Brokuły i brukselka w walce z rakiem jelita grubego. 20 gramów dziennie może zmniejszyć ryzyko o jedną piątą

Nowe badanie pokazuje, że codzienne jedzenie brokułów, brukselki czy kalafiora może realnie obniżyć ryzyko raka jelita grubego. Analiza ponad 639 tysięcy osób wykazała, że osoby, które regularnie sięgały po warzywa krzyżowe, miały o 20% mniejsze ryzyko zachorowania. Największy efekt ochronny obserwowano przy spożyciu od 20 do 40 gramów dziennie.

Rak jelita grubego to trzeci najczęściej diagnozowany nowotwór na świecie i druga najczęstsza przyczyna zgonów z jego powodu. W samym 2022 roku pochłonął ponad 903 tysiące ofiar, a liczba nowych przypadków przekroczyła 1,9 miliona. Dieta jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na ryzyko zachorowania – i co kluczowe, jest czynnikiem, na który mamy wpływ.

Przegląd badań, opublikowany w BMC Gastroenterology, pokazuje, że spożywanie warzyw krzyżowych – brokułów, kapusty, kalafiora czy brukselki – wiąże się z 20% niższym ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego.

Naukowcy przeanalizowali dane z 17 badań obejmujących 639 539 uczestników i 97 595 przypadków raka. Największy efekt ochronny zaobserwowano przy spożyciu 20–40 gramów dziennie – powyżej tego poziomu dodatkowe korzyści już się nie pojawiały.

Warzywa krzyżowe są źródłem wielu cennych substancji – błonnika, witaminy C, karotenoidów i flawonoidów – ale szczególne znaczenie mają glukozynolany. Podczas żucia rozkładają się one na bioaktywne izotiocyjaniany, w tym sulforafan (SFN).

To właśnie te związki wywołują charakterystyczny smak i zapach brokułów, ale też odpowiadają za ich działanie ochronne:

• blokują enzymy aktywujące substancje rakotwórcze,

• mogą wywoływać programowaną śmierć komórek nowotworowych,

• hamują tworzenie nowych naczyń krwionośnych w obrębie guza,

• zatrzymują cykl komórkowy, spowalniając rozwój nowotworu.

Co ciekawe, analiza wykazała różnice w zależności od regionu świata. Najsilniejszy efekt ochronny obserwowano w Ameryce Północnej i Azji, natomiast w Europie i Australii związek ten był słabszy. Może to wynikać z różnic w diecie, jakości badań lub stylu życia w poszczególnych populacjach.

Autorzy badania zaznaczają, że choć wyniki są obiecujące, trzeba interpretować je ostrożnie. Różnice w projektach badań, sposobie oceny diety czy metodologii mogą wpływać na ostateczne wnioski.

Jedno jest jednak pewne – włączenie brokułów, brukselki czy kapusty do codziennego menu nie tylko wspiera ogólne zdrowie, ale może też realnie zmniejszać ryzyko jednego z najgroźniejszych nowotworów.

Ile brokułów dziennie trzeba jeść, aby obniżyć ryzyko raka jelita grubego?

Trzeba zaznaczyć, że największy efekt ochronny obserwuje się przy spożyciu 20–40 gramów warzyw krzyżowych dziennie. To niewielka ilość – odpowiada kilku różyczkom brokuła lub paru brukselkom.

Czy kalafior i kapusta działają tak samo jak brokuły i brukselka?

Nie ma wątpliwości, że tak – wszystkie warzywa krzyżowe zawierają glukozynolany i związki bioaktywne, które obniżają ryzyko raka jelita grubego. Należą do nich m.in. kalafior, kapusta i jarmuż.

Co to są glukozynolany i dlaczego są ważne?

Z całą pewnością są to naturalne związki występujące w warzywach krzyżowych. Podczas żucia i trawienia rozkładają się one na izotiocyjaniany, takie jak sulforafan. To właśnie one odpowiadają za działanie ochronne przeciwko nowotworom.

Jak działają substancje z brokułów na komórki nowotworowe?

Na podstawie powyższych danych można stwierdzić, że sulforafan i inne związki: blokują enzymy aktywujące kancerogeny, wywołują śmierć komórek rakowych, hamują powstawanie naczyń w obrębie guza i spowalniają jego wzrost.

Czy jedzenie większej ilości brokułów niż 40 gramów dziennie daje dodatkowe korzyści?

Ostatecznie można stwierdzić, że nie. Badania wykazały, że największy efekt ochronny występuje przy spożyciu 20–40 gramów dziennie, a wyższe ilości nie przynoszą już dodatkowych efektów przeciwnowotworowych.

Czy miejsce zamieszkania ma wpływ na skuteczność diety z warzywami krzyżowymi?

Jak dowodzą badania, efekt był najsilniejszy w Ameryce Północnej i Azji, a słabszy w Europie i Australii. Może to wynikać z różnic w diecie, stylu życia i metodologii badań.

Dlaczego rak jelita grubego jest tak poważnym problemem zdrowotnym?

Nie sposób nie wspomnieć, że to trzeci najczęściej diagnozowany nowotwór na świecie i druga przyczyna zgonów onkologicznych. W 2022 roku odpowiadał za ponad 903 tysiące zgonów i blisko 2 miliony nowych przypadków.

Czy warto codziennie jeść brokuły i brukselkę?

Z całą pewnością tak – regularne spożywanie warzyw krzyżowych wspiera zdrowie jelit, dostarcza błonnika, witamin i związków ochronnych. To prosty krok w diecie, który może obniżyć ryzyko jednego z najgroźniejszych nowotworów.