Stop bólowi kolan. Naukowcy z UJ stworzyli przełomowy lek na osteoartrozę

Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego opracowali nową, spersonalizowaną terapię dla osób z chorobą zwyrodnieniową stawów. Preparat MesoCellA-Ortho, oparty na komórkach macierzystych pozyskiwanych z tkanki tłuszczowej pacjenta, przynosi znaczną ulgę w bólu i wspomaga regenerację chrząstki. W badaniach klinicznych potwierdzono nie tylko jego bezpieczeństwo, ale też skuteczność działania.

Choroba zwyrodnieniowa stawów, znana też jako osteoartroza (OA), dotyczy nawet 2–3 milionów Polaków. Objawia się bólem, sztywnością i ograniczeniem ruchomości. Jej przyczyną są uszkodzenia chrząstki, do których prowadzą m.in. wiek, nadwaga, genetyka czy nadmierne przeciążenia mechaniczne. Choć OA uznaje się za chorobę nieuleczalną, naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego chcą to zmienić.

Zespół prof. Ewy Zuby-Surmy z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ opracował terapię MesoCellA-Ortho, opartą na komórkach macierzystych MSCs (Mesenchymal Stem Cells). Jak tłumaczy badaczka, „komórki macierzyste, podane w miejsce uszkodzenia tkankowego, stymulują regenerację tych tkanek”. Komórki te pozyskuje się z tkanki tłuszczowej pacjenta, po czym namnaża w laboratorium przez około dwa tygodnie. W tym czasie pacjent przechodzi fizjoterapię, by przygotować organizm na przyjęcie leku.

W badaniach klinicznych I i II fazy, prowadzonych z firmą Galen-Ortopedia w Bieruniu, udział wzięło blisko 200 pacjentów z osteoartrozą stawu kolanowego. Jak podkreśla prof. Krzysztof Ficek, prezes Galen-Ortopedia i główny badacz: „Bezpieczeństwo leku zostało wykazane w sposób jednoznaczny, przy czym nie zaobserwowano żadnych skutków ubocznych”. U pacjentów znacznie zmniejszył się ból, poprawiła jakość życia i zwiększyła sprawność ruchowa.

Co ważne, rezonans magnetyczny wykazał korzystne zmiany w strukturze kości podchrzęstnej. Zmniejszenie bólu u pacjentów wiążemy z ogólną poprawą jakości i struktury tkanek dotkniętych osteoartrozą, a to może oznaczać, że nowy lek działa bezpośrednio na przyczynę choroby – zaznacza prof. Ficek. To znaczący postęp, bo obecnie stosowane metody leczenia skupiają się głównie na łagodzeniu objawów, nie na odbudowie tkanek.

Zanim rozpoczęto badania kliniczne, lek testowano na świniach z ubytkami chrząstki w kolanie. Po pół roku nie było już śladu po zmianach – powierzchnie stawów się zregenerowały.

Ponieważ lek jest wytwarzany indywidualnie dla każdego pacjenta, podlega rygorystycznej kontroli jakości.

By nowatorski lek mógł trafić do pacjentów, potrzebna jest jeszcze III faza badań klinicznych. Uniwersytet Jagielloński poszukuje obecnie partnera z branży medycznej, który pomoże przeprowadzić dalsze prace i skomercjalizować terapię. Za transfer technologii odpowiada Centrum Transferu Technologii CITTRU, a sam preparat objęty jest ochroną patentową.

MesoCellA-Ortho zdobył już uznanie – otrzymał m.in. nagrodę Gospodarczą Prezydenta RP i tytuł „Polskiego Produktu Przyszłości”. Czy będzie też przyszłością w leczeniu chorób zwyrodnieniowych? Wszystko wskazuje na to, że tak.