Zastosowanie soli wzbogaconej w potas w leczeniu i profilaktyce nadciśnienia - badania i wytyczne [Artykuł]Keywords: nadciśnienie, kontrola ciśnienia krwi, spożycie sodu, spożycie potasu, soli wzbogaconej w potasDescription: Artykuł przedstawia badania i wytyczne dotyczące stosowania soli wzbogacone

Międzynarodowa grupa ekspertów na łamach pisma „Hypertension” wezwała instytucje ochrony zdrowia do zalecania soli o niskiej zawartości sodu, ale wzbogaconej w potas, w leczeniu nadciśnienia. Taką sól można kupić w Polsce, np. w aptekach i dużych supermarketach.

Zdaniem apelujących, ta niewielka zmiana może mieć duży wpływ na kontrolę podwyższonego ciśnienia krwi. W przypadku większości osób spożycie sodu jest zbyt wysokie, zaś potasu - zbyt niskie. W obu przypadkach sprzyja to podwyższonemu ciśnieniu krwi (nadciśnienie) i zwiększa ryzyko udaru, chorób serca oraz przedwczesnej śmierci.

Niedawno oszacowano, że średnie globalne spożycie sodu wynosi 4,3 g/dzień, co odpowiada około 10,8 g soli/dzień. Redukcja spożycia sodu jest wymieniona przez WHO jako najskuteczniejsza interwencja w przypadku chorób przewlekłych. Organizacja ta proponuje, aby wszystkie państwa członkowskie wpłynęły na zmniejszenie średniego spożycia sodu przez populację o 30 proc. do roku 2025 r., przy docelowym maksymalnym spożyciu wynoszącym 2,0 g sodu na dzień (co odpowiada 5 gramom soli dziennie).

Najnowsze szacunki dotyczące średniego światowego spożycia potasu wynoszą około 2,3 g/dzień, czyli poniżej zalecanego przez WHO spożycia 3,5 g/dzień, szczególnie w Indiach (około 1,0 g/dzień), Chinach 1,4 g/dzień i Afryce Zachodniej (1,8 g /dzień). W ramach globalnej współpracy badaczy z USA, Australii, Japonii, Republiki Południowej Afryki i Indii dokonano przeglądu 32 odrębnych wytycznych dotyczących leczenia nadciśnienia tętniczego – dwóch od organizacji globalnych, pięciu od organizacji regionalnych i 25 od organizacji krajowych, opublikowanych między 1 stycznia 2013 r. a 21 czerwca 2023 r. Wyniki przeglądu opublikowano w piśmie "Hypertension".

Okazało się, że wszystkie wytyczne odnosiły się do redukcji sodu, a większość zalecała zmniejszenie spożycia soli. Wiele osób zalecało również zwiększenie spożycia potasu w diecie, ale tylko dwie – w wytycznych chińskich i europejskich – przedstawiły szczegółowe zalecenia dotyczące stosowania soli wzbogaconej w potas. Zdaniem autorów, stosowanie substytutu soli, w którym część chlorku sodu została zastąpiona przez chlorek potasu, rozwiązuje jednocześnie zarówno problem nadmiaru sodu, jak i niedoboru potasu.

Prof. Alta Schutte z University of New South Wales w Sydney (Australia) stwierdziła, że pomimo wyników randomizowanych, kontrolowanych badań, które wykazały korzyści zdrowotne ze stosowania substytutów soli wzbogaconych w potas i o obniżonej zawartości sodu, są one rzadko stosowane.

Sól wzbogacona w potas może być stosowana jako bezpośredni zamiennik zwykłego chlorku sodu podczas przyprawiania, konserwowania lub wytwarzania żywności. Co ważne, przejście na sól wzbogaconą w potas jest niewykrywalne smakiem dla większości ludzi.

Dr Tom Frieden, prezes i dyrektor generalny Resolve to Save Lives, globalnej organizacji zajmującej się zdrowiem publicznym, powiedział, że liczba osób cierpiących na nadciśnienie podwoiła się w ciągu ostatnich 30 lat, dochodząc do 1,3 miliarda.

- Jako społeczeństwo musimy priorytetowo potraktować dostępność soli niskosodowych i wzbogaconych w potas – w domu, w restauracjach i sklepach spożywczych. Produkty te nie powinny być sprzedawane ani wyceniane jako produkty luksusowe. Sól o niskiej zawartości sodu i wzbogacona w potas może stać się nowym standardem – podkreślił dr Frieden.

Przeszkodą w stosowaniu zmodyfikowanej soli są obawy, że może ona podwyższać poziom potasu we krwi (hiperkaliemia) u osób z zaawansowaną chorobą nerek. Profesor Bruce Neal z Imperial College w Londynie, stwierdził, że jasne jest, iż pacjenci z zaawansowaną chorobą nerek nie powinni stosować soli wzbogaconych w potas, ale dotyczy to bardzo małej części populacji, a tym pacjentom już zaleca się unikanie spożycia soli.

- Gorąco zachęcamy instytucje zajmujące się wytycznymi klinicznymi do jak najszybszego przeglądu swoich zaleceń dotyczących stosowania zamienników soli wzbogaconej w potas – gdyby świat przeszedł ze zwykłej soli na sól wzbogaconą w potas, zapobiegłoby to milionom udarów i zawałów serca każdego roku przy bardzo niskich kosztach – zaznaczyła prof. Schutte.

Autorzy zaproponowali następujące sformułowanie do umieszczenia w wytycznych klinicznych dotyczących kontroli ciśnienia krwi:

- Silne zalecenie dla pacjentów z nadciśnieniem: sól wzbogaconą potasem o składzie około 75 proc. chlorku sodu i 25 proc. chlorku potasu należy zalecać wszystkim pacjentom z nadciśnieniem tętniczym, chyba że mają zaawansowaną chorobę nerek, stosują suplementację potasu, stosują środek moczopędny oszczędzający potas lub istnieją inne przeciwwskazania.

Warunkowe zalecenie dla ogółu populacji: „Jeśli konieczne jest dodawanie soli do żywności, można zalecić stosowanie soli wzbogaconej w potas o składzie około 75 proc. chlorku sodu i 25 proc. chlorku potasu ogółowi populacji w miejscach, w których występuje niski poziom prawdopodobieństwa, że osoby z zaawansowaną chorobą nerek (stadium 4-5) nie zostaną zdiagnozowane przez system opieki zdrowotnej, a przeciwwskazania do stosowania można wydrukować na opakowaniu produktu”.(PAP)

Autor: Paweł Wernicki, oprac. EB