpowiedzialności zawodowej był sprawny i skuteczny. Pion odpowiedzialności zawodowej jest czymś niezbędnym dla wolności naszego zawodu, co przekłada się również na dobro naszych pacjentów. Co do odpowiedzialności zawodowej, najdotkliwszą karą może być odebranie prawa wykonywania zawodu, co dla lekarza czy lekarza dentysty jest końcem jego ścieżki zawodowej. Ale w naszym zawodzie już sam fakt toczącego się postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej jest dotkliwy. Mamy okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej, mamy okręgowe sądy lekarskie i instancję odwoławczą. One analizują i orzekają, czy lekarz postępuje godnie i etycznie czy wręcz przeciwnie.