In vitro, zdrowie psychiczne i wyścig o KPO. Minister zdrowia podsumowuje swój rok

Wkrótce mija rok Izabeli Leszczyny na stanowisku szefowej resortu zdrowia. Minister na spotkaniu z dziennikarzami podsumowała działania ministerstwa pod jej kierownictwem.

100 konkretów, z którymi Koalicja Obywatelska szła do wyborów w 2023 roku to punkt odniesienia dla działań ministerstwa zdrowia. Do tej przedwyborczej deklaracji odniosła się też Izabela Leszczyna. Przedstawiła swój rok w MZ.

Wśród sukcesów Ministerstwa Zdrowia minister wymieniła zainicjowany w styczniu Program "Świadoma Bezpieczna Ja", a w nim m.in. antykoncepcję awaryjną, która dostępna jest w ramach programu pilotażowego w 1342 aptekach (12% wszystkich aptek), pokrywając ponad 70% powiatów. Sztandarowym działaniem MZ stał się Program In vitro.

Do programu zakwalifikowanych zostało 20 tysięcy par. Te działania sprawiły, że – jak podkreśla minister Leszczyna - Polska awansowała w europejskim rankingu skuteczności leczenia niepłodności z 42. na 19. miejsce.

Kolejną spełnioną obietnicą jest onkopłodność. Minister wymieniła zabezpieczenie płodności dla ponad 420 pacjentów onkologicznych (kobiet i mężczyzn) w wieku rozrodczym. Zniesienie limitu wieku, co zwiększyło dostęp do badań prenatalnych sprawiło, że skorzystało z nich w 2024 roku 25 proc. więcej kobiet niż w poprzednich latach. Za sukces minister Leszczyna uznała też zwiększenie o 10 proc. liczby znieczuleń okołoporodowych. Jak podkreśliła, w niektórych rejonach kraju, np. w Wielkopolsce ten wzrost był nawet o 15 proc. z racji niewielkiego dotychczas dostępu do tej zdobyczy medycyny. Poprawa opieki nad kobietami w ciąży to nie tylko świadczenia na czas porodu, ale także przez całą ciążę. Minister zdrowia wymieniła wśród pozytywnych zmian bezpłatne szczepienia przeciwko krztuścowi dla kobiet w ciąży, co w sytuacji rosnącej liczby przypadków tej choroby jest pójściem w dobrym kierunku.

Szczepienia przeciwko HPV dzieci w szkołach zaowocowały tym, że szczepi się ich więcej. Zapisanych do szczepień jest już 68 tysięcy dzieci. Rozszerzono też te szczepienia na dzieci w wieku 9–14 lat, co postulowali specjaliści. Niespełnionym postulatem pozostaje prawo do przerywania ciąży. Jednak minister wskazała światełko w tunelu, jakim jest egzekwowanie prawa do terminacji ciąży w przypadkach, w których pozwala na to prawo.

Od kwietnia resort zdrowia zniósł limity w opiece paliatywnej i hospicyjnej, a od lipca podniósł wyceny świadczeń w tym zakresie. Wkrótce zmienią się również zasady wystawiania recept na bezpłatne leki dla dzieci i seniorów. Uprawnieni do ich wypisywania będą nie tylko lekarze i pielęgniarki POZ z placówek posiadających umowę z NFZ, ale także specjaliści podczas wizyt w prywatnych gabinetach. W zakresie działań profilaktycznych jedynym realnym działaniem jest to, że od 1 stycznia 2025 r. farmaceuci mogą wypisywać recepty na szczepionki przeciw grypie i pneumokokom dla osób 65+ bez konieczności wizyty u lekarza POZ. Łatwiejszy jest dzięki temu dostęp do szczepień w aptekach.

Ministerstwo zapowiedziało inwestycje w POZ: 1 mld zł na remonty i zakup sprzętu dla ok. 2000 placówek POZ, szczególnie w rejonach z utrudnionym dostępem do lekarzy. Priorytetem dla Polski i Europy jest bezpieczeństwo lekowe. W tym zakresie ministerstwo podjęło działania. Minister Leszczyna wymieniła m.in. projekt polskiej listy leków krytycznych (jest na niej 230 substancji czynnych, ważnych w sytuacjach kryzysowych), preferencje cenowe (10-15% tańsze leki dla pacjentów) dla leków produkowanych w Polsce w ramach zamówień publicznych. W ratownictwie medycznym minister wspomniała o planach zmodernizowania 16 dyspozytorni wojewódzkich z systemem monitorowania dostępności miejsc w szpitalach, zakupie 5 nowych śmigłowców dla Lotniczego Pogotowia Ratunkowego i modernizacji lądowisk przy SOR-ach.

3 mld zł wydamy na szpitale psychiatryczne z całodobową opieką stacjonarną w ramach Funduszu Medycznego. Placówki te potrzebują środków, by stworzyć pacjentom odpowiednie warunki do przebywania i leczenia. Dziś jednak – co nie jest tajemnicą dla resortu - często nie zabezpieczają koniecznego i spodziewanego poziomu komfortu i intymności. Konkurs na inwestycje w tych ośrodkach MZ wydłużył do końca stycznia 2025 r. Resort wydał już 1,2 mld zł na rozwój modelu opieki środowiskowej. MZ przedłużyło także pilotaż Centrów Zdrowia Psychicznego do połowy przyszłego roku. Obecnie 51% populacji jest objętych opieką Centrów Zdrowia Psychicznego. Pierwsze spotkanie z zespołem ds. zmian systemowych w CZP, którego zadaniem będzie opracowanie propozycji rozwiązań w zakresie sposobu organizacji i finansowania centrów, zaplanowano na 12 grudnia. W ramach wspierania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży minister podkreśliła również przywrócenie finansowania Infolinii kryzysowej 116 111. Przypomniała też o idei psychologa w każdej szkole jako pierwszej linii wsparcia.  

Izabela Leszczyna wskazała, że ministerstwo ograniczyło dostępność bez kontroli leków takich jak fentanyl czy morfina. Tu wskazała na konieczność odbycia tradycyjnej wizyty, zamiast teleporady. Jedynym wyjątkiem jest kontynuacja leczenia tymi środkami. Wtedy receptę zdalnie może wypisać tylko lekarz POZ.

Minister wspomniała o inwestycjach w kadry medyczne. Tu wymieniła przeznaczenie 200 mln zł na kursy i szkolenia dla lekarzy, pielęgniarek, farmaceutów, fizjoterapeutów. Sztandarowym projektem ma być połączenie Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego z Centrum Kształcenia Pielęgniarek i Położnych, a także rozszerzenie kompetencji pielęgniarek, w tym możliwość wypisywania leków i kierowania na badania.

Choć pilotaże miały zniknąć z ministerialnego słownika, na ich listę został wpisany pilotaż centralnej e-rejestracji. Objął na razie badania profilaktyczne z zakresu mammografii i cytologii oraz pierwszorazowych wizyt u kardiologa. Do projektu zgłosiło się 149 placówek, z czego 39 już zintegrowało swoje systemy. Do połowy 2025 r. wszystkie placówki z kontraktami NFZ mają być objęte centralną rejestracją, z planem rozszerzenia na inne specjalizacje do 2029 r.

18 mld zł na inwestycje w zdrowie w ramach KPO, w tym 9,2 mld zł na modernizację szpitali, 5,2 mld zł na onkologię, 1,3 mld zł na opiekę długoterminową oraz 2,6 mld zł na modernizację obiektów dydaktycznych i szpitali klinicznych. Do tego 4,3 mld zł na cyfryzację (cyberbezpieczeństwo, dokumentacja medyczna, narzędzia AI w medycynie) oraz 3 mld zł na kadry medyczne.  1 mld zł planujemy przeznaczyć na badania naukowe i kliniczne.