Szczepionka przeciwko HPV. Czego się boimy? Dr Dominik Olejniczak: "Potrzeba nam zrozumiałej komunikacji"

Pomimo szerokiego dostępu i udowodnionej skuteczności – szczepionka przeciwko HPV w Polsce wciąż nie cieszy się taką popularnością, jaką powinna. Dlaczego? To pytanie pojawiło się podczas eksperckiej debaty dotyczącej szczepień przeciwko HPV: "Polska strategia eliminacji HPV. Dalsze kroki w realizacji programu szczepień", w której udział wziął m.in. dr hab. n. med i n. o zdr. Dominik Olejniczak z Zakładu Zdrowia Publicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Odpowiedzi nie są jednoznaczne, ale kierunek zmian – jak podkreślają eksperci – jest jasny: musimy nauczyć się prościej rozmawiać o rzeczach trudnych. Jak to zrobić?

Jednym z głównych tematów debaty była rola lekarzy w promowaniu szczepień – nie tylko ich własna motywacja, ale również bariery, jakie napotykają. Zdarza się bowiem, że to właśnie przedstawiciele ochrony zdrowia nie są przekonani do mocy swojego autorytetu i odpowiedzialności, jaką niosą – świadomie lub nie.

I choć odpowiedzialność za zdrowie leży po obu stronach – lekarza i pacjenta – to system wciąż nie zapewnia lekarzom narzędzi, które pozwoliłyby im swobodnie rozmawiać o profilaktyce. Brakuje czasu, wsparcia merytorycznego i komunikacyjnego. Efekt? Szczepienia przeciwko HPV nie są postrzegane jako coś naturalnego, tylko jako opcja, której można uniknąć.

Czy zatem można obarczyć lekarzy całą winą za niskie zainteresowanie szczepieniami przeciwko HPV? Niekoniecznie.

To wciąż zbyt rzadko spotykane podejście – zamiast świadomego obywatela mamy często pasywnego pacjenta, który nie czuje potrzeby zadawania pytań lub ufa Internetowi bardziej niż lekarzowi.

Eksperci zgodnie przyznają: czas zmienić sposób, w jaki mówimy o szczepionkach. Szczepienie przeciwko HPV to nie tylko ochrona przed wirusem brodawczaka ludzkiego – to skuteczna profilaktyka onkologiczna. Szczepionka chroni przed rakiem szyjki macicy, ale również przed nowotworami gardła, odbytu czy jamy ustnej.

Być może jednym z powodów jest właśnie… nazewnictwo. Podczas debaty padła propozycja, by zmienić komunikat: mówić nie o „szczepieniu na wirusa”, ale o „szczepionce przeciwnowotworowej”. Bo to właśnie nią w rzeczywistości jest.

Na drodze do lepszego zrozumienia szczepień stoi jeszcze jedna przeszkoda: dezinformacja i fake newsy, które często mają formę prostych komunikatów, emocjonalnych historii – to wszystko rozchodzi się szybciej i skuteczniej niż jakakolwiek broszura edukacyjna.

Dlatego tak ważna staje się rola mediów społecznościowych, influencerów, młodych ludzi, którzy potrafią przełożyć wiedzę na język, który rozumie ich pokolenie. W edukacji zdrowotnej nie wystarczą już tylko wykłady – potrzebujemy narracji, która łączy autorytet z autentycznością. Właśnie dlatego tak ważne jest budowanie zaufania, a nie straszenie konsekwencjami.

Bo najskuteczniejszą bronią przeciwko chorobie nie jest przymus – jest nią zrozumienie celowości i użycie odpowiednich narzędzi ochronnych.