Kiedy ustawa o zawodzie psychoterapeuty?

Nowa specjalizacja w CMKP - psychoterapia stała się faktem pod koniec czerwca, wtedy weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia. Będą ją mogli uzyskać głównie lekarze. Należy powołać konsultanta krajowego, opracować program specjalizacji i akredytować ośrodki, w których ten program będzie realizowany. Taki pomysł na rozwiązanie problemów z nadużyciami w psychoterapii ma Ministerstwo Zdrowia. Psychoterapeuci wskazują na ryzyka takiego rozwiązania, pracują intensywnie nad własnym projektem ustawy o zawodzie.

Specjalizacja, stworzona przez MZ ma być dostępna w ramach kształcenia podyplomowego dla absolwentów: medycyny (zarówno na kierunku lekarskim, jak i lekarsko-dentystycznym), pielęgniarstwa, położnictwa, socjologii, psychologii, pedagogiki, resocjalizacji, pracy socjalnej i nauk o rodzinie. Nie ma jeszcze programu tej specjalizacji, ani listy placówek, w których można ją realizować. 

Sprzeciw wobec rozporządzenia MZ środowisko psychoterapeutów wyraziło już pod koniec 2022 roku. W czerwcu 2023 roku Polska Rada Psychoterapii, zrzeszająca kilkanaście stowarzyszeń psychoterapeutycznych, na swojej stronie internetowej napisała:

„Uważamy, że wprowadzenie specjalizacji nie uporządkuje tej dziedziny, a wręcz pogłębi chaos w obszarze psychoterapii finansowanej ze środków NFZ oraz w innych placówkach, w jakich jest ona stosowana (m.in. w oświacie, ośrodkach pomocy społecznej, organizacjach pozarządowych, praktykach prywatnych i ośrodkach). Wprowadzenie specjalizacji stworzy system uzyskiwania kwalifikacji, funkcjonujący równolegle do istniejącej od dziesięcioleci sprawdzonej struktury szkolenia i certyfikacji oraz ciągłego doskonalenia zawodowego nad którym pieczę sprawują obecnie stowarzyszenia zrzeszające psychoterapeutów.”

Niejako w kontrze do ministerialnych działań od tego roku pracuje Parlamentarny Zespół ds. ustawowego uregulowania zawodu psychoterapeuty, który przygotowuje projekt ustawy. Kolejne spotkanie zaplanowane jest w sejmie na 4 lipca.

- Prace nad takim projektem trwają już od dłuższego czasu. Pracowało nad nim przez lata bardzo wiele osób i wiele organizacji w ramach Polskiej Rady Psychoterapii. Możliwość wzięcia udziału w tej dyskusji miały wszystkie zainteresowane środowiska, więc  brano pod uwagę szerokie spektrum oczekiwań i zastrzeżeń psychoterapeutów pracujących w różnych podejściach. W tym roku udało nam się dopracować projekt, który wskazuje wprowadzenie obowiązku posiadania prawa wykonywania zawodu i wpisu do rejestru, określa powszechne zasady odpowiedzialności zawodowej, kształcenia ustawicznego, uwzględnia też m.in. możliwość szkolenia w podejściach zaliczanych do wszystkich pięciu grup podejść psychoterapeutycznych, dostęp do zawodu dla osób posiadających dyplomy na poziomie VII PRK, konieczność przestąpienia do niezależnego egzaminu certyfikacyjnego. Jest to kompletna propozycja projektu ustawy dla zawodu zaufania publicznego uwzględniająca na równych zasadach wszystkie grupy podejść, która mam nadzieję, będzie stymulowała pracę i dyskusję toczącą się obecnie na forum współpracy stowarzyszeń zrzeszających psychoterapeutów. Są w projekcie jeszcze ważne aspekty i zapisy, wymagające wspólnego namysłu oraz rozstrzygnięcia, np. kto byłby ministrem właściwym dla tej ustawy – mówi Renata Mizerska, prezeska Polskiej Rady Psychoterapii Związku Stowarzyszeń.

Niektórzy przedstawiciele psychoterapeutów zaproponowali ministerstwo pracy i rodziny ze względu na szerokość dziedziny, jaką jest psychoterapia oraz ilość sektorów, w jakich psychoterapeuci pracują.

Kolejną kwestią do przedyskutowania jest to, jak umocować współpracę samorządu ze stowarzyszeniami, w jaki sposób i kto będzie mógł przeprowadzać niezależny egzamin będący zarazem podstawą uzyskania prawa wykonywania zawodu zaufania publicznego. Inna sprawa to uznawanie potwierdzonych przez zagraniczne organizacje kwalifikacji psychoterapeutów pracujących w Polsce.

Tematem, który może wymagać dłuższej dyskusji na forum współpracy stowarzyszeń, jest zdaniem Mizerskiej, znalezienie rozwiązania na wybory samorządowe. Jak miałyby wyglądać. Jedną z propozycji jest równa reprezentacja wszystkich pięciu grup podejść, a nie o wybory reprezentacji większościowej.

- Jako że spotykamy się razem z innymi organizacjami i Parlamentarnym zespołem, to wydaje się, że realnym terminem wypracowania finalnego kształtu tekstu ustawy będzie koniec kadencji parlamentu, jednak nie później niż koniec tego roku, biorąc pod uwagę kalendarz powyborczy. To jest nasz cel. Chyba wszyscy mamy nadzieję, że w przyszłym roku uda się w końcu uchwalić ustawę, która została przecież wpisana jako ważne zadanie w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022. W projekcie Rady zaproponowaliśmy roczne vacatio legis, by można było zdążyć organizacyjnie i z przepisami przejściowymi, czyli m.in. przyznaniem prawa wykonywania zawodu przez komitet organizacyjny tym osobom, które w dniu wejścia w życie ustawy będą posiadały przewidziane ustawą dokumenty, pozwalające je wpisać do rejestru jako psychoterapeutów lub jako osoby, które są adeptami psychoterapii – mówi Mizerska.

Ustawa o zawodzie psychoterapeuty jest konieczna, bo jak podkreślają psychoterapeuci ze wszystkich środowisk, rośnie zapotrzebowanie na psychoterapię i niestety pojawiają się też na rynku usługi, które nie gwarantują bezpieczeństwa osób korzystających z psychoterapii. Zdarzają się sytuacje, gdy usługi oferują pseudoterapeuci zajmujący się sferą psyche, będąc tylko po krótkich kursach oferowanych przez niesprawdzone firmy.