Wysoki cholesterol - niewidzialny wróg realne skutki

W Polsce nawet 21 mln osób może żyć z podwyższonym cholesterolem, a około 30 tys. zgonów rocznie wiąże się ze zbyt wysokim LDL. Koalicja Liga Walki z Cholesterolem łączy lekarzy, pacjentów, media i decydentów. Cel jest ambitny i policzalny: ograniczyć liczbę zdarzeń sercowo-naczyniowych o połowę. Da się to zrobić, jeśli maraton potrzeb zamienimy na plan wspólnych działań, od lipidogramu sześciolatka po realny dostęp do nowoczesnych terapii.

Zarówno pierwotna, genetycznie uwarunkowana hipercholesterolemia rodzinna, jak i wtórne dyslipidemie prowadzą prosto do miażdżycy, a dalej do zawału serca, udaru oraz choroby tętnic obwodowych. Na świecie zbyt wysokie stężenie LDL odpowiada za około 4,5 mln zgonów rocznie. W Polsce co roku notujemy siedemdziesiąt do osiemdziesięciu tysięcy zawałów serca, w 2023 roku było ich 70 389. Szacuje się, że nawet trzy miliony dorosłych ma chorobę tętnic obwodowych, a około 30 tys. zgonów rocznie można przypisać hipercholesterolemii. Najgroźniejsze jest to, że wysoki cholesterol nie boli. Wiele osób żyje latami z „tykającą bombą”, nie wykonując podstawowych badań, choć dziś można je zrobić bezpłatnie w ramach rządowego programu „Moje Zdrowie”.

Koalicja Liga Walki z Cholesterolem powstała po to, by zintegrować ekspertów, organizacje pacjenckie, decydentów i biznes wokół jednego celu: lepszej profilaktyki, trafnej diagnostyki i skuteczniejszego leczenia zaburzeń lipidowych. Ma być platformą wiedzy, współpracy i wymiany dobrych praktyk, a także narzędziem do inicjowania zmian legislacyjnych.
Prof. Maciej Banach, prezes Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego i inicjator Koalicji, podkreśla:

Hipercholesterolemia rodzinna to najczęściej występująca monogenowa choroba metaboliczna. W Polsce dotyczy około 150 tysięcy osób. Dziedziczona autosomalnie dominująco latami nie daje objawów, a pierwszym sygnałem bywa zawał serca lub udar w młodym wieku. Wczesna diagnoza i konsekwentne leczenie potrafią obniżyć ryzyko sercowo-naczyniowe o ponad połowę.
Prof. Małgorzata Myśliwiec, pediatra, endokrynolog i diabetolog z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, konsultant wojewódzki w dziedzinie endokrynologii i diabetologii dziecięcej, mówi wprost:

To dlatego lipidogram znalazł się w bilansie sześciolatka. Ta jedna decyzja otwiera drogę do diagnostyki kaskadowej, od dziecka do rodziców i dziadków.

W polskiej debacie o cholesterolu coraz wyraźniej wybrzmiewa rola lipoproteiny(a) [Lp(a)]. Jej podwyższone stężenie może dotyczyć nawet sześciu milionów osób w naszym kraju, a wiedza o tym parametrze wciąż bywa niewystarczająca, choć potrafi zmieniać decyzje terapeutyczne.
Marek Kustosz, prezes Fundacji To się leczy i lider Sekcji Pacjenckiej Wysoki Cholesterol to się leczy, przypomina:

Polska ma mocne fundamenty koordynowanej opieki po zawale. Program KOS-Zawał to jeden z największych sukcesów ostatnich lat. Pacjenci objęci kompletną ścieżką rzadziej umierają i rzadziej doświadczają kolejnych incydentów. W ubiegłym roku do KOS-Zawał dopisano finansową premię za osiągnięcie celu terapeutycznego LDL. To zaczęło realnie zmieniać praktykę.
Prof. Mariusz Gąsior, kierownik III Katedry i Oddziału Klinicznego Kardiologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu, relacjonuje:

Najświeższa zmiana dotyczy programu lekowego B.101 obowiązująca od 1 października. Z programu skorzystają osoby z bardzo wysokim i ekstremalnym ryzykiem sercowo-naczyniowym, w tym po zawale w ostatnich pięciu latach, a także chorzy z chorobą tętnic obwodowych, z cukrzycą, z przewlekłą chorobą nerek oraz z podwyższoną lipoproteiną(a). Nowe kryteria pozwolą dążyć do celów LDL poniżej 55 mg/dL lub poniżej 70 mg/dL w zależności od profilu ryzyka. Prof. Maciej Banach podsumowuje:

Centralnie potrzebujemy sprawnego wdrożenia zmian w programie lekowym B.101 (Leczenie pacjentów z zaburzeniami lipidowymi), upowszechnienia badań w „Moim Zdrowiu” oraz konsekwentnego pilnowania jakości w KOS-Zawał. Bez lokalnego impulsu nie przesuniemy jednak igły.
Senator dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor, internistka i kardiolog, zwróciła uwagę na dwa fundamenty. Po pierwsze edukacja.

Po drugie koordynacja i stała obecność tematu na poziomie lokalnym i centralnym.

Debata o finansowaniu profilaktyki zbyt często grzęźnie w ogólnikach. Na konferencji wybrzmiała konkretna arytmetyka. Z perspektywy państwa rachunek jest równie twardy jak fakty kliniczne. Anna Gołębicka, DBA, ekonomistka i ekspertka Centrum im. Adama Smitha, podkreśliła:

Gołębicka zwróciła też uwagę na język, którym mówimy o profilaktyce:

W trakcie dyskusji padło zdanie, które skłania do refleksji. Na pytanie, dlaczego tak rzadko obawiamy się chorób serca, padła odpowiedź, że jako społeczeństwo żyjemy w poczuciu, iż mamy świetnych specjalistów potrafiących skutecznie leczyć zawały. Eksperci przypomnieli jednak, że nawet najlepiej leczony zawał pozostawia bliznę w mięśniu sercowym i pociąga za sobą długofalowe konsekwencje. Dzisiejszy dzień nie dotyczy straszenia, lecz świadomego wyboru. Możemy czekać na pierwszy incydent i liczyć na łut szczęścia. Możemy też już dziś wykonać lipidogram, sprawdzić Lp(a), skorzystać z „Mojego Zdrowia”, wprowadzić zmiany w stylu życia i w razie potrzeby rozpocząć skuteczne leczenie.

Przypomnijmy, że właśnie obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Rodzinnej Hipercholesterolemii.