Kolejne zmiany w preskrypcji darmowych leków weszły w życie

Od 14 lutego 2025 r. pacjenci poniżej 18. roku życia oraz osoby powyżej 65 lat mogą korzystać z rozszerzonego dostępu do bezpłatnych leków i szczepień. Reforma wprowadziła uproszczenia w wystawianiu recept oraz poszerzyła grupę specjalistów uprawnionych do ich wypisywania.

Jedną z kluczowych zmian jest rozszerzenie listy osób uprawnionych do wystawiania recept na leki z bezpłatnych wykazów. Do tej pory możliwość ta była ograniczona głównie do lekarzy pracujących w ramach kontraktów z NFZ. Po zmianach recepty mogą wystawiać:

• lekarze – niezależnie od formy zatrudnienia i miejsca pracy, również prywatnie oraz emerytowani lekarze dla siebie i rodziny (pro auctore albo pro familiae);
• pielęgniarki – pod warunkiem ukończenia studiów drugiego stopnia oraz posiadania tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa;
• felczerzy – zgodnie z dotychczasowymi zasadami, ale bez ograniczeń dotyczących miejsca pracy; 
• farmaceuci – mogą wystawiać recepty na określone leki w sytuacjach zagrożenia zdrowia oraz na szczepionki refundowane przez NFZ.

Ponadto od 14 lutego farmaceuci mogą wystawiać recepty na szczepionki, ale tylko te z listy szczepień zalecanych. 

Nowelizacja przepisów upraszcza także procedury związane z wystawianiem recept. Od teraz lekarze mogą wystawiać roczne recepty z uprawnieniem „DZ” (dla pacjentów do 18. roku życia) oraz „S” (dla osób po 65. roku życia). Ważne jest jednak, że każda recepta musi być zgodna z zakresem refundacji, co oznacza, że lekarz musi potwierdzić schorzenie objęte programem refundacyjnym.

Obecnie lista bezpłatnych leków obejmuje 2691 preparatów dla dzieci i młodzieży oraz 3662 leki dla seniorów. Oznacza to, że w ramach programu „leki 18-” pacjenci mają dostęp do około 70% refundowanych leków, a w programie „leki 65+” – aż do 97% dostępnych na rynku farmaceutyków.

W 2024 roku koszty refundacji w ramach tych programów wyniosły łącznie prawie 3 miliardy złotych, a po zmianach szacuje się, że kwota ta wzrośnie o dodatkowe 415 milionów zł rocznie.

Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Zdrowia, rozszerzenie możliwości preskrypcji leków -18/65+ ma na celu m.in. eliminacje barier prawnych w tym programie. Oznacza to z jednej strony usunięcie dyskryminacyjnego charakteru regulacji, a z drugiej rozszerzenie dostępu do szeroko pojętej ochrony zdrowia. 

Z kolei wprowadzenie możliwości wystawiania przez farmaceutów recept na szczepionki refundowane ze środków publicznych wykorzystywane do szczepień zalecanych ma na celu bardziej efektywne i szybsze reagowanie na zagrożenia zdrowotne. Pozwoli to na zwiększenie się bezpieczeństwa epidemiologicznego kraju, a także na zwiększenie dostępności usług zdrowotonych oraz optymalizacją kosztów w systemie opieki zdrowotnej.