Rzecznik Praw Pacjenta: chory musi mieć zapewnione prawo do intymności w szpitalu i gabinecie

Placówki medyczne naruszają prawo pacjenta do intymności stosując nieprawidłowo monitoring np. w gabinetach ginekologicznych. Kamery mogą być niekiedy bardzo pomocne, ale można ich używać tylko w określonych miejscach - mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta w rozmowie z Polityką Zdrowotną.

Rzecznik Praw Pacjenta alarmował ostatnio, że placówki medyczne stosują nieprawidłowo monitoring i tym samym naruszają prawo do poszanowania intymności u pacjenta. Na czym te nieprawidłowości polegają?

Choćby na tym, że w gabinetach lekarskich instaluje się kamery. Właściciel gabinetu tłumaczy często, że one są skierowane na podłogę, ale później okazuje się, że mogły zmieniać położenie. Mieliśmy taką sprawę, w której stwierdziliśmy naruszenie prawa do intymności. Nakazaliśmy usunięcie monitoringu. Placówka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ale przegrała sprawę. Nieco inną sytuację mieliśmy na oddziale psychiatrii sądowej o wzmocnionym zabezpieczeniu. Tam kamery zamontowano w łazienkach - doszło do naruszenia intymności. W innej, skandalicznej sprawie z Gdańska, o której było głośno także w mediach, w jednym z gabinetów lekarz zamontował kamery i monitorował wszystko podczas udzielania konsultacji, pomocy pacjentom. Stwierdziliśmy naruszenie praw pacjenta. Tu doszło nawet do złamania norm prawa karnego. 

Monitoring zatem powinien być usunięty z podmiotów leczniczych, gabinetów lekarskich?

Nie. Natomiast trzeba go stosować w prawidłowy sposób, ponieważ może on znacznie poprawić bezpieczeństwo w placówkach. Mamy propozycję wdrożenia nowych przepisów w tym zakresie, gdyż teraz są one rozsiane w różnych aktach prawnych. Dyrektorzy placówek medycznych powinni stosować monitoring, jednak warunkiem jest upewnienie się, że prawo do intymności i godności jest zachowane. Czasem monitoring może być bardzo pomocny.

W jakich sytuacjach jest on zatem prawnie obecnie dopuszczalny?

Obecnie kamery mogą być w miejscach ogólnodostępnych, w salach z łóżkami, na intensywnej terapii, w zespole porodowym, w pomieszczeniu do izolacji pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, w przejściach, na korytarzach oddziałów. Natomiast w pozostałych sytuacjach w miejscu udzielania świadczenia – nie. W gabinecie lekarskim też nie powinno ich być. Warto wiedzieć, że dzięki odpowiednio prowadzonemu monitoringowi można zapobiegać wielu zdarzeniom niepożądanym. Dziś urządzenia pozwalają już rejestrować zachowanie z wypikselowaniem twarzy pacjenta czy miejsc intymnych. Monitoring może zapobiegać, albo nawet pozwolić szybko zadziałać np. w w sytuacji, kiedy pacjent wymaga natychmiastowej pomocy. Może pozwolić oszacować czy pacjentowi na sali operacyjnej zaszyto chustę w brzuchu itd. Warunek – jak podkreślałem – jest jeden: nie może naruszać prawa do intymności. 

Kobiety, rodzące skarzą się często na niewłaściwe zachowania ze strony personelu medycznego, na ubliżanie słowne. Czy monitoring takie sytuacje też pomógłby wyeliminować?

Znamy, wspomniany już przypadek, zainstalowania kamery w gabinecie ginekologicznym w Gdańsku, gdzie monitoring był ukrywany. Kobiety skarżyły się później, że padły ofiarami molestowania. To sprawa karna. Obawiam się jednak, że monitoring nie jest w stanie zapobiegać podobnym sytuacjom. To jest kwestia etyki, wrażliwości.  Zdajemy sobie sprawę z tego, że zdarzają się sytuacje, do których nigdy nie powinno dojść, np. kierowanie wulgaryzmów do rodzących.  Nie możemy też jednak doprowadzić do sytuacji, gdy każde spotkanie będziemy nagrywać. 

Czy w poszanowaniu praw pacjenta, w tym prawa do intymności pomogą zajęcia z komunikacji jakie chcą prowadzić dla studentów medycyny uczelnie medyczne?

Powinniśmy dać lekarzom czas w gabinecie. Trudno wymagać od personelu, aby go znalazł, gdy nieustannie musi podczas wizyty patrzeć w komputer. Ciężko spoglądać na monitor i rozmawiać z pacjentem. Można tu pomóc, zwiększając rolę innych zawodów medycznych. Potrzebne są na to środki finansowe – na wyszkolenie i zatrudnienie sekretarek medycznych. Ten czas można zdobyć także poprzez cyfryzację, wprowadzając nowoczesne rozwiązania. Bardzo ważna jest także kwestia edukacji w zakresie praw pacjenta – zarówno na studiach, jak i w trakcie studiów podyplomowych. 

Dziękuję za rozmowę.

Dziękuję.