Ważne zmiany w prywatnych domach opieki

Do konsultacji trafił projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Zmiany realizują m.in. uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich. 

W mediach regularnie pojawiają się materiały o nielegalnych ośrodkach dla seniorów. Często panują w nich złe warunki. Część z nich blokuje kontakt z rodzinami swoim podopiecznym. 

Obecnie obowiązująca ustawa reguluje zasady otwierania placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, prowadzonych w ramach działalności gospodarczej lub tzw. działalności statutowej. Instytucje te działają w sferze prywatnej, relacje mieszkańca placówki z podmiotem prowadzącym reguluje umowa cywilnoprawna, inaczej niż to jest w przypadku domów pomocy społecznej, do których kieruje się osobę decyzją gminy.

Wyższe kary

Podmiot prowadzący placówkę bez zezwolenia podlega karze pieniężnej w wysokości 10 tys. zł lub 20 tys. zł. Kara może być ponowiona - w razie niezaprzestania prowadzenia placówki wojewoda nakłada kolejną karę w wysokości 40 tys. zł. 

Ponadto rozważana jest kwestia zaostrzenia odpowiedzialności podmiotów prowadzących bezzezwolenia więcej niż jedną placówkę - w przypadku nałożenia prawomocnej kary za prowadzenie jednej z placówek, kara nakładana na kolejną z placówek będzie wynosiła 40 tys. zł, a nie jak dotychczas 10 lub 20 tys. zł. 

Większe uprawnienia wojewodów

Kontrole standardów prowadzone są przez wojewodów. - W związku z pojawiającymi się informacjami o placówkach działających nielegalnie, bez zezwolenia wojewody, w celu ograniczenia tego zjawiska, planuje się między innymi poszerzenie zakresu uprawnień kontrolnych inspektorów urzędów wojewódzkich, przeprowadzających czynności z zakresu kontroli i nadzoru w pomocy społecznej - czytamy w ocenie skutków regulacji. 

Natychmiastowe zamknięcie

Planuje się również umożliwienie wojewodzie jednoczesnego cofnięcia zezwolenia na prowadzenie placówki i nakazanie wstrzymania prowadzenia tej placówki, z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Sytuacja taka może mieć miejsce w razie stwierdzenia zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w placówce, nawet jeśli jest to placówka mająca zezwolenie.

Dotychczas możliwość nakazania wstrzymania działalności dotyczyła placówek nielegalnych, wojewoda musiał więc najpierw wydać decyzję cofającą zezwolenie, a dopiero po jej uprawomocnieniu się mógł nakazać wstrzymanie działalności nielegalnej  już wtedy placówki.

Wychodzenie poza placówkę

Aby zapewnić mieszkańcom ww. placówek bezpieczne warunki pobytu, a jednocześnie zagwarantować im respektowanie ich wolności osobistej, uregulowane zostaną zasady ograniczenia możliwości wychodzenia poza teren placówki oraz stosowania przymusu bezpośredniego.

Projekt zawiera również zmianę ustawy o ochronie zdrowia psychicznego w zakresie opieki m.in. nad seniorami i niepełnosprawnymi i stosowania przymusu bezpośredniego, zrównując w tym zakresie wskazane placówki z jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, a także w zakresie sprawowanej przez sądy kontroli dotyczącej legalności przyjęcia i przebywania w placówce osób z zaburzeniami psychicznymi, przestrzegania ich praw oraz kontroli warunków, w jakich one tam przebywają.

Wymagania kadrowe

Rozszerzone zostaną te obowiązki związane z otwarciem i prowadzeniem placówki. Dotyczą dokumentacji, ale też kwalifikacji dla personelu opiekuńczego. - Brak takich wymogów w chwili obecnej sprawia, że opiekę nad mieszkańcami placówek sprawują często osoby przypadkowe, bez podstawowej wiedzy w tym zakresie - piszą autorzy projektu. 

Zakaz przyjmowania nieletnich

Planuje się zakazać przyjmowania do tego typu placówek opiekuńczych osób małoletnich z uwagi na szczególną ochronę praw dzieci w Konstytucji RP. - Zapewnienie opieki dzieciom jej pozbawionym jest obowiązkiem państwa i w tym celu powołano instytucje takie jak placówki z obszaru pieczy zastępczej czy domy pomocy społecznej - czytamy w ocenie skutków regulacji. 

Ustawa będzie zawierała przepisy przejściowe pozwalające podmiotom prowadzącym placówki na dostosowanie tych placówek do nowych wymogów.

Zwolnienia z opłat

W przypadku domów pomocy społecznej będzie więcej kategorii osób, które można zwolnić z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt. Zwolnić będzie można np. wnuka osoby kierowanej do DPS lub mieszkańca domu. Zmiana ta wynika z postulatów osób, których rodzice zostali skierowani do domu pomocy społecznej, a w przeszłości przebywały w rodzinach zastępczych lub placówkach opiekuńczo-wychowawczych.  

AK