W jakiej kondycji są polscy seniorzy?

69% polskich seniorów oszczędza na lekach. Nie realizują recept lub przyjmują zapisane preparaty rzadziej, co obniża ich działanie terapeutyczne, by wystarczyły na dłużej – wynika z raportu pt. „W trosce o polskich seniorów”, zrealizowanego przez Koalicję Na pomoc niesamodzielnym.

86% seniorów w Polsce nie ma zapewnionego odpowiedniego dostępu do opieki lekarskiej i pielęgniarskiej. Na wizytę do lekarza POZ ponad połowa (57%) osób po 60. roku życia czeka do tygodnia, jednej czwartej udaje się dostać do lekarza z dnia na dzień. Dłużej niż dwa tygodnie oczekuje na wizytę 8% bardzo dojrzałych Polaków. Znacznie gorzej jest z leczeniem u specjalisty. Tu raport mówi o tym, że 38% seniorów ma wyznaczone spotkanie z lekarzem dopiero po kilku miesiącach do pół roku, 30% musi poczekać na do roku, a dla 10%  czas oczekiwania przekracza 12 miesięcy.

Covid osłabił seniorów

Zdaniem Magdaleny Osińskiej-Kurzywilk, prezeski Zarządu Koalicji Na pomoc niesamodzielnym sytuacja seniorów zaczęła znacząco się pogarszać po okresie covidu. Nałożyły się na siebie niepokój związany z pandemią, potem wojną w Ukrainie, inflacja i pogarszająca się sytuacja gospodarcza, która w pierwszej kolejności uderzyła w seniorów.  

- 98% naszych respondentów, odpowiadających na pytania ankiety zaznaczyła, że zdecydowanie sytuacja gospodarcza obecnie odbija się na sytuacji seniorów – mówi Osińska-Kurzywilk. - Najczęściej nasi respondenci zwracali uwagę na zbyt wysokie ceny leków na receptę, a także długi czas oczekiwaniami na wizytę lekarską.

Wyzwania dla systemu zdrowia

Przed polskim systemem ochrony zdrowia stoją wyzwania, na które już dziś zwracają uwagę specjaliści. - Społeczeństwo się starzeje. Odsetek osób 75 plus znacząco wzrasta – wyjaśnia Osińska-Kurzywilk. - Wiemy o tym, że znacznie wzrośnie grupa populacji osób powyżej 80. roku życia.

Jako przyszłe wyzwania dla systemu opieki zdrowotnej respondenci wskazywali choroby układu nerwowego i otępienie (74%), choroby układu krążenia (49%), osteoporozę i choroby nowotworowe (po 46%) oraz cukrzycę (38%). Niebezpieczeństwem dla seniorów może być też grypa i jej powikłania (36%), a także choroby reumatoidalne (27%).

- Pandemia zachwiała sytuacją seniorów. Jak wynika z przeprowadzonych badań, wielu z nich straciło chęć do życia. Powiększyła się samotność, zerwały się więzy rodzinne i społeczne. To wszystko wpłynęło na stan zdrowia starszych osób, także psychiczne. Widzimy duże wyzwanie dla całego systemu ochrony zdrowia, ale szczególnie będziemy potrzebować neurologów i psychiatrów – konkluduje Osińska-Kurzywilk.

Absurd w dostępie do pielęgniarskiej opieki domowej

Tylko 7% osób odpowiedziało, że pacjenci niesamodzielni, np. po udarze, wypisani właśnie ze szpitala, mają możliwość skorzystania z pomocy wykwalifikowanej pielęgniarki, która przyjdzie do domu i będzie wsparciem w chorobie. 88% wskazało na duże trudności w uzyskaniu tego typu świadczenia. Uczestnicy systemu ochrony zdrowia równie źle oceniają dostęp do opieki instytucjonalnej, czyli Zakładów Opiekuńczo-Leczniczych. Czas oczekiwania na przyjęcia do takiej placówki jest absurdalnie długi, często to 6-18 miesięcy. Dla wielu mocno schorowanych seniorów po wypisie ze szpitala to właściwie wyrok.

Wyszczepieni, ale niedożywieni

Seniorzy są grupą, która jest najlepiej wyszczepiona, zarówno jeśli chodzi o covid, jak i grypę. Jednocześnie, mimo wysokiej świadomości, jak ważne są szczepienia, starsze osoby oszczędzają na żywności, doprowadzając się często do niedożywienia. Co ciekawe, specjaliści zauważają, że seniorzy wydają mniej na jedzenie, jedząc gorzej i niezbilansowane posiłki, inwestując jednak w suplementy diety, które mają utrzymać ich w zdrowiu.

Seniorzy cenią profilaktykę

32% osób powyżej 60. roku życia chce korzystać z programów profilaktycznych, szczególnie dużym zainteresowaniem cieszą się bezpłatne szczepienia. Tylko 15% seniorów zdecydowanie nie chce przyjmować takowych. Zdecydowana większość pacjentów po sześćdziesiątce nie chce już korzystać z teleporad. Tylko 4% je akceptuje i chętnie się na nie umawia. Zdecydowanie większą popularnością cieszą się wizyty stacjonarnie i bezpośredni kontakt z lekarzem. Specjaliści również uważają, że tego typu porada w przypadku seniorów ma większy sen, bo w trakcie rozmowy twarzą w twarz można zwrócić uwagę na szczegóły, których nie da się zauważyć kontaktując się przez telefon.

Za dużo leków

Elżbieta Piotrowska-Rutkowska, Prezes Naczelnej Izby Aptekarskiej zwraca uwagę, że seniorzy  zażywają bardzo wiele leków, które czasem się dublują lub wręcz wchodzą ze sobą w interakcje. Dlatego farmaceutka sugeruje optymalizację farmakoterapii, co będzie miało znaczący wpływ na jej koszty. Duży potencjał widać w nie do końca wykorzystanym Internetowym Koncie Pacjenta (IKP)

Kłopot jednak w tym, że tylko 30% starszych osób używa internetu, a jeszcze mniej korzysta z IKP. Dodatkowo seniorzy, organizacje pacjenckie oraz lekarze wskazują na utrudnienia w dostępie do danych zawartych na tych kontach dla różnych lekarzy.

Obniżenie wieku uprawniającego do leków za darmo

Wiele środowisk związanych z opieką nad seniorami, a także farmaceuci i Biuro Rzecznika Praw Pacjenta apelują o obniżenie wieku uprawniającego seniorów do korzystania z bezpłatnych leków z 75+ do 70+. Ministerstwo Zdrowia informuje, że analizuje sytuację pod względem kosztów. Niestety, resort zdrowia nie podaje konkretnych terminów odpowiedzi na postulaty obniżenia wieku.