Wirusy i bakterie w walce z rakiem: znaczący postęp w rozwoju terapii celowanych

Wirusy i bakterie zazwyczaj kojarzą się z pogorszonym stanem zdrowia. Nowe badania dowodza jednak, iż w przyszłości terapie przeciwnowotworowe oparte na układzie celowanym wirus-bakteria mogą znacząco poprawić tempo i jakość leczenia raka.

W niektórych lekach przeciwnowotworowych wykorzystuje się specjalnie zmodyfikowane genetycznie wirusy (tzw. wirusy onkolityczne) wycelowane specyficznie w komórki nowotworowe. Wirusy te są zaprojektowane aby po zainfekowaniu komórek nowotworowych spowodować lizę - rozpad komórki raka, skutkujący wyrzutem substancji stymulujących układ odpornościowy do wzmożonego ataku na komórki guza nowotworowego co z kolei może znacząco poprawić efekty szerszej terapii. Istotnym mankamentem tej technologii jest właśnie aktywność układu odpornościowego - zdarza się bowiem, iż zdąży on zniszczyć wirusa przeciwnowotworowego zanim zdąży on dotrzeć do tkanki. Z pomocą przychodzi zatem nowo opracowana technologia CAPPSID, polegająca na "ukrywaniu" wirusów onkolitycznych przed układem odpornościowym wewnątrz bakterii aż do momentu zakażenia komórek nowotworowych.

Bakteria wykorzystywana w tym celu nazywa się Salmonella typhimurium. Pomimo groźnie brzmiącej nazwy ten gatunek jest przystosowany do funkcjonowania w warunkach niskotlenowych, pełnych składników odżywczych, takich jak guzy nowotworowe. Wewnątrz bakterii "przemycone" zostaje RNA wirusa onkolitycznego. Wykorzystując naturalną tendencję (tzw. taksje) bakterii ku kierowaniu się do komórek nowotworowych można skutecznie ograniczyć ryzyko zniszczenia wirusa onkolitycznego przed dotarciem do guza. 

Kluczowym ryzykiem związanym z tą technologią jest zakażenie przez wirusa innych tkanek, niebędących komórkami nowotworowymi. Rozwiązaniem okazuje się inżynieria bakterii "przechowującej" wirusa. Bakteria zapewnia wirusowi niezbędny do przeżycia enzymy, niedostępne dla niego w innych częściach ciała. Bez nich, poza bakterią, wirus jest niezdolny do replikacji. Jest to dodatkowe zabezpieczenie - dzieki niemu wykluczone zostaje zakażenie zdrowych tkanek.

Obecnie wyżej wymienione modele testuje się na wielu rodzajach myszy laboratoryjnych, guzów nowotworowych, wirusów i zawartości chemicznych bakterii. Celem badań jest rozwinięcie konkretnej, niezawodnej metody, która w przyszłości może znacząco poprawić skuteczność terapii onkologicznych. Jeżeli testy dalej będą przeprowadzane z pomyślnym skutkiem, możemy spodziewać się znaczącego postępu w zakresie antynowotworowych terapii celowanych.