1,14 mld zł z KPO na rozwój badań w naukach medycznych

1,14 mld zł z 18 mld zł KPO zarezerwowanych na zdrowie zostanie przeznaczonych na rozwój badań w naukach medycznych i naukach o zdrowiu. 162 mln zł z tej puli zasilą działalność 10 nowych centrów wsparcia badań klinicznych. Wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk, odpowiedzialna za wykorzystanie środków z KPO w zdrowiu przedstawiła w środę na konferencji plan wykorzystania funduszy.

Wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk powiedziała podczas konferencji prasowej w środę, że jedną z dziedzin, które zostaną dofinansowane w ramach KPO jest kompleksowy rozwój badań w zakresie nauk medycznych i nauk o zdrowiu. Przeznaczono na ten cel 1,14 mld zł.

Jak przypomniała minister Kacperczyk, Krajowy Plan Odbudowy i Rozwoju obejmuje szereg kluczowych inwestycji w sektor zdrowia, o łącznej wartości blisko 18 miliardów złotych. Jednym z głównych komponentów jest Kompleksowy Rozwój Badań Medycznych i Nauk o Zdrowiu, na który Ministerstwo Zdrowia przeznaczyło 140 mln zł w porozumieniu z Agencją Badań Medycznych.

Agencja ogłosiła pięć konkursów, z których większość zostanie wkrótce rozstrzygnięta.

- Wartość złożonych wniosków (...) we wszystkich tych konkursach to ponad 2 mld zł  – powiedziała minister Kacperczyk. Jak podkreśliła, pieniądze z KPO przyczynią się m.in. do wzmocnienia pozycji ośrodków badawczych i kadry naukowej.

Katarzyna Kacperczyk przedstawiła, jak kształtuje się alokacja środków. Ogłoszone konkursy dotyczą: badań biomedycznych (zarezerwowano na nie 450 mln zł, nabór zakończył się w sierpniu 2024 r.), badań w dziedzinie bezpieczeństwa lekowego, innowacyjnych terapii i leków (350 mln zł, nabór zakończył się we wrześniu 2024 r.) i badań w dziedzinie wyrobów medycznych i rozwiązań diagnostycznych in vitro (55 mln zł, nabór wniosków zakończył się w październiku 2024 r.), tworzenia i rozwoju centrów wsparcia badań klinicznych (150 mln zł, nabór zakończył się we wrześniu 2024 r.), a także konkursu na doskonalenie i zwiększenie potencjału naukowo-badawczego istniejących centrów wsparcia badań klinicznych (na ten cel jest 135 mln zł, nabór zakończył się w listopadzie 2024 r.)

Inwestycje w badania medyczne mają realny wpływ na poprawę jakości życia pacjentów i rozwój polskiej nauki. Nowoczesne terapie i leki to realna korzyść dla pacjentów, szczególnie zmagających się z chorobami rzadkimi i nowotworowymi. Jak mówiła minister Kacperczyk, stworzenie i rozwój centrów wsparcia badań klinicznych umożliwi lepszą koordynację działań badawczych, wsparcie dla badaczy oraz zapewni pacjentom dostęp do innowacyjnych terapii w ich regionach.

Głos zabrali m.in. przedstawiciele instytucji, które stały się beneficjentami pieniędzy z KPO. Dr Marek Działoszyński, prezes Zarządu Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Zielonej Górze, podkreślił, że utworzenie Wojewódzkiego Centrum Wsparcia Badań w Zielonej Górze znacząco ułatwi prowadzenie badań klinicznych dzięki wsparciu administracyjnemu, prawnemu i finansowemu. Prof. Beata Jagielska dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii wskazała na kluczową rolę takich inwestycji w dostarczaniu pacjentom nowoczesnych terapii onkologicznych.

Konkurs na tworzenie i rozwój centrów wsparcia badań klinicznych zakłada utworzenie 10 nowych centrów jako uzupełnienie dostępu do badań klinicznych. Spośród 14 ocenianych wniosków 10 zostało zakwalifikowanych do dofinansowania. W sumie MZ i ABM sfinansują te centra 162 mln zł.

Nowe centra mają zmienić tę sytuację. Są zlokalizowane w ośmiu województwach, dzięki czemu znikną białe plany na polskiej mapie badań klinicznych. Mają one koordynować badania kliniczne i wspierać uruchomienie niekomercyjnych badań, a także służyć lekarzom, naukowcom i pacjentom.

W Polsce około 4% pacjentów z nowotworami ma szansę na udział w badaniach klinicznych. To blisko 5 tysięcy chorych rocznie, którzy mogą korzystać z nowoczesnych terapii, jeszcze przed ich administracyjnym zatwierdzeniem. Tego rodzaju dostęp nie tylko zwiększa szanse na skuteczne leczenie, ale również pozwala lekarzom zdobywać doświadczenie w innowacyjnych terapiach, w tym w dynamicznie rozwijającej się dziedzinie terapii personalizowanych.

Przewodniczący Rady Agencji Badań Medycznych, prof. Piotr Rutkowski, zwraca też uwagę na większe możliwości prowadzenia badań klinicznych niż dotychczas, dzięki dodatkowym funduszom i utworzeniu nowych ośrodków badań.

- Aktualnie Polska zajmuje 11. miejsce na świecie w tej dziedzinie (badań klinicznych -przyp. red.), wyprzedzając wiele innych krajów europejskich. Szczególnie istotnym aspektem jest wzrost liczby badań niekomercyjnych, które stanowią około 50% wszystkich badań klinicznych w krajach Europy Zachodniej. Dzięki wsparciu Agencji Badań Medycznych staliśmy się naturalnym liderem w Europie Środkowo-Wschodniej w zakresie badań niekomercyjnych – podkreślił przewodniczący Rady ABM.

Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje zwiększenie liczby pacjentów objętych badaniami klinicznymi. W krajach takich jak Francja czy Wielka Brytania aż 40% pacjentów onkologicznych bierze udział w tego typu programach, podczas gdy w Polsce odsetek ten wynosi mniej niż 10%.