Jedna wizyta – potrójna ochrona. Prof. Wysocki o szczepieniach przeciw grypie, RSV i COVID-19

Jesień zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nią – sezon infekcji wirusowych. W tym czasie rośnie zainteresowanie szczepieniami przeciwko grypie, a coraz częściej także przeciwko wirusowi RSV i COVID-19. Jak zauważa prof. dr hab. Jacek Wysocki, prezes Polskiego Towarzystwa Wakcynologii, w punktach szczepień i aptekach przybywa pytań nie tylko o dostępność szczepionek, ale też o możliwość ich jednoczesnego podania. Czy można zaszczepić się na grypę i RSV podczas jednej wizyty? A może nawet dorzucić do tego szczepienie przeciw COVID-19? – To świetny pomysł i jak najbardziej możliwy do realizacji – odpowiada jednoznacznie prof. Wysocki. – Dzisiaj rekomendacje są jasne: szczepienia przeciw grypie, RSV i COVID-19 można podawać jednocześnie, bez zwiększonego ryzyka powikłań.

Eksperci coraz głośniej mówią o konieczności odejścia od wyłącznie „naprawczego” modelu opieki zdrowotnej i zwrócenia się w stronę profilaktyki.

Jednym z największych zagrożeń w sezonie infekcyjnym jest nie tylko grypa, ale również RSV – wirus nabłonka oddechowego, który przez lata był niedoceniany, zwłaszcza w kontekście dorosłych i seniorów. Choć znany medycynie od 70 lat, dopiero niedawno zaczęto uświadamiać sobie, jak bardzo może być niebezpieczny – nie tylko dla dzieci, ale i dla osób starszych oraz z chorobami współistniejącymi.

W przeszłości RSV kojarzony był głównie z zakażeniami u małych dzieci. Dziś wiemy, że seniorzy chorują na RSV równie ciężko, co dzieci, a czasem nawet ciężej. Układ odpornościowy osób starszych jest osłabiony, często funkcjonuje na granicy wydolności, a infekcja może stać się bezpośrednim powodem hospitalizacji, a nawet śmierci.

Statystyki są niepokojące. W USA około połowa osób powyżej 75. roku życia, które zachorują na RSV, trafia do szpitala. Spośród nich aż 20% może wymagać opieki na oddziale intensywnej terapii, a odsetek zgonów jest niepokojąco wysoki.

W Polsce RSV zaczęto obowiązkowo raportować dopiero w 2023 roku.

Wszystkie trzy choroby mają podobny przebieg początkowy: gorączka, kaszel, katar, bóle mięśniowe. Trudno je rozróżnić bez testów diagnostycznych. Jedna z cech charakterystycznych RSV to duszność i świszczący oddech – objawy rzadziej spotykane w grypie.

Z punktu widzenia lekarzy, taka koadministracja to też szansa, by zwiększyć wyszczepialność.

Dodatkowym atutem są zmiany refundacyjne. Osoby powyżej 65. roku życia mają szczepionkę przeciw RSV i grypie w pełni refundowaną. Dla osób od 60 do 64 lat – szczepionka RSV jest refundowana w 50%. Szczepionka przeciw COVID-19 ma być darmowa dla wszystkich chętnych w nadchodzącym sezonie.

Szczególną grupą, na którą zwracają uwagę lekarze, są kobiety w ciąży. Od 1 kwietnia 2024 roku szczepienia przeciw grypie i RSV są dla nich bezpłatne. I choć same ciężarne nie należą do grupy, która ciężko przechodzi RSV, to szczepienie ma ogromne znaczenie dla ochrony ich dzieci.

Niestety, mimo rosnących zagrożeń, poziom świadomości społecznej na temat RSV wciąż jest niski. Jak pokazują badania, poniżej połowy społeczeństwa wie, czym jest wirus RSV, a jeszcze mniej osób zdaje sobie sprawę z jego powagi. Jeszcze mniej wiedzy mają na ten temat seniorzy – ci, którzy są najbardziej zagrożeni.

Profesor Wysocki zauważa także niepokojącą zależność, że nawet część personelu medycznego nie jest w pełni zaznajomiona z tematem.

Zatem, w jaki sposób ma dojść do zwiększonej świadomości społecznej, jeśli personel medyczny, który powinien "uświadamiać" edukując, sam nie jest wystarczająco przygotowany, a "powolne zmiany" nie zmienią wiele, choć potrzeby wielkie są.