Przemoc wobec dzieci i nastolatków w Polsce - dramatyczne dane: samookaleczanie i próby samobójcze, przyczyny, rzadko udzielane wsparcie (150 znaków)

Czworo na pięcioro dzieci doświadczyło jakiejś formy przemocy. Jedno na czworo ma za sobą doświadczenia z co najmniej trzema rodzajami przemocy lub zaniedbania – wynika z badania „Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce”, przeprowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę.

Co piąty nastolatek (22%) okaleczał się, a co jedenasty (9%) miał za sobą próbę samobójczą. Dziewczyny częściej niż chłopcy deklarują zarówno samookaleczenia (29% vs 14%), jak i próby samobójcze (14% vs 5%) - tak dramatyczne dane płyną z raportu dotyczącego przemocy wobec dzieci. Jak podkreślają autorzy raportu wyniki badania wskazują na związek między doświadczaniem przemocy a podejmowaniem zachowań autodestrukcyjnych. Na okaleczanie się najsilniej wpływa doświadczenie przemocy rówieśniczej, a na próby samobójcze – doświadczenie wykorzystania seksualnego z kontaktem fizycznym.

Najczęściej zgłaszanymi formami przemocy były: przemoc ze strony rówieśników (66%), przemoc ze strony bliskiego dorosłego (32%), wykorzystanie seksualnie bez kontaktu fizycznego (26%). Ponadto 23% dzieci i nastolatków było zaniedbywanych emocjonalnie, 20% – doświadczało parentyfikacji, a 14% – było świadkami przemocy w domu. Wykorzystywania seksualnego z kontaktem fizycznym doświadczyło 8% respondentów, tyle samo (8%) było zaniedbywanych fizycznie.

Najczęściej występuje przemoc rówieśnicza. Którejkolwiek z form tej przemocy doświadczyło 66% biorących udział w ankiecie. W równym stopniu dotykała ona chłopców, jak i dziewczyny. Częściej spotykały się z nią dzieci i nastolatkowie w miastach (70%) niż na wsi (63%). Na pierwszym miejscu wymieniana jest przemoc fizyczna (48%), psychiczna (44 %), potem znęcanie się (18%), napaść zbiorowa (17%). W porównaniu z 2013 rokiem, gdy przeprowadzano wcześniejsze badanie, zauważono wzrost ilości przemocy rówieśniczej z 28% do 48%.

Przemoc domowa dotyczy 32% dzieci, czyli jednego na troje dzieci. Ten rodzaj przemocy  częściej dotyka dziewczynki (36%) niż chłopców (29%). Wśród form tego typu przemocy wymienia się klapsy (doświadczyło ich 41%), przemoc psychiczną (22%), bicie lub kopanie (15%). W przypadku klapsów, niestety zdarzają się one regularnie, co najmniej kilka razy do roku. Jeśli chodzi o trendy, to według autorów badania, przemoc psychiczna utrzymuje się na podobnym poziomie, ale optymistyczne jest to, że przemoc fizyczna zmniejsza się 22% do 15%. Podobnie jest z regularnymi klapsami i karami fizycznymi (porównanie z 2013 do 2023 roku).

Dziewczyny częściej niż chłopcy deklarują, że: doświadczyły przemocy ze strony bliskich dorosłych (36% vs 29%), były świadkami przemocy w domu (18% vs 11%), były zaniedbywane fizycznie (9% vs 7%); były wykorzystywane seksualnie zarówno bez kontaktu fizycznego (34% vs 17%), jak i z nim (13% vs 3%).

Sprawcami przemocy psychicznej i fizycznej wobec dzieci ze strony bliskich dorosłych najczęściej byli rodzice – ojcowie (odpowiednio, 39% i 35%) i matki (odpowiednio, 43% i 31%). Sprawcami psychicznej przemocy rówieśniczej (87%), znęcania się (76%) lub fizycznej przemocy rówieśniczej (54%) były najczęściej dzieci i nastolatki spoza rodziny. Większość sprawców wykorzystywania seksualnego to mężczyźni.

W przypadku doświadczania przemocy, dzieci o pomoc zwracają się do rodziców (częściej do matek niż ojców). Wsparcie otrzymują również od koleżanek i kolegów (co ciekawe, częściej od rówieśników niż od ojców). Najrzadziej zwracają się z prośbą o pomoc do psychologa i nauczycieli. To najbardziej niepokojący z wyników badania - jak zauważają autorzy.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę od 2013 roku regularnie prowadzi diagnozę przemocy wobec dzieci w Polsce. Badanie jest przeprowadzane cyklicznie co 5 lat. Tak jak w poprzed­nich edycjach w 2023 r. wykorzystano kwestionariusz Juvenile Victimization Questionnaire w polskiej adaptacji.