Przełom dla kobiet. Rzecznik Praw Pacjenta: Szpital naruszył prawa Anity. „Skupiono się na płodzie, pomijając kobietę”

To jedno z najmocniejszych stanowisk w ostatnich latach w sprawie praw kobiet w ciąży. Rzecznik Praw Pacjenta potwierdził, że w sprawie Anity doszło do naruszenia prawa do informacji, świadczeń udzielanych z należytą starannością oraz do poszanowania godności. W oficjalnej opinii wskazano, że lekarze koncentrowali się przede wszystkim na stanie płodu, ograniczając pacjentce możliwość współdecydowania o własnym leczeniu. Sprawa może stać się przełomowa dla standardów opieki nad kobietami w ciąży w Polsce.

RPP potwierdził naruszenie praw pacjentki do świadczeń zdrowotnych, do informacji oraz do poszanowania godności i intymności. Sprawa dotyczy Anity, której historię opisały wcześniej media. Kobieta twierdziła, że Centralny Szpital Kliniczny w Łodzi zatajał przed nią informacje o stanie płodu, a następnie – aby uniemożliwić jej przerwanie ciąży – została przymusowo hospitalizowana na oddziale psychiatrycznym. Ostatecznie zabieg przeprowadziła dr Gizela Jagielska w szpitalu w Oleśnicy, wskazując na zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentki.

W swojej opinii Rzecznik Praw Pacjenta powołał się na stanowiska konsultantów krajowych w dziedzinie ginekologii i położnictwa, perinatologii, genetyki klinicznej oraz konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii.

RPP uznał, że doszło do naruszenia prawa do świadczeń zdrowotnych. W opinii wielokrotnie podkreślono, że kluczowym zaniedbaniem było niemal wyłączne skoncentrowanie się na stanie płodu, przy jednoczesnym ograniczeniu udziału pacjentki w procesie decyzyjnym.

Konsultant wojewódzki ds. psychiatrii wskazał, że:

Podkreślono również, że dobrostan płodu stał się dominującym aspektem działań terapeutycznych, z pominięciem dobra pacjentki.

RPP podsumował:

Z opinii RPP wynika również, że doszło do naruszenia prawa pacjentki do informacji. Informacje o wadzie płodu przekazano dopiero na zaawansowanym etapie ciąży – bez stopniowego przygotowania i bez dostosowania komunikacji do kondycji psychicznej kobiety.

W okresie nasilonego kryzysu psychicznego pacjentka nie została poinformowana o wszystkich dopuszczalnych możliwościach postępowania medycznego, co – jak wskazano – ograniczyło jej realną możliwość świadomego współdecydowania.

W przytoczonej opinii konsultantów krajowych z zakresu ginekologii i perinatologii wskazano, że pełnię informacji pacjentka uzyskała dopiero na bardzo zaawansowanym etapie ciąży. Nie wykluczono również, że wcześniejsze porady mogły zakładać zbyt optymistyczny scenariusz rozwoju sytuacji.

Rzecznik uznał także, że doszło do naruszenia prawa do poszanowania godności i intymności.

Z dokumentu wynika również, że nie rozważono możliwości przerwania ciąży jako interwencji leczniczej w kontekście znacznie pogarszającego się stanu psychicznego pacjentki.

Anita podkreśla, że na oficjalne potwierdzenie naruszeń czekała niemal półtora roku.

Dodała również, że w najtrudniejszym czasie wsparcie otrzymała przede wszystkim od bliskich i organizacji pozarządowych.

Sprawę komentuje także kolektyw Legalna Aborcja, który podkreśla, że wynik kontroli RPP potwierdza systemowy charakter problemu.

Organizacja przypomina również decyzję Prokuratura Rejonowa w Oleśnicy o umorzeniu śledztwa wobec dr Gizeli Jagielskiej. W uzasadnieniu prokuratura potwierdziła, że aborcja z powodu zagrożenia zdrowia jest w Polsce legalna niezależnie od wieku ciąży, a kluczowe znaczenie ma decyzja pacjentki.

Zdaniem aktywistek problemem nie jest brak przepisów, lecz praktyka ich zawężającej interpretacji przez część lekarzy i szpitali.

Decyzję Rzecznika Praw Pacjenta komentuje również Fundacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny FEDERA. Antonina Lewandowska z organizacji podkreśla, że oficjalne potwierdzenie naruszeń ma znaczenie nie tylko w indywidualnej sprawie, ale także systemowo.

Przedstawicielka FEDERY zaznacza, że przymusowa izolacja psychiatryczna w tej sytuacji nie powinna była mieć miejsca, a pacjentka miała prawo poznać wszystkie dostępne opcje – w tym możliwość przerwania ciąży w związku z poważnym  kryzysem psychicznym.