Przepisy Apteki dla Aptekarza 2.0 - zdaniem branży aptecznej to pogwałcenie praw właścicieli aptek.

Przedstawiciel sieci aptecznych w rozmowie z politykazdrowotna.com deklaruje, że niezależnie od tego co zdecyduje Trybunału Konstytucyjnego, do którego ustawę o aptekach skierował Prezydent Andrzej Duda, związek już podejmuje przygotowania do działań przeciw ustawie. Działania te mają na celu rewizję przepisów przez organy Unii Europejskiej.

Co związek PharmaNET, zrzeszający przedsiębiorców aptecznych sądzi o wchodzących w życie przepisach „Apteki dla Aptekarza 2.0”?

Marcin Piskorski: Prezes Zarządu Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET: Od dziś śmiało można powiedzieć, że funkcjonujemy na najbardziej przeregulowanym rynku aptecznym w Europie. Tylu restrykcji co do jego sposobu funkcjonowania, obowiązujących jednocześnie, nie ma nigdzie. To, co dzisiaj wprowadza „AdA 2.0”, to jest pogwałcenie praw właścicieli, którzy do tej pory na tym rynku działali. Jako branża wstrzymujemy oddech, wszystko zależy bowiem od interpretacji nieostrego pojęcia „przejęcia kontroli”, jakim posługuje się omawiana ustawa, przez regulatora, czyli inspekcję farmaceutyczną. Przypomnijmy: ustawa wprowadziła zmiany do Prawa Farmaceutycznego polegające na całkowitym zakazie „przejmowania kontroli” nad podmiotami prowadzącymi apteki przez podmioty inne niż farmaceuci lub ich spółki, podmioty prowadzące 4 lub więcej aptek bezpośrednio lub przez podmioty kontrolowane lub będące wspólnikami podmiotów prowadzących 4 lub więcej aptek, a także członków grup kapitałowych prowadzących 4 lub więcej aptek, podmioty, których wspólnicy (lub ich grupy kapitałowe) prowadzą 4 lub więcej aptek lub jeśli w wyniku przejęcia członkowie grupy kapitałowej przejmującego prowadziliby więcej niż 4 apteki. Przepisy mają nie być stosowane do przejęcia kontroli, które nastąpiło w wyniku nabycia spadku. Przy czym nawet przekazanie przedsiębiorstwa dzieciom za życia będzie traktowane jako zakazane „przejecie kontroli”.

[mews:1177867]

Sieć apteczna od 5 aptek

Jak to będzie wyglądało w praktyce?

Zobaczymy. W Polsce działa obecnie ponad 300 sieci aptecznych, przy czym za sieć uznaje się tradycyjnie przedsiębiorstwo liczące 5 i więcej aptek. Zdecydowana większość z nich – ponad 90% – to firmy z rodzimym kapitałem. Omawiana ustawa uderza w nich, ponieważ ich biznesy z dnia na dzień tracą jakąkolwiek wartość zbywczą, uniemożliwiając rozporządzanie mieniem. Po pierwsze, te sieci już nie urosną. Z drugiej strony bardzo trudno będzie je też sprzedać. Stracą zatem na wartości. Właściciele, którzy mają powiedzmy 8 aptek, żeby móc sprzedać swój majątek, choćby w celu przejścia na emeryturę, będą zmuszeni to przedsiębiorstwo podzielić na mniejsze kawałeczki. Przy rozdrobnieniu mierzymy się z dużym spadkiem wartości całego przedsiębiorstwa. Po trzecie, będzie można kwestionować różnego typu umowy, jakie apteki zawiążą z innymi podmiotami gospodarczymi, czyli na przykład z bankami czy programami franczyzowymi. To pojęcie „przejęcia kontroli” jest nieostre i nieznane dotąd organom inspekcji farmaceutycznej, nie wiadomo więc, jak będzie interpretowane. Tymczasem za naruszenie zakazu „przejęcia kontroli” będą sromotne kary: cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki (co w praktyce oznacza jej zamknięcie) oraz wielomilionowe kary – nawet do 5 mln zł wobec podmiotu przejmującego tą kontrolę.

Dużo mówimy o skutkach dla przedsiębiorców aptecznych. A z perspektywy całego systemu?

Apteka powinna być dla pacjenta

Ubolewam, że systemowo idziemy w kierunku modelu zamkniętego. Badania potwierdzają, że modele otwarte są dużo bardziej propacjenckie i to w nich jest lepsza dostępność placówek i usług aptecznych. Dziś w Polsce spośród farmaceutów, którzy chcą zostać w aptece, takich, którzy chcieliby zostać właścicielami aptek, są promile. Dzisiaj młodzi farmaceuci absolutnie nie idą w tę stronę. Taka sytuacja już występuje właśnie w kilku krajach, gdzie mamy zamknięty rynek aptek. W Niemczech czy Francji są powiaty, w których zamykano ostatnią aptekę z uwagi na to, że stary farmaceuta, który był przez lata właścicielem ostatniej w powiecie apteki, przechodził na emeryturę bądź umierał. Nie ma chętnego do przejęcia tego biznesu, bo młodzi farmaceuci wolą iść do przemysłu farmaceutycznego. Tak właśnie kończy się myślenie, że apteka musi być dla aptekarza. Bycie dobrym farmaceutą i dobrym przedsiębiorcą to dwie różne kompetencje. Dobrze, jeśli idą w parze, ale przecież nie musi tak być. Apteka powinna być przede wszystkim dla pacjenta.

W szerszej perspektywie omawiane przepisy zabetonują polski rynek apteczny i spowodują niestety regres w rozwoju usług opieki farmaceutycznej dla pacjentów. Trudno bowiem spodziewać się, że właściciele aptek będą inwestować w dalszy rozwój kompetencji pracowników oraz infrastrukturę potrzebną do świadczenia usług przy tak dużym poziomie niepewności prowadzenia biznesu.

Myślę, że niestety na przestrzeni lat okaże się dopiero, jak bardzo szkodliwe społecznie będą konsekwencje przepisów, które dziś wchodzą w życie.

Co dalej?

Prezydent Andrzej Duda zapowiedział skierowanie tych przepisów do Trybunału Konstytucyjnego w trybie tzw. kontroli następczej. Wniosek podobno jest w przygotowaniu. Niezależnie od tego podejmujemy już inne działania mające na celu rewizję tych szkodliwych przepisów przez Trybunał i organy Unii Europejskiej. Pozostaje także wątek międzynarodowy, choć apteki z kapitałem zagranicznym to zaledwie margines rynku: około 7%. Nowa regulacja niewątpliwie osłabi atrakcyjność Polski dla zagranicznych inwestorów i uruchomi procedury odwoławcze.

Podam przykład Irlandii, gdzie pod koniec XX wieku wprowadzono system zamknięty i pod naciskiem stowarzyszeń pacjenckich i konsumenckich wrócono do systemu otwartego. Okazało się, że liczba aptek spada, dostępność spada, ceny idą w górę. Mam nadzieję, że polscy decydenci w pewnym momencie też się opamiętają i wrócimy do modelu rynku otwartego.