Jakie są kluczowe zalecenia w zakresie opieki onkologicznej w czerniaku?

W Dzienniku Ustaw pojawiło się obwieszczenie minister zdrowia w sprawie kluczowych zaleceń w zakresie opieki onkologicznej dotyczących organizacji i postępowania klinicznego w przypadku czerniaka skóry, błon śluzowych i oczu.

Jakie są kluczowych zalecenia w zakresie opieki onkologicznej dot. organizacji i postępowania klinicznego w czerniaku skóry i błon śluzowych?

Ministerstwo zdrowia opublikowało następujące zalecenia:

1. U pacjenta z podejrzeniem czerniaka skóry i błon śluzowych jest wymagane ustalenie rozpoznania patomorfologicznego zgodnie ze standardami organizacyjnymi opieki zdrowotnej w dziedzinie patomorfologii1) oraz stosując wytyczne dla pracowni i zakładów patomorfologii2). (-)

2. Raport badania histopatologicznego zmiany pierwotnej zawiera: grubość nacieku według Breslowa w mm, obecność lub nieobecność owrzodzenia, liczbę figur podziału na 1 mm, stopień zaawansowania pT, fazy wzrostu, obecność lub nieobecność mikroskopowych ognisk satelitarnych, margines obwodowy oraz głęboki (ocena radykalności zabiegu). II, A

3. U pacjenta z podejrzeniem czerniaka skóry i błon śluzowych należy przeprowadzić wywiad rodzinny i rozważyć ocenę ryzyka. I, A

4. Biopsję węzła wartowniczego należy wykonać, jeżeli grubość nacieku Breslowa ≥0,8 mm lub jest z (mikro-) owrzodzeniem na powierzchni czerniaka niezależnie od grubości nacieku (pT1b–T4b). I, A

5. W systemowym leczeniu pacjenta z rozpoznaniem czerniaka w stopniu III lub IV nieoperacyjnym z obecnością mutacji BRAF V600 należy zastosować inhibitor BRAF (w skojarzeniu z inhibitorem MEK) oraz, niezależnie od statusu mutacji BRAF, immunoterapię anty-PD-1 lub anty-CTLA-4 w skojarzeniu z anty-PD-1 przy ekspresji PD-L1 <1% w komórkach nowotworu. I, A

6. Badanie molekularne w kierunku obecności mutacji genu BRAF jest obowiązkowe u pacjentów z rozpoznaniem czerniaka w stopniu III (operacyjnym i nieoperacyjnym) i IV. I, A

7. Limfadenektomię należy wykonać w przypadku obecności klinicznie jawnych przerzutów czerniaka w węzłach chłonnych przy wykluczonej, w badaniach obrazowych, obecności przerzutów odległych. II, 2A

8. Dermatoskopię należy wykonać we wstępnej, szybkiej i nieinwazyjnej diagnostyce zmian skórnych oraz przed ich ewentualnym usunięciem. 2A

9. Pacjentowi należy zapewnić dostęp do wczesnej rehabilitacji, specjalistycznej pomocy psychologicznej oraz, w przypadkach tego wymagających, konsultacji psychiatrycznej. (-)

10. Po zakończonym leczeniu należy opracować plan opieki nad pacjentem z określeniem zadań dla onkologa i lekarza pierwszego kontaktu w zakresie obserwacji pacjenta pod kątem powikłań po leczeniu i wczesnego wykrycia możliwej wznowy. (-)

Jakie są kluczowych zalecenia w zakresie opieki onkologicznej dot. organizacji i postępowania klinicznego w czerniaku błony naczyniowej oka?

Ministerstwo zdrowia opublikowało następujące zalecenia:

1. U pacjenta z podejrzeniem czerniaka błony naczyniowej oka jest wymagane ustalenie rozpoznania patomorfologicznego zgodnie ze standardami organizacyjnymi opieki
zdrowotnej w dziedzinie patomorfologii1) oraz stosując wytyczne dla pracowni i zakładów patomorfologii2). (-)

2. U pacjenta z podejrzeniem czerniaka błony naczyniowej oka należy przeprowadzić wywiad rodzinny i rozważyć ocenę ryzyka. I, A

3. U pacjenta z podejrzeniem czerniaka błony naczyniowej oka jest zalecane wykonanie:
1) badania okulistycznego przedniego odcinka gałki ocznej w lampie szczelinowej;
2) badania dna oka po poszerzeniu źrenicy (preferowana oftalmoskopia pośrednia);
3) USG:
a) ultrabiomikroskopii,
b) tylnego odcinka gałki ocznej;
4) optycznej koherentnej tomografii (OCT, optical coherence tomography);
5) fotografii obserwowanej zmiany w celu potwierdzenia ewentualnej progresji;
6) gonioskopii, przy podejrzeniu, że zmiana zajmuje lub dochodzi do kąta
przesączania. III, 2A

4. Monitorowanie pacjenta po leczeniu okulistycznym obejmuje MR lub ewentualnie TK lub USG jamy brzusznej co 3–12 miesięcy, próby wątrobowe co 3–6 miesięcy oraz badanie RTG klatki piersiowej raz na 12 miesięcy. 2A

5. Po leczeniu chirurgicznym jest zalecane wykonanie u pacjenta badania okulistycznego:
1) w pierwszych 2 latach co 3–6 miesięcy;
2) w kolejnych latach co 6–12 miesięcy. 2A

6. Po leczeniu zachowawczym jest zalecane wykonanie u pacjenta:
1) badania oceny ostrości wzroku;
2) pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego;
3) badania przedniego odcinka w lampie szczelinowej oraz dna oka po poszerzeniu
źrenicy;
4) USG;
5) fotografii obserwowanej zmiany;
6) OCT. 2A

7. W leczeniu miejscowym zachowawczym zaleca się radioterapię w postaci:
1) brachyterapii;
2) radioterapii protonowej;
3) radioterapii stereotaktycznej. II, 2A

8. Pacjentowi należy zapewnić dostęp do wczesnej rehabilitacji, specjalistycznej pomocy psychologicznej oraz, w przypadkach tego wymagających, konsultacji
psychiatrycznej. (-)

9. Po zakończonym leczeniu należy opracować plan opieki nad pacjentem z określeniem zadań dla onkologa i lekarza pierwszego kontaktu w zakresie obserwacji pacjenta pod
kątem powikłań po leczeniu i wczesnego wykrycia możliwej wznowy. (-)

Wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na czerniaki opracowane przez Zespół ekspertów w dziedzinie onkologii pod kierunkiem prof. dr. hab. n. med. Piotra Rutkowskiego, 2022.

Pełna treść obwieszczenia: 

kluczowych zaleceń w zakresie opieki onkologicznej dotyczących organizacji i postępowania klinicznego w czerniaku