49 decyzji Rzecznika Praw Pacjenta ws. receptomatów. W grę wchodzą leki odurzające

Recepty na leki odurzające bez osobistego badania pacjenta? Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec już 49 razy uznał takie praktyki za naruszenie zbiorowych praw pacjentów. W tle są receptomaty, fentanyl, marihuana medyczna i kary finansowe sięgające setek tysięcy złotych.

Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta, wydał już 49 decyzji, w których uznał, że podmioty oferujące recepty na środki odurzające – takie jak fentanyl czy marihuana medyczna – naruszyły zbiorowe prawa pacjentów. Chodzi przede wszystkim o przypadki, w których lekarz wystawia receptę, nie badając osobiście pacjenta.

Od 7 listopada 2024 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące wystawiania recept na leki odurzające. Minister zdrowia wprowadził katalog leków, które mogą być przepisywane tylko po osobistym zbadaniu pacjenta. Na liście znalazły się m.in. fentanyl, morfina, oksykodon oraz wyciągi z konopi innych niż włókniste.

Wyjątek stanowią tylko kontynuacje leczenia przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki). Kary i postępowania Rzecznik nie tylko wydaje decyzje, ale też nakłada kary. Do tej pory dwie z nich zostały wymierzone: jedna w wysokości 234 tys. zł (utrzymana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie), druga – ponad 280 tys. zł, która na razie nie została zaskarżona.

W 2025 roku rzecznik wszczął już 32 kolejne postępowania dotyczące podmiotów wystawiających hurtowe ilości recept na leki kontrolowane. W pięciu przypadkach przygotowywane są decyzje o kolejnych karach pieniężnych – wobec podmiotów, które zignorowały wcześniejsze decyzje RPP.

Chociaż decyzje rzecznika dotyczą podmiotów udzielających świadczeń, to same recepty wystawiają lekarze. Dlatego też Chmielowiec skierował sygnały do okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej wobec 21 lekarzy. W przypadku trzech z nich złożono już zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Sądy po stronie rzecznika Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jednoznacznie poparł działania Rzecznika. W wyroku z 29 maja 2024 r. (sygn. V SA/Wa 2671/23) podkreślono, że badanie lekarskie powinno oznaczać „oględziny, a więc bezpośrednie zetknięcie się z pacjentem”, co wyklucza wystawianie recept na leki odurzające bez osobistego kontaktu.