Czy Polska potrzebuje nocnej prohibicji? Prof. Czupryniak: "Oddział psychiatryczny zamienia się w izbę wytrzeźwień"

Rośnie liczba pacjentów trafiających do szpitali z powodu alkoholu, lekarze są bezradni wobec skali problemu, a celebryci nadal reklamują piwo. Eksperci podczas debaty w Naczelnej Izby Lekarskiej jasno wskazują: potrzebne są systemowe zmiany, w tym nocna prohibicja, zakaz reklamy alkoholu i lepszy dostęp do leczenia uzależnień.

Samorząd lekarski od lat postuluje wprowadzenie zakazu sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych, tzw. nocnej prohibicji. W trakcie eksperckiej debaty zorganizowanej przez Naczelną Izbę Lekarską. Prezes Łukasz Jankowski przedstawił dane i argumenty przemawiające za tym rozwiązaniem, m.in.: 

• W miastach, które wprowadziły ograniczenia nocnej sprzedaży alkoholu, spadła liczba interwencji policji i straży miejskiej.

• Odnotowano również mniej przypadków medycznych związanych z alkoholem, w tym hospitalizacji na SOR-ach i oddziałach internistycznych.

  Reklama

• Poczucie bezpieczeństwa mieszkańców wzrosło, a uciążliwe zakłócenia porządku publicznego zmniejszyły się.

Eksperci zauważają, że alkohol nie tylko odpowiada za wiele schorzeń somatycznych, ale też za wzrost agresji, wypadków i przemocy domowej, szczególnie w godzinach nocnych.

Dr Magdalena Flaga-Łuczkiewicz, psychiatra, podkreśla: alkohol to neurotoksyna, która niszczy komórki nerwowe, zwiększa ryzyko uzależnienia i maskuje wiele innych problemów zdrowotnych, takich jak depresja czy zaburzenia lękowe.

Problem, jak mówi psychiatra, polega także na tym, że impulsywność jest jednym z kluczowych mechanizmów uzależnienia. A więc – nawet jeśli ktoś nie zaplanuje wypicia 8 piw, może po 3 sięgnąć po kolejne. Jeśli nie będzie miał takiej możliwości – spożyje mniej, a zdrowie na tym zyska.

Z kolei prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i szpitala przy ul. Banacha mówi wprost: od 25 do 33% pacjentów internistycznych trafia do szpitali z powodu problemów związanych z alkoholem.

To nie tylko osoby pod wpływem – to też pacjenci z powikłaniami, m.in. ostrym zapaleniem trzustki, wątroby czy niewydolnością wielonarządową. Co gorsza, wielu z nich nie przyznaje się do picia lub je bagatelizuje. Typowe odpowiedzi? "Połówka na dwóch, ale to przecież nic".

Prof. Czupryniak apeluje:

Jak wynika z danych przedstawionych przez samorząd lekarski, aż 55% spożywanego przez Polaków alkoholu to piwo. Mimo to wielu pacjentów nie uznaje piwa za "prawdziwy alkohol", co prowadzi do bagatelizowania problemu.

Nie bez znaczenia są też kampanie marketingowe. Prof. Czupryniak "wezwał" celebrytów do zrezygnowania z udziału w reklamach alkoholu, także tych z "zerową" zawartością alkoholu. Udział znanych twarzy normalizuje picie i daje społeczne przyzwolenie, szczególnie młodym.

Cieszy fakt, że niektórzy celebryci zaczynają wycofywać się z takich kampanii – ale jak podkreślają lekarze, potrzebne są regulacje prawne, a nie tylko dobre wole jednostek.

Obecnie procedowany jest projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości, który przewiduje m.in.:

• Zakaz reklamy alkoholu, także piwa 0% i niskoprocentowych trunków.

• Zakaz sprzedaży alkoholu w placówkach medycznych i na stacjach paliw.

• Ograniczenia w sprzedaży alkoholu przez internet.

• Zakaz sprzedaży alkoholu w "tubkach" i "saszetkach".

• Poszerzenie definicji promocji i reklamy napojów alkoholowych.

Niestety, projekt nie zawiera postulatu nocnej prohibicji, który od dawna wspiera środowisko lekarskie, mimo że WHO zaleca ograniczenie dostępności jako jedno z najskuteczniejszych działań profilaktycznych.

Lekarze wskazują, że system nie daje szans na skuteczne leczenie uzależnionych. Za mało jest placówek odwykowych, brakuje jasno określonych ścieżek terapeutycznych, a osoby uzależnione szybko pozostają same – bez wsparcia rodziny i państwa.

Prof. Czupryniak proponuje wręcz wprowadzenie analogicznego rozwiązania do karty DILO z onkologii – ścieżki, która prowadzi pacjenta przez cały proces leczenia alkoholizmu: od detoksykacji po terapię i wsparcie po leczeniu.

Polska nie może dłużej ignorować problemu alkoholizmu. To nie tylko kwestia zdrowia publicznego, ale też ogromnych kosztów ekonomicznych, społecznych i medycznych. Lekarze nie chcą karać, chcą zapobiegać.

Ograniczenie dostępności alkoholu, wprowadzenie nocnej prohibicji, zakaz reklamy oraz zapewnienie realnego dostępu do leczenia to fundamenty potrzebnych reform. I choć nie zmienimy wszystkiego z dnia na dzień, to od czegoś trzeba zacząć.

Jak podkreśla dr Marcin Karolewski – psychiatra, ekspert ds. uzależnień, z Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych "DZIEKANKA", jednym z głównych błędów w postrzeganiu alkoholu jest to, że nie traktujemy go jak narkotyku – a dokładniej: jednej z najbardziej szkodliwych substancji psychoaktywnych. Alkohol uszkadza niemal wszystkie układy organizmu, a pacjenci uzależnieni od alkoholu to codzienność oddziałów intensywnej terapii, neurologii, interny czy hepatologii.

Do szpitali trafiają ludzie z marskością wątroby, powikłaniami neurologicznymi, majaczeniem alkoholowym, padaczką alkoholową, ciężkimi uszkodzeniami trzustki czy krwotokami z przewodu pokarmowego. Lekarze i personel medyczny są często bezradni wobec powracających pacjentów – nie tylko z uwagi na skalę uzależnienia, ale też brak systemowych rozwiązań.

Wbrew stereotypom, problem uzależnienia od alkoholu nie dotyczy wyłącznie tzw. marginesu społecznego. Coraz częściej uzależnieni są ludzie dobrze sytuowani, z wyższym wykształceniem, pełniący odpowiedzialne funkcje społeczne czy zawodowe. Alkohol stał się „legalną normą”, łatwo dostępną i bagatelizowaną.

Eksperci podkreślają, że Polska nadal ma zbyt liberalną politykę alkoholową. Alkohol można kupić niemal wszędzie – na stacjach benzynowych, w kioskach, całodobowych sklepach, a reklamy piwa wciąż są wszechobecne. Tymczasem badania pokazują jasno: im łatwiejszy dostęp do alkoholu i im większa jego ekspozycja w przestrzeni publicznej, tym wyższe jego spożycie.

Wśród rekomendowanych rozwiązań pojawiają się:

• ograniczenie godzin sprzedaży alkoholu,

• całkowity zakaz reklam, również piwa,

• ograniczenie punktów sprzedaży,

• zwiększenie akcyzy i ceny alkoholu,

• rozwój profilaktyki i leczenia uzależnień,

• kampanie społeczne pokazujące realne skutki picia.

Państwa, które wdrożyły te rozwiązania – jak Norwegia czy Kanada – odnotowały wyraźny spadek problemów alkoholowych, m.in. mniejsze obciążenie szpitali i niższe wskaźniki przemocy domowej.