Wydatki na zdrowie mogą spaść przez inflację poniżej 5% PKB

Wydatki na zdrowie w 2022 roku wyniosą ponad 6 proc. PKB, ale z uwagi na inflację, będzie można sfinansować o wiele mniej usług, zakupów czy świadczeń. Taka sytuacja może spowodować, że realnie wydatki na zdrowie spadną poniżej 5 proc. PKB. 

7 proc. PKB na zdrowie

Monitor Finansowania Ochrony Zdrowia powstał po to, aby monitorować wyzwania związane z realizacją ustawy 7 proc. PKB na zdrowia. Przypomnijmy, że zakłada ona przyspieszenie wzrostu nakładów na ochronę zdrowia, aby w 2027 roku osiągnęły przynajmniej 7 proc. Według danych z GUS, publiczne wydatki bieżące na ochronę zdrowia wyniosły w 2020 roku 5,2 proc. PKB.

Według najnowszego kwartalnika, przygotowanego przez Federację Przedsiębiorców Polskich, żeby osiągnąć zakładane nakłady, w perspektywie do 2027 roku, trzeba przeznaczyć na finasowanie ochrony zdrowia dodatkowe 86 mld złotych. Według danych z poprzedniego kwartalnika, luka ta wynosiła 69 mld złotych.

Analitycy w Monitorze Finansowania Ochrony Zdrowia wskazują, że inflacja, co do zasady, powinna ułatwić realizację ustawy. Dodają jednak, że bez rzeczywistego wzrostu wydatków, cel nie zostanie osiągnięty.

- Aby osiągnąć poziom wydatków 7 procent PKB przy regule „t-2” wystarczy realnie wydawać na zdrowie jedynie 5,6 procent PKB. Zgodnie z tą regułą porównujemy bowiem wydatki na zdrowie w roku bieżącym, np. 2022, z poziomem PKB sprzed dwóch lat, czyli 2020 r. Jednak spełnianie założeń ustawy, przy jednoczesnym braku realnego zwiększenia środków na zdrowie, to jedynie „wzrost na papierze” - tłumaczy Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich.

W drugim kwartalniku Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia możemy przeczytać, że uwzględniając wielkości wynikające z uchwalonej ustawy budżetowej, planu finansowego NFZ oraz doszacowania z tytułu dodatkowych wpływów ze składki zdrowotnej, środki na zdrowie w bieżącym roku powinny wynieść 145,3 mld złotych. Porównując tę wartość z PKB prognozowanym na 2022 rok, czyli 2 940 mld złotych, przekłada się to na wydatki rzędu 4,94 proc. PKB, czyli o 0,81 pkt proc. mniej niż zakładany cel. 

Eksperci Federacji Przedsiębiorców Polskich dodają jednak, że zgodnie z ustawą, wydatki na rok bieżący porównuje się z PKB sprzed dwóch lat. W 2020 roku wyniosły one 2 324 mld zł. W myśl tej definicji, w 2022 roku wydatki na zdrowie wyniosą 6,25 proc. PKB. 

- To o pół punktu procentowego PKB więcej niż wymaga tego ustawa. W zasadzie to oznacza, że mamy już zrealizowany cel do roku 2024 i przez kolejne dwa lata nie musimy podnosić wydatków na ochronę zdrowia w relacji do PKB ponieważ mamy tak dużą nadwyżkę w realizacji tego celu. Jednak to osiągnięcie w wymiarze teoretycznym. W świetle kryterium realnego, czyli porównywania wydatków z roku bieżącego do PKB w roku bieżącym, to sytuacja wygląda zgoła odmiennie. Analizując poziom realizacji tego celu dla roku bieżącego, czyli miarę najbardziej obiektywną, tak jak liczy Eurostat czy GUS, to spadliśmy poniżej 5 proc. W 2022 r. wydamy na zdrowie 4,94 proc. PKB, a więc wyraźnie mniej niż wynikało to z wcześniejszych założeń - 5,75 proc. PKB. Oznacza to, że realnie nasze wydatki na zdrowie w stosunku do wielkości polskiej gospodarki spadły do najniższego poziomu od roku 2019, czyli znajdą się poniżej poziomu wymaganego przez ustawę o wzroście nakładów na ochronę zdrowia - podkreśla Łukasz Kozłowski.

Jak polepszyć sytuację w najbliższych latach?

- Przyjęcie wychodzącej poza zapisy ustawowe definicji wydatków na zdrowie o środki europejskie będzie miało istotne konsekwencje - zaznacza Arkadiusz Pączka, wiceprzewodniczący Federacji Przedsiębiorców Polskich. Natomiast sam napływ funduszy unijnych w 2023 r. może zaspokajać 42 procent wymaganego przez ustawę (7 procent PKB) wzrostu rocznych wydatków na zdrowie. Oznacza to, że realizacja ustawy będzie mogła następować w przyszłym roku przy znacznie mniejszym zwiększaniu wydatków budżetu państwa lub NFZ niż dotychczas zakładano - dodaje.

Żeby realnie wypełnić narastającą lukę w finansowaniu ochrony zdrowia, ekonomiści wskazują, że trzeba albo podwyższyć składkę zdrowotną, albo zwiększyć dotacje budżetowe. 

Polecamy także: