Stosowanie środków przymusu w szpitalach psychiatrycznych - RPO interweniuje

Rzecznik Praw Obywatelskich interweniuje u ministra zdrowia w kwestii zmian w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. Dotyczą one zasad stosowania środków przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych.

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do ministra zdrowia Adama Niedzielskiego o rozważenie zmiany przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego w zakresie zasad stosowania środków przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych. Interwencja jest konsekwencją spotkania Komisji Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego, jakie odbyło się w biurze RPO. 

RPO zwrócił uwagę, że przepis zobowiązujący do uzyskania, przy przedłużeniu stosowania przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji, opinii innego lekarza będącego lekarzem psychiatrą, w praktyce okazuje się nieuzasadniony, a przede wszystkim niewykonalny. Na wielu oddziałach psychiatrycznych przy szpitalach ogólnych, w godzinach nocnych obsada dyżurowa jest jednoosobowa, a to oznacza, że nie ma drugiego lekarza psychiatry, który mógłby zaopiniować taką potrzebę.

Przedłużenie przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji powyżej 16 godzin wymaga każdorazowo osobistego badania osoby z zaburzeniami psychicznymi przez lekarza psychiatrę. Konieczna jest wtedy obecność dwóch psychiatrów - decydującego o przedłużeniu przymusu i wydającego opinię. Tymczasem lekarzem psychiatrą, w rozumieniu ustawy, jest wyłącznie specjalista w dziedzinie psychiatrii lub w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży. Wyklucza to więc lekarzy ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie psychiatrii i lekarzy w trakcie specjalizacji, którzy często pełnią dyżury na oddziałach psychiatrycznych. 

Kolejny problem, na który zwrócili uwagę członkowie Komisji, dotyczy miejsca stosowania unieruchomienia. Obecne przepisy nie zobowiązują jednoznacznie podmiotów medycznych do wyodrębnienia jednoosobowej sali, w której ten środek mógłby być stosowany. W konsekwencji unieruchomienie jest przeważnie wykonywane w salach wieloosobowych, gdzie intymność pacjenta mają gwarantować parawany oddzielające go od reszty pacjentów. 

Zobligowanie szpitali do wydzielenia sali do unieruchomienia pozwoliłoby na instalację tam systemu monitoringu wizyjnego. Dziś tylko w przypadku stosowania izolacji, oprócz osobistej kontroli pielęgniarki co 15 minut, przepisy nakazują monitorowanie zachowania pacjenta za pomocą kamery. Tego dodatkowego obowiązku ustawa nie nakłada natomiast w przypadku stosowania unieruchomienia. 

W ocenie Komisji, oprócz monitoringu wizyjnego, rozważenia wymaga zobowiązanie podmiotów medycznych do instalacji systemów alarmowo-przyzywowych, zarówno w salach izolacyjnych, jak i miejscach stosowania unieruchomienia. Systemy te pozwalają na szybką interwencję w przypadku zagrożenia zdrowia bądź życia pacjentów, wobec których stosowane są środki przymusu bezpośredniego. 

Pełna treść pisma RPO do ministra Adama Niedzielskiego TUTAJ

Źródło: RPO

Polecamy także:

Będą zmiany w programie pilotażowym w centrach zdrowia psychicznego

RPO rekomenduje zmiany w leczeniu chorób rzadkich

Rzecznik Praw Obywatelskich bierze pod lupę szpitale psychiatryczne