Usunięcie jajników i jajowodów może znacząco wydłużyć życie kobiet z mutacjami BRCA

Kobiety z mutacjami genów BRCA1 i BRCA2, które chorowały na raka piersi, mogą znacznie zmniejszyć ryzyko przedwczesnej śmierci, jeśli zdecydują się na usunięcie jajników i jajowodów. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Cambridge pokazały, że zabieg ten wiąże się także z niższym ryzykiem rozwoju kolejnych nowotworów i nie niesie ze sobą poważnych skutków ubocznych. Wyniki mogą wpłynąć na decyzje tysięcy kobiet na całym świecie.

BSO, czyli obustronne usunięcie jajników i jajowodów, to zabieg proponowany kobietom z mutacjami BRCA1 i BRCA2 – genów, które istotnie zwiększają ryzyko raka piersi i jajnika. Zgodnie z zaleceniami, operację wykonuje się u nosicielek BRCA1 między 35. a 40. rokiem życia, a u nosicielek BRCA2 – między 40. a 45. rokiem życia.

Do tej pory było wiadomo, że BSO zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jajnika aż o 80%. Jednak pojawiały się obawy, że usunięcie głównego źródła estrogenu prowadzi do wczesnej menopauzy, co może mieć negatywny wpływ na zdrowie – zwłaszcza u kobiet, które nie mogą stosować hormonalnej terapii zastępczej.

Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge, we współpracy z National Disease Registration Service (NDRS) NHS England, przeanalizowali dane 3 400 kobiet z mutacjami BRCA1 lub BRCA2, które wcześniej chorowały na raka piersi. Około 850 nosicielek BRCA1 i 1 000 BRCA2 przeszło operację BSO.

Okazało się, że kobiety po BSO miały o połowę mniejsze ryzyko śmierci – zarówno z powodu raka, jak i innych przyczyn – w okresie obserwacji wynoszącym średnio 5,5 roku. Efekt był bardziej widoczny u nosicielek BRCA2 (56% redukcji) niż BRCA1 (38%). Dodatkowo, u operowanych kobiet ryzyko rozwoju drugiego nowotworu było niższe o 40%.

Wyniki badania pokazują, że obawy o powikłania zdrowotne po BSO mogą być przesadzone. Naukowcy nie znaleźli związku między operacją a zwiększonym ryzykiem chorób serca, udarów czy depresji – w przeciwieństwie do wcześniejszych badań przeprowadzonych w ogólnej populacji.

Choć korzyści z BSO są znaczne, nie wszystkie kobiety mają do niej równy dostęp. Operacje częściej przechodzą kobiety białe oraz te z mniej ubogich środowisk. Kobiety czarnoskóre i pochodzenia azjatyckiego decydują się na BSO dwa razy rzadziej.

Profesor Antonis Antoniou, jeden z autorów badania, podkreśla, że wyniki będą mieć duże znaczenie dla kobiet, które rozważają operację:

Badanie opublikowano w prestiżowym czasopiśmie The Lancet Oncology. Dla wielu kobiet może ono okazać się punktem zwrotnym w walce o zdrowie i dłuższe życie.