Reklama

Chaos w polityce nikotynowej. Eksperci: zakazy nie wystarczą, potrzebna strategia systemowa

24/04/2025 06:35

Zdrowe życie, Chaos polityce nikotynowej Eksperci zakazy wystarczą potrzebna strategia systemowa - zdjęcie, fotografia

Spis treści

Zakazy bez systemu to za mało
Potrzebna agencja i krajowa strategia
Redukcja szkód – skuteczna droga do zmniejszenia liczby zgonów
Edukacja i wsparcie zamiast kar
Młodzi w centrum działań profilaktycznych
Wnioski: potrzebna realna zmiana

Lekarze i terapeuci ostrzegają: powierzchowne zmiany w ustawie tytoniowej nie przyniosą oczekiwanych efektów. Apelują o opracowanie krajowej strategii nikotynowej, która realnie wpłynie na zdrowie Polaków.

Zakazy bez systemu to za mało

Eksperci zdrowia publicznego oraz terapeuci uzależnień są zgodni – wprowadzane zmiany legislacyjne dotyczące wyrobów nikotynowych są chaotyczne i nieskuteczne. Jak zauważa Jacek Charmast, prezes Stowarzyszenia Jump93, działania Ministerstwa Zdrowia są zbyt powierzchowne i nieoparte na głosie specjalistów.

– Zwróciliśmy uwagę na pewne mankamenty polskiego systemu przeciwdziałania nikotynizmowi – na to, że panuje w nim chaos, że działania są powierzchowne, że brakuje podstawowych rozwiązań i pójścia za głosami ekspertów – mówi w rozmowie z Newserią, cytowanej przez biznes.newseria.pl.

Reklama

Nowelizacja ustawy tytoniowej ma na celu m.in. zakazanie sprzedaży jednorazowych e-papierosów beznikotynowych i saszetek nikotynowych osobom niepełnoletnim. Mimo że projekt został notyfikowany do Komisji Europejskiej, środowiska eksperckie alarmują, że potrzebne są szersze działania.

Potrzebna agencja i krajowa strategia

Stowarzyszenie Jump93 wraz z 25 sygnatariuszami – w tym lekarzami i terapeutami – wystosowało apel o systemowe zmiany w polityce nikotynowej. Ich zdaniem konieczne jest powołanie centralnego biura koordynującego działania oraz stworzenie strategii nikotynowej na poziomie krajowym.

Reklama

– Brak tych dwóch elementów czyni naszą politykę nikotynową po prostu niepoważną na tle Unii Europejskiej – podkreśla Charmast.

Dodatkowo, apelują o rozdzielenie działań legislacyjnych i edukacyjnych skierowanych do dorosłych palaczy oraz dzieci i młodzieży.

Redukcja szkód – skuteczna droga do zmniejszenia liczby zgonów

Wśród rekomendowanych rozwiązań znalazła się również strategia redukcji szkód, która z powodzeniem funkcjonuje m.in. w Szwecji. Eksperci podkreślają, że alternatywne produkty nikotynowe – choć nie są całkowicie bezpieczne – są mniej szkodliwe niż tradycyjne papierosy.

Reklama

– Nie możemy wykluczyć wszystkich form zastępczych używania nikotyny, bo one są ważne, wydłużają życie. Największym killerem jest tu palona nikotyna – podkreśla Charmast w rozmowie z biznes.newseria.pl.

Przykład Szwecji, gdzie dzięki redukcji szkód odsetek palących spadł do 5,6 proc., a liczba zgonów z powodu chorób odtytoniowych jest o 44 proc. niższa niż średnia unijna, pokazuje, że taka strategia działa.

Edukacja i wsparcie zamiast kar

Również senator Agnieszka Gorgoń-Komor podkreśla, że zakazy nie są wystarczające. Jej zdaniem kluczowe jest postawienie na profilaktykę, poradnictwo i promowanie zdrowego stylu życia.

Reklama

– W Polsce nie możemy karać kogoś za palenie, bo jak mamy karać, skoro reklamujemy wyroby tytoniowe i one są dostępne w sklepach. (...) Zakazy też nie rozwiązują problemu, pojawia się szara strefa – mówi w wywiadzie dla biznes.newseria.pl.

Zamiast tego proponuje premiowanie prozdrowotnych wyborów oraz prowadzenie edukacji skierowanej do młodzieży z użyciem nowoczesnych, atrakcyjnych form przekazu.

Młodzi w centrum działań profilaktycznych

Z danych zawartych w „Narodowej Strategii Kontroli Palenia Tytoniu i Używania Wyrobów Nikotynowych 2025–2030”, przygotowanej przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, wynika, że aż 30 proc. młodych osób do 17. roku życia ma kontakt z wyrobami nikotynowymi. Eksperci alarmują, że obecne działania są nieskuteczne i rozproszone.

Reklama

– Nasza młodzież opiera swoją wiedzę na sieci, więc warto by było, żeby z atrakcyjnymi formami przekazu dla młodych przebić się przez np. Internetowe Konto Pacjenta – zaznacza Gorgoń-Komor na łamach biznes.newseria.pl.

Wnioski: potrzebna realna zmiana

W świetle rosnącej liczby palaczy w Polsce (niemal 30 proc. społeczeństwa) oraz 70 tys. zgonów rocznie z powodu palenia, eksperci apelują o konkretne i długofalowe działania. Zakazy są potrzebne, ale tylko jako element większego planu, opartego na strategii, edukacji i nowoczesnym podejściu do leczenia uzależnień.

Reklama