Sygnaliści już krążą w szpitalach

Placówki medyczne powinny wdrożyć przepisy chroniące sygnalistów. Osoby zgłaszające np. nieprawidłowości związane z pracą kolegi lekarza, koleżanki pielęgniarki, obsługą pacjenta mają być chronione przed zwolnieniem.

Duże podmioty, w tym firmy i szpitale od nowego roku czekają duże zmiany. Od 2023 r. są zobowiązane wprowadzić przepisy chroniące sygnalistów, czyli osoby, które zgłaszają informacje na temat naruszeń, jakie pojawiają się w ich miejscu pracy. Obowiązek dotyczy zakładów pracy zatrudniających co najmniej 250 osób, czyli przepisy obejmą także dużą część placówek medycznych.

W grudniu ubiegłego roku, weszła w życie unijna dyrektywa w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, zwana potocznie dyrektywą o ochronie sygnalistów. Chodzi o dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, zwanej dalej „dyrektywą 2019/1937.

Rząd dopiero niedawno rozpoczął pracę nad implementacją przepisów. Na stronie gov.pl jest zamieszczona informacja, że przyjęcie polskiej dyrektywy jest planowane na I kwartał 2023r. 

Duże zmiany a polskich przepisów brak

Podkreśla jednak, że rząd nie proceduje tych przepisów wespół. Sejm uchwali ustawę o jakości w ochronie zdrowia i za chwilę okaże się, że trzeba będzie ją nowelizować, aby dopasować do realiów funkcjonowania sygnalistów. 

Szpitale, na które spadną nowe obowiązki, będą musiały przede wszystkim przygotować i wprowadzić odpowiednie procedury oraz narzędzia do przyjmowania zgłoszeń. Za tym natomiast kryje się odpowiednia infrastruktura techniczna (która pozwoli sygnalistom w sposób komfortowy zgłaszać ewentualne nieprawidłowości czy nadużycia) oraz regulaminy, które wcześniej należy skonsultować ze związkami zawodowymi.

Niektóre szpitale, chociaż polskie przepisy w tej materii jeszcze nie obowiązują, już wdrożyły swoje rozwiązania. Formularz do zgłoszenia nieprawidłowości wisi na stronie internetowej Wojewódzkiego Szpitala im. o Pio w Przemyślu. Pracownicy szpitala zgłosili już za jego pośrednictwem pierwsze nieprawidłowości 

Są już pierwsze zgłoszenia

Procedury zgłoszeniowe ma już także Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II czy Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie. W tym ostatnim np. zgłoszenia, skargi przyjmuje powołana przez dyrektora szpitala sekcja kontroli zarządczej. A nieprawidłowości jakie mogą zgłaszać sygnaliści, zgodnie z regulaminem wiszącym na stronie internetowej szpitala, dotyczą m.in. zamówień publicznych, usług. Komisja może odmówić podjęcia czynności wyjaśniających, ale gdy już podejmie decyzję, że jednak jest to wskazane, to ma 3 miesiące na te działania. Może też wspólnie z dyrektorem szpitala podjąć działania naprawcze w stosunku do zgłoszonych usterek w pracy czy funkcjonowaniu podmiotu leczniczego 

Na przygotowaniach formalnych i technicznych w wielu szpitalach jednak się nie kończy. Trzeba jeszcze wyznaczyć odpowiednie osoby, które przyjmą zgłoszenia od sygnalistów. Ci nie będą mogli być zwolnieni czy oskarżeni o pomówienie.

Brak kultury raportowania nieprawidłowości

W Polsce pojęcie „sygnalista” ma złą sławę, gdyż  ma to swoje uwarunkowania w historii. O  sygnalistach myślało się jako o „donosicielach”, „konfidentach”  bo z nimi kojarzy się ta funkcja od czasów rozbiorów, następnie II Wojny Światowej i oczywiście poprzez czas komunizmu. 

Zastanawiające jest to, jak w polskich szpitalach przyjmie się rola sygnalisty. Ta funkcja może kojarzyć się z agenturą, tajnymi służbami czy donosicielstwem. Warto tylko pamiętać, że pierwszymi sygnalistami byli medycy.

Gdy przepisy dotyczące ochrony sygnalistów wejdą w życie, być może wiele procesów o zniesławienie - jaki dotyczył jednego z instytutów medycznych - nie będzie miało miejsca.