Reklama

Komórki wspierające raka na celowniku. Przełom w terapii raka jajnika

02/08/2025 09:30

Badania kliniczne, Komórki wspierające celowniku Przełom terapii jajnika - zdjęcie, fotografia

Spis treści

Najgroźniejszy typ raka jajnika
Jak działa NNMT?
Przełomowe podejście?

Nowe badania naukowców z Uniwersytetu w Chicago pokazują, że skuteczna walka z rakiem jajnika może nie wymagać atakowania samych komórek nowotworowych. Zespół odkrył, że enzym NNMT odgrywa kluczową rolę w „ochronie” guza przed układem odpornościowym – i co najważniejsze, znalazł sposób, by go zablokować. Połączenie inhibitora NNMT z immunoterapią przyniosło spektakularne rezultaty w modelach przedklinicznych.

Najgroźniejszy typ raka jajnika

Rak surowiczy wysokiego stopnia to najczęściej diagnozowana i jednocześnie najgroźniejsza postać raka jajnika. Ze względu na późne wykrycie i częste nawroty choroby, rokowania pacjentek są nadal bardzo słabe. Mimo postępów w leczeniu chirurgicznym i chemioterapii, nowotwór często powraca – a immunoterapia, która zrewolucjonizowała leczenie wielu nowotworów, tutaj okazuje się nieskuteczna.

Dlaczego? Winne są tzw. komórki zrębu nowotworu – fibroblasty związane z guzem (CAF), które tworzą swoistą barierę ochronną. W przeciwieństwie do zdrowych fibroblastów, które wspomagają gojenie i stabilność tkanek, CAF aktywnie wspierają rozwój nowotworu i tłumią odpowiedź immunologiczną.

Reklama

„Większość terapii skupia się na komórkach nowotworowych, ale my interesujemy się fibroblastami w otaczającej je tkance łącznej” – tłumaczy prof. Ernst Lengyel z University of Chicago, główny autor badania opublikowanego w „Nature”. – „Te komórki nie mutują tak jak rak, więc są stabilniejsze i – jak sądzimy – łatwiejsze do zaatakowania”.

Zespół badaczy przyjrzał się enzymowi NNMT (nicotinamide N-methyl transferase), którego wysoka aktywność przekształca zdrowe fibroblasty w komórki wspierające raka. Wcześniejsze badania zespołu z 2019 roku pokazały, że NNMT zmienia epigenetyczne i metaboliczne programowanie fibroblastów. Nowe odkrycia idą krok dalej.

Reklama

Jak działa NNMT?

Okazuje się, że CAF aktywowane przez NNMT wydzielają białka, które przekształcają monocyty – czyli komórki układu odpornościowego – w tzw. komórki supresorowe (MDSC), które z kolei blokują działanie limfocytów T, czyli głównych „żołnierzy” w walce z nowotworem.

„Enzym NNMT wywołuje rozległe zmiany epigenetyczne w fibroblastach, które promują wzrost guza. Zahamowanie NNMT może odwrócić te zmiany i zmniejszyć wspierającą rolę fibroblastów” – mówi dr Janna Heide, pierwsza autorka badania.

We współpracy z Narodowym Centrum ds. Postępu Badań Translacyjnych (NCATS) i programem NExT Narodowego Instytutu Raka (NCI), badacze przesiali ponad 150 tysięcy związków chemicznych i zidentyfikowali silnie działający inhibitor NNMT. W modelach zwierzęcych z rakiem jajnika lek znacząco zmniejszył masę guza i przywrócił aktywność układu odpornościowego.

Reklama

Co ważniejsze, w połączeniu z immunoterapią inhibitor NNMT skutecznie zatrzymał rozwój nowotworu.

„To ekscytujące, że udało się zahamować wzrost guza bez bezpośredniego atakowania komórek nowotworowych, wyłącznie przez przeprogramowanie ich otoczenia” – podkreśla prof. Lengyel.

Przełomowe podejście?

Dotąd niemal cała onkologia skupiała się na „zabiciu” komórki rakowej. To badanie pokazuje, że równie skuteczne może być wyłączenie jej ochrony. Zablokowanie NNMT i neutralizacja CAF może przywrócić skuteczność terapii, które dotąd zawodziły – jak immunoterapia.

Reklama

Prof. Lengyel podkreśla, że to możliwe dzięki współpracy naukowców różnych dziedzin: „To badanie nie powstałoby bez wspólnej pracy z NCATS oraz zespołem prof. Ralpha Weichselbauma, specjalisty ds. immunoregulacji z UChicago”.