4. Kongres „Nauka dla Społeczeństwa" – polska nauka i zdrowie w centrum debaty

W dniach 12–15 czerwca 2026 r. na Uniwersytecie Warszawskim trwał 4. Kongres „Nauka dla Społeczeństwa". To jedno z największych wydarzeń naukowych w Polsce, podczas którego instytuty badawcze, jednostki PAN i uczelnie wyższe prezentują wdrożenia zmieniające codzienne życie Polaków, w tym przełomowe rozwiązania z obszaru ochrony zdrowia, diagnostyki słuchu i zastosowań sztucznej inteligencji w medycynie.

Tegoroczna edycja Kongresu odbywa się pod hasłem „Społeczeństwo dla nauki" i nie jest to tylko hasło marketingowe. Organizatorzy podkreślają wzajemną zależność między środowiskiem naukowym a obywatelami: badania wymagają społecznego zaufania i wsparcia, a ich efekty powinny wracać do ludzi w postaci konkretnych rozwiązań: dla pacjentów, systemu ochrony zdrowia, gospodarki i bezpieczeństwa państwa.

Kongres organizują wspólnie Uniwersytet Warszawski, Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Rada Główna Instytutów Badawczych oraz Instytut Narządów Zmysłów.

Obrady kongresowe odbywały się w gmachu Starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego przy Krakowskim Przedmieściu. W programie znalazły się sesje tematyczne, debaty eksperckie i panele poświęcone najważniejszym wyzwaniom współczesnej nauki. Omawiane były wdrożenia naukowe w XXI wieku – droga od laboratorium do praktyki klinicznej – oraz zastosowania AI w medycynie, w tym sesja „Sci-AI: jak Akademia odzyskuje mechanizmy samonaprawcze". Osobne bloki poświęcono nowoczesnym technologiom diagnostycznym i terapeutycznym, prewencji i edukacji zdrowotnej, ochronie ludności, a także bezpieczeństwu wodnemu w dobie zmian klimatu – tematowi o rosnącym znaczeniu dla zdrowia publicznego.

Wydarzenie było transmitowane na żywo w formule otwartego dostępu, a jego zapis był dostępny dla wszystkich zainteresowanych.

Szczególne miejsce w programie Kongresu zajmowały osiągnięcia Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu – jednego z wiodących na świecie ośrodków zajmujących się rehabilitacją słuchu. W trakcie obrad zaprezentowane zostały systemy oparte na sztucznej inteligencji w diagnostyce słuchu oraz rozwiązania umożliwiające personalizację opieki nad pacjentami z niedosłuchem. Omówione zostały również metody leczenia częściowej głuchoty, opracowane i wdrożone w Polsce, a także aplikacje mobilne służące badaniu słuchu i rozumienia mowy, dostępne dla szerokiego grona użytkowników.

To przykład tego, jak polska nauka przekłada się na realne korzyści zdrowotne, zarówno dla pacjentów indywidualnych, jak i dla systemu ochrony zdrowia jako całości.

Jednym z ważnych punktów Kongresu jest inauguracja „Księgi Wdrożeń XXI wieku", publikacji prezentującej konkretne przykłady rozwiązań powstałych w polskich instytutach, jednostkach naukowych i uczelniach. Księga ma dokumentować praktyczne znaczenie badań naukowych dla społeczeństwa, gospodarki, zdrowia, środowiska i bezpieczeństwa.

To ważny sygnał: polska nauka nie tylko produkuje publikacje, tworzy wdrożenia, które działają.

Drugi dzień obrad, 15 czerwca, przyniósł debaty o charakterze systemowym. Rektorzy uczelni oraz dyrektorzy instytutów badawczych dyskutowali o przyszłości polskiej nauki, współpracy z przemysłem i społeczeństwem oraz warunkach, które pozwalają skutecznie transferować wiedzę do praktyki.

W programie znalazło się też uroczyste wręczenie nagród „Perspektywy Nauki", wyróżnień dla instytucji i osób szczególnie zasłużonych dla wdrażania wyników badań naukowych.

Równolegle z obradami, od 12 do 15 czerwca, w przestrzeni Kampusu Głównego UW przy Krakowskim Przedmieściu działała wystawa plenerowa prezentująca osiągnięcia instytutów badawczych i uczelni. Była bezpłatna i dostępna dla wszystkich – mieszkańców Warszawy, turystów i każdego, kto chciał zobaczyć, jak wygląda polska nauka w praktyce.