Reklama

Komisja do Spraw Dzieci i Młodzieży: jak w Polsce funkcjonuje opieka zdrowotna dla najmłodszych?

10/02/2026 13:00

Spis treści

Prawo dzieci do szczególnej opieki zdrowotnej w Polsce
Podstawowa opieka zdrowotna i bilanse zdrowia
Medycyna szkolna i profilaktyka
Opieka stomatologiczna i dentobusy
Ambulatoryjna opieka specjalistyczna
Leczenie szpitalne dzieci i młodzieży

Podczas posiedzenia Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży Anna Baumann-Popczyk, Dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia, przedstawiła informacje na temat realizacji prawa dzieci i młodzieży do szczególnej opieki zdrowotnej. Wypowiedź obejmowała zarówno podstawową opiekę zdrowotną, profilaktykę, medycynę szkolną, jak i dostęp do opieki stomatologicznej.

Prawo dzieci do szczególnej opieki zdrowotnej w Polsce

Anna Baumann-Popczyk, Dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia, przypomniała:

Dzieci w Polsce są objęte szczególną ochroną prawną. Przepis artykułu 68 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że władze publiczne są zobowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku.

Realizację tego prawa zapewniają m.in. przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Baumann-Popczyk zaznaczyła, że dzieci i młodzież mają prawo do świadczeń zdrowotnych niezależnie od ubezpieczenia rodziców czy opiekunów.

Reklama

Podstawowa opieka zdrowotna i bilanse zdrowia

W ramach podstawowej opieki zdrowotnej dzieci mogą korzystać z profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczych, pielęgnacyjnych i rehabilitacyjnych świadczeń.

Jak wyjaśniła Anna Baumann-Popczyk:

W ramach opieki nad dziećmi i młodzieżą jest profilaktyczne badanie lekarskie, czyli tzw. bilans zdrowia. Świadczenia bilansu zdrowia wykonywane są w różnych okresach życia, już począwszy od dzieci najmłodszych w pierwszym roku życia, w terminach obowiązkowych szczepień ochronnych, a potem kolejno w drugim, czwartym, piątym roku życia, a u dzieci starszych podczas kolejnych etapów edukacji – od przedszkola do 19. roku życia.

Reklama

Zobacz także:

Dzieci czują ból, ale nie potrafią go nazwać. Dlatego startuje specjalna kampania

W 2025 roku dodano do bilansu badanie przesiewowe w kierunku hipercholesterolemii rodzinnej, umożliwiające wczesne wykrywanie czynników ryzyka chorób metabolicznych.

Medycyna szkolna i profilaktyka

Opieka zdrowotna w szkołach realizowana jest przez pielęgniarki i higienistki szkolne, a także lekarzy dentystów. Bauman-Popczyk podkreśliła:

Profilaktyczna opieka zdrowotna obejmuje wykonywanie testów przesiewowych, czynne poradnictwo dla uczniów z problemami zdrowotnymi, sprawowanie opieki nad uczniami z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnością, udzielanie pomocy przedlekarskiej w nagłych zachorowaniach, urazach, zatruć, czy doradztwo dla dyrektora szkoły w sprawie warunków bezpieczeństwa uczniów, organizacji posiłków i warunków sanitarnych w szkole.

Reklama

Opieka stomatologiczna i dentobusy

Dostęp do świadczeń stomatologicznych realizowany jest poprzez gabinety szkolne lub dentobusy, po jednym w każdym województwie. Baumann-Popczyk wskazała również na nowe świadczenia:

Od 1 stycznia 2026 roku dostępne jest znieczulenie ogólne dla dzieci i młodzieży w stomatologii, u których występują alergie na środki znieczulenia miejscowego lub w przypadku dzieci niewspółpracujących.

Koszty świadczeń lekarzy POZ dla dzieci i młodzieży w 2024 roku wyniosły ponad 2,6 miliarda złotych, a średnia miesięczna populacja świadczeniobiorców objętych opieką podstawową to ponad 7 milionów.

Reklama

Ambulatoryjna opieka specjalistyczna

Kolejny element systemu, czyli ambulatoryjna opieka specjalistyczna, obejmuje świadczenia dla dzieci i młodzieży niewymagających leczenia w warunkach całodobowych.

Jak podkreśliła Anna Baumann-Popczyk:

Świadczenia są udzielane według kolejności zgłoszenia, oczywiście w dniach i godzinach ich udzielania przez świadczeniodawcę, który zawarł umowę o udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej. I tutaj świadczeniobiorca ma prawo wyboru świadczeniodawcy spośród tych, którzy zawarli umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Reklama

Skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego jest wymagane w większości przypadków, ale nie dotyczy m.in. ginekologa, położnika, dentysty, onkologa, psychiatry, psychologa, lekarza medycyny sportowej oraz dzieci z ciężkimi i nieodwracalnymi schorzeniami zagrażającymi życiu.

Leczenie szpitalne dzieci i młodzieży

W przypadku, gdy cel leczenia nie może być osiągnięty ambulatoryjnie, dzieci i młodzież mają prawo do leczenia szpitalnego. Baumann-Popczyk zaznaczyła:

Świadczeniobiorca ma prawo do leczenia szpitalnego w szpitalu, który zawarł z Narodowym Funduszem Zdrowia umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie skierowania lekarza.

Reklama

W 2024 roku liczba dzieci objętych leczeniem szpitalnym wyniosła ponad 1,3 miliona, a wartość rozliczonych jednostek przekroczyła 9,6 miliarda złotych. W pozostałych zakresach leczenia szpitalnego liczba świadczeń to 155 tysięcy, a wartość rozliczonych jednostek wyniosła ponad 1,35 miliarda złotych.

Koszty świadczeń lekarzy POZ dla dzieci i młodzieży w 2024 roku wyniosły ponad 2,6 miliarda złotych, a średnia miesięczna populacja świadczeniobiorców objętych opieką podstawową to ponad 7 milionów.