Dzień wolny po oddaniu krwi pod znakiem zapytania. MZ mówi "nie"

Dawcy krwi w Polsce nie tylko nie dostaną dodatkowego dnia wolnego, ale mogą nawet stracić obecny przywilej po dniu pobrania krwi. Ministerstwo Zdrowia powołuje się na unijne przepisy SoHO, które Polska musi wdrożyć do sierpnia 2027 r. Zgodnie ze stanowiskiem resortu, przywileje honorowych dawców krwi nie mogą być nadmierne i nie powinny działać jak forma wynagrodzenia.

Obowiązujące przepisy jasno określają prawa honorowych dawców krwi. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi, krwiodawcy przysługuje zwolnienie od pracy w dniu oddania krwi oraz w dniu następnym. Zwolnienie obejmuje także czas potrzebny na okresowe badania lekarskie dawców krwi.

To rozwiązanie funkcjonuje od lat i - jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia - ma zapewniać bezpieczeństwo zdrowotne dawcy oraz czas na regenerację organizmu po donacji.

Pomysł przyznania dwóch dni wolnych po oddaniu krwi trafił do sejmowej Komisji ds. Petycji, która zwróciła się do resortu zdrowia o stanowisko. Odpowiedź była jednoznaczna.

Resort podkreśla, że obecny model – dzień oddania krwi plus dzień następny - jest wystarczający z punktu widzenia regeneracji organizmu dawcy.

W swoim stanowisku MZ zwraca uwagę, że donacja krwi musi pozostać nieodpłatna. Oznacza to brak możliwości oferowania zachęt, także tych pośrednich.

Ministerstwo argumentuje także, że Polska jest jednym z krajów UE najbardziej faworyzujących dawców krwi, jeśli chodzi o zakres przywilejów pozapłacowych.

Najbardziej zaskakującą zapowiedzią jest możliwość likwidacji dnia wolnego po dniu pobrania krwi. Jak wynika z wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia, obecne rozwiązania będą musiały zostać poddane przeglądowi.

Powodem są wymogi Unii Europejskiej, a konkretnie rozporządzenie 2024/1938/UE (SoHO) dotyczące jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego. Przepisy te Polska musi stosować od 7 sierpnia 2027 r., a wcześniej dostosować do nich krajowe regulacje.

Rozporządzenie SoHO nie zakazuje przywilejów dla dawców, ale jasno wskazuje, że nie mogą być one nadmierne. Co więcej, jeśli państwo członkowskie decyduje się na takie rozwiązania, powinny one obejmować również innych dawców.

Chodzi m.in. o kobiety oddające mleko kobiece do banków mleka oraz dawców nasienia. To właśnie ten argument pojawia się w uzasadnieniu możliwych zmian dotyczących krwiodawców.

Na razie Ministerstwo Zdrowia nie przedstawiło konkretnych propozycji legislacyjnych. Szczegóły mają pojawić się dopiero wraz z projektem ustawy dostosowującej polskie prawo do rozporządzenia SoHO.

Jedno jest jednak pewne: dodatkowego dnia wolnego dla dawców krwi nie będzie, a obecne przywileje mogą zostać ograniczone w ciągu najbliższych dwóch lat.