Szczepionka sprzed 20 lat nadal chroni kobiety z rakiem piersi. Naukowcy z Duke odkrywają jej sekret

Ponad 20 lat temu grupa kobiet z zaawansowanym rakiem piersi otrzymała eksperymentalną szczepionkę przeciwnowotworową. Dziś wszystkie żyją, a ich układ odpornościowy wciąż rozpoznaje komórki raka. Naukowcy z Duke University uważają, że ten niezwykły przypadek może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych terapii przeciwnowotworowych.

Kobiety, które przeżyły dzięki szczepionce sprzed dwóch dekad

Badanie przeprowadzone na Duke University School of Medicine pod kierunkiem dr Herberta Kima Lyerly’ego dotyczyło niewielkiej grupy kobiet z przerzutowym rakiem piersi, które ponad 20 lat temu otrzymały eksperymentalną szczepionkę. Choć od tamtej pory minęły dekady, wszystkie pacjentki nadal żyją – co w przypadku tak zaawansowanej choroby jest praktycznie niespotykane.

Kiedy naukowcy ponownie zbadali ich układ odpornościowy, odkryli coś wyjątkowego: ich organizmy wciąż posiadały aktywne komórki immunologiczne rozpoznające raka. Co więcej, komórki te miały marker CD27 – białko pomagające układowi odpornościowemu „pamiętać” i skutecznie reagować na zagrożenia, w tym nowotwory.

Sekret długowiecznej odporności

Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Science Immunology, otwierają nowy rozdział w badaniach nad szczepionkami przeciwnowotworowymi.

To skłoniło zespół do dalszych eksperymentów. Badacze postanowili sprawdzić, czy można dodatkowo wzmocnić tę odpowiedź, łącząc szczepionkę ukierunkowaną na HER2 z przeciwciałem stymulującym CD27. W testach na myszach połączenie to doprowadziło do całkowitej regresji guza u niemal 40% zwierząt – w porównaniu z zaledwie 6% w przypadku samej szczepionki.

Wyniki badań ujawniły, że kluczową rolę w tej odpowiedzi odgrywają limfocyty T CD4+, czyli tzw. komórki pomocnicze. Hartman zwrócił uwagę, że większość badań skupia się na limfocytach T CD8+, nazywanych „zabójcami”, tymczasem CD4+ mogą być równie ważne.

Dodanie kolejnego przeciwciała, które wspiera komórki CD8+, jeszcze bardziej zwiększyło skuteczność terapii – aż 90% myszy doświadczyło pełnej regresji guza.

Zespół odkrył również, że pojedyncze podanie przeciwciała CD27 razem ze szczepionką wystarczało, by uzyskać trwałą ochronę. To ważna informacja, bo takie podejście można by łatwo połączyć z już istniejącymi metodami leczenia, jak inhibitory punktów kontrolnych czy koniugaty przeciwciało-lek, stosowane u pacjentów onkologicznych.

Hartman podkreśla, że takie połączenie może wreszcie pozwolić w pełni wykorzystać potencjał szczepionek przeciwnowotworowych.