Watchdog Polska: Niski poziom zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w ministerstwach

Według organizacji watchdogowej Sieć Obywatelska, odsetek zatrudnionych osób z niepełnosprawnością w ministerstwach rzadko przekracza 3 proc.

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba osób z niepełnosprawnością w Polsce ogółem wynosiła na koniec marca 2011 r. niemal 4,7 mln – ponad  12,2 proc. ludności kraju, a prawne potwierdzenie tego faktu posiadało przeszło 3,1 mln osób. Wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności wskazują, że w 2017 roku około 29 proc. niepełnosprawnych było aktywnych zawodowo, a wskaźnik zatrudnienia wynosił ponad 26 proc.

Jednocześnie często była to praca w niepełnym wymiarze godzin, niskopłatna - podkreśla Sieć Obywatelska. Organizacja wysłała do 11 ministerstw oraz Kancelarii: Sejmu, Senatu, Prezydenta RP i Prezesa Rady Ministrów następujący zestaw pytań:

Ile osób (średniorocznie) było związanych z ministerstwem w 2006, 2010, 2014 i 2017 roku stosunkiem pracy; Z iloma stanowiskami łączył się zwrot kosztów zatrudnienia, szkoleń pracowników pomagających pracownikowi z niepełnosprawnością w pracy, o których mowa w art. 26d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością; Jakie stanowiska zajmowały osoby z niepełnosprawnością w ministerstwie; Jakie rodzaje niepełnosprawności były reprezentowane na zajmowanych przez osoby z niepełnosprawnością stanowiskach; Czy i jakie kwoty były odprowadzane do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w roku 2006, 2010, 2014 i 2017 z tytułu nieosiągnięcia właściwego wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnością?

 

Ministerstwa Zdrowia, Rolnictwa i Sprawiedliwości nie odpowiedziały na pytania organizacji, podobnie jak kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Wszystkie pozostałe instytucje udostępniły przynajmniej część danych. 

Ogólny poziom zatrudnienia osób z niepełnosprawnością jest niezmiennie bardzo niski. Z ministerstw i kancelarii, których dane umożliwiały wyliczenie procentowego udziału takich osób wśród zatrudnionych, najwyższy odsetek odnotowało Ministerstwo Środowiska – 2,88%. 

Zatrudnienie 3 osób spowodowało wzrost zatrudnienia osób z niepełnosprawnością o... 100 proc.

- To, co warto od razu zauważyć, i co powinno cieszyć, to wzrost odsetka osób zatrudnionych w większości instytucji w kontrolowanym okresie. Często bardzo zauważalny – liczba osób w niejednej instytucji podwoiła się w tym okresie  Niestety jest tu pewien problem – te imponujące postępy w zapewnianiu szerokiego dostępu do zatrudnienia w publicznych instytucjach często sprowadzają się do zatrudnienia – na przykładzie Ministerstwa Edukacji między 2014 i 2017 r. … trzech dodatkowych osób – co przełożyło się na 100% wzrost zatrudnionych osób z niepełnosprawnością - czytamy w publikacji Sieci Obywatelskiej.

Z zebranych przez nas danych wynika, że żadne ministerstwo nie osiągnęło w okresie objętym naszym wnioskiem poziomu 6%, który pozwala na zwolnienie pracodawcy z obowiązku uiszczania wpłat do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

Sieć Obywatelska podkreśla, że osiągnąć poziom 6 proc. zatrudnień osób z niepełnosprawnością (co pozwala na zwolnienie pracodawcy z obowiązku uiszczania wpłat do PFRON) nie udało się nawet Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resortowi, który nomen omen nadzoruje PFRON, a w jego ramach działa również Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

- Ze zmian na lepsze warto zwrócić uwagę na to, że zatrudnia się coraz więcej osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym i znacznym. Widać, że część ministerstw otwiera się na zatrudnienie osób z bardziej złożonymi problemami w codziennym funkcjonowaniu. Jednocześnie osoby z niepełnosprawnością często zatrudnia się na stanowiskach eksperckich, kierowniczych i doradczych - czytamy.

"Ministerstwa nie korzystają z z narzędzi"

- Żadna z instytucji, które odpowiedziały na nasz wniosek, nie wskazała, że z którymś ze stanowisk dla osób z niepełnosprawnością łączył się zwrot kosztów zatrudnienia, szkoleń pracowników pomagających takiemu pracownikowi w pracy. Niestety po części wiąże się to z błędnym zrozumieniem zadanego pytania pomimo wskazania wprost przepisów, do których pytanie się odnosiło – przykładowo w odpowiedzi z Ministerstwa Obrony Narodowej wskazano, że „w Ministerstwie Obrony Narodowej nie były zatrudnione osoby, które wykonywały zadania pomocnicze w stosunku do osób niepełnosprawnych.”.  Mogło oczywiście nie być potrzeby dokonywania takich dostosowań i z tego wynikł brak zwrotów – szkoda jednak, że ministerstwa nie korzystają z tego narzędzia kształtowania polityki równego dostępu do zatrudnienia- opiniuje Sieć Obywatelska Watchdog Polska.

JK