WHO podsumowała rok 2025: globalne sukcesy w walce z chorobami i zdrowie publiczne

W raporcie WHO za 2025 rok, podsumowano kluczowe osiągnięcia i wyzwania w globalnym zdrowiu. Organizacja wymieniła sukcesy w eliminacji chorób z matki na dziecko, spadku zgonów z powodu gruźlicy oraz wzrostu dostępności szczepień przeciwko HPV, odrze i malarii. Raport WHO 2025 zwraca też uwagę na znaczenie zdrowia psychicznego, chorób niezakaźnych i działań na rzecz ochrony klimatu oraz zdrowia miejskiego.

WHO opublikowała raport za 2025 rok. W 2025 roku Malediwy jako pierwszy kraj osiągnęły „potrójną eliminację” przenoszenia HIV, kiły i wirusowego zapalenia wątroby typu B z matki na dziecko. Brazylia także wyeliminowała przenoszenie HIV z matki na dziecko, stając się największym krajem Ameryki z takim osiągnięciem. Burundi, Egipt i Fidżi wyeliminowały jaglicę, a Gwinea i Kenia - śpiączkę afrykańską. Niger został pierwszym krajem afrykańskim, który wyeliminował ślepotę rzeczną. Od 2010 roku liczba osób wymagających leczenia zaniedbanych chorób tropikalnych spadła o 32%.

Zgony z powodu gruźlicy w regionach afrykańskich i europejskich spadły o 46% i 49% w ciągu ostatniej dekady. W 2025 roku Gruzja, Surinam i Timor Wschodni zostały uznane za kraje wolne od malarii, a siedem kolejnych krajów afrykańskich wprowadziło szczepionki przeciw malarii, chroniąc ponad 10 milionów dzieci rocznie. WHO szacuje, że nowe narzędzia przeciw malarii zapobiegły 170 milionom zachorowań i milionowi zgonów w 2024 roku.

Dzięki wsparciu WHO i partnerów, programy szczepień obejmują choroby takie jak odra, polio, HPV, rotawirusy i choroba pneumokokowa. 17 listopada, w pierwszy Światowy Dzień Eliminacji Raka Szyjki Macicy, ogłoszono, że 86 milionów dziewcząt zostało zaszczepionych przeciwko HPV. Kraje takie jak Bhutan, Brazylia, Chiny, Indonezja, Nigeria, Tadżykistan, Pakistan i Rwanda rozszerzyły szczepienia i badania przesiewowe, przybliżając świat do wyeliminowania raka szyjki macicy.

Kampania WHO „Zdrowy początek, pełna nadziei przyszłość” wzywa do zwiększenia jakości opieki nad kobietami i noworodkami. Inwestycje w zdrowie matek i dzieci przynoszą zwrot od 9 do 20 dolarów na każdy zainwestowany dolar. Mimo postępów, liczba zgonów matek i dzieci nadal spada zbyt wolno z powodu niedoinwestowania w podstawową opiekę zdrowotną i przerwania szczepień.

Ponad 75% zgonów niezwiązanych z pandemią wiąże się z chorobami niezakaźnymi i problemami ze zdrowiem psychicznym, a 86% przedwczesnych zgonów występuje w krajach o niskich i średnich dochodach. Podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ przyjęto deklarację polityczną zakładającą do 2030 roku: 150 milionów mniej palaczy, 150 milionów więcej osób z kontrolowanym nadciśnieniem i 150 milionów osób z dostępem do opieki psychiatrycznej. WHO doceniła Austrię, Norwegię, Oman i Singapur za eliminację przemysłowych tłuszczów trans z żywności.

Najważniejszym wydarzeniem 2025 roku było przyjęcie pierwszego Porozumienia Pandemicznjego podczas 78. Światowego Zgromadzenia Zdrowia. Jak podkreśla dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, dyrektor generalny WHO:

Porozumienie promuje sprawiedliwy dostęp do szczepionek, leków i diagnostyki.

Ponad 4,4 miliarda ludzi mieszka w miastach, a WHO zwraca uwagę na zagrożenia takie jak zanieczyszczenie powietrza, niebezpieczny transport i zmiany klimatu. Podczas COP30 w Brazylii WHO przedstawiła dowody na wpływ zmian klimatu na zdrowie - ekstremalne upały powodują ponad 540 000 zgonów rocznie, a 1 na 12 szpitali jest zagrożonych zamknięciem.

W 2025 roku Akademia WHO zaoferowała ponad 250 kursów online w 20 językach, m.in. QualityRights in Mental Health w 17 językach. Kursy obejmują m.in. planowanie zdrowia cyfrowego i przywództwo w podstawowej opiece zdrowotnej, a Pacific Open Learning Health Net została odnowiona jako przestrzeń edukacyjna.

WHO reagowała na epidemie Eboli, choroby wirusowej Sudanu, Marburga i MPox w Afryce, rozsyłając ekspertów i szczepionki. W 2025 roku wdrożono innowacyjną jednostkę leczenia Ebola, poprawiającą jakość opieki nad pacjentami. Ponadto, system Epidemic Intelligence from Open Sources monitorował zagrożenia w 110 krajach, a BioHub gromadził wirusy MERS i Oropouche do badań i przygotowań na pandemie.