Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia wciąż wyzwaniem

Szacuje się, że około 32,1 proc. Europejczyków w wieku powyżej 65 lat, w swoim codziennym schemacie leczenia przyjmuje 5 lub więcej leków. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, iż w Polsce ten problem dotyczy zbliżonego odsetka pacjentów. Choć są także inne dane, które wskazują, że nawet ponad 50 proc. pacjentów w podeszłym wieku stosuje więcej niż 5 leków jednocześnie a co dziesiąty chory, co najmniej 10 preparatów. Niestety takiemu stanowi rzeczy towarzyszy niebezpieczne zjawisko polipragmazji.

Polipragmazja stanowi szczególne zagrożenie dla osób starszych, obaczonych wielochorobowością. Biorąc pod uwagę proces intensywnego starzenia się społeczeństwa wraz z równoczesnym wydłużaniem się życia, skuteczna i bezpieczna farmakoterapia to wyzwanie dla współczesnych systemów opieki zdrowotnej. 

Polipragmazja a polifarmakoterapia 

Polipragmazję definiuje się jako nieracjonalne stosowanie wielu leków jednocześnie. Do zjawiska tego dochodzi poprzez niewłaściwe połączenie medykamentów, nieodpowiednią dawkę lub stosowanie leków przy braku wskazań. Czymś innym jest natomiast polifarmakoterapia i nie należy jej mylić z polipragmazją. Polifarmakoterapia jest terapią wielolekową, polegającą na zażywaniu właściwych zestawów leków - dostosowanych do stanu zdrowia pacjenta. Polifarmacja jest więc racjonalnym, skutecznym oraz bezpiecznym stosowaniem kilku leków jednocześnie.

Im więcej przyjmowanych leków tym wyższe ryzyko wystąpienia skutków ubocznych 

Niestety, niewłaściwe stosowanie terapii wielolekowej przyczynia się do powstania działań niepożądanych, które to mogą zagrażać zdrowiu lub życiu pacjenta. Szczególnie narażone są osoby przewlekle chore czy starsze, obarczone wielochorobowością, które na co dzień zmuszone są przyjmować wiele leków jednocześnie. Udowodniono, iż ryzyko pojawienia się skutków ubocznych leków wzrasta wraz z ich stosowaną liczbą. I tak, w przypadku przyjmowania 2 leków, ryzyko to wynosi kilka procent, przy stosowaniu jednocześnie 5 wzrasta do poziomu 50 proc., natomiast przy przyjmowaniu 8 i więcej leków ryzyko powikłań osiąga 100 proc. 

Warto zauważyć, iż nie tylko wiek pacjentów przekłada się na wyższy odsetek stosowania 5 i więcej preparatów. Znaczenie ma również płeć i wykształcenie. Nieznacznie wyższy wskaźnik w tym zakresie dotyczy mężczyzn. Niższe wykształcenie także wiąże się z wyższym ryzkiem wystąpienia polipragmazji. 

Do krajów o najniższym poziomie odnotowanych polipragmazji należy m.in.: Szwajcaria, Chorwacja oraz Słowenia. Najwyższy wskaźnik osiągają natomiast Portugalia, Izrael oraz Czechy. Polska na 18 badanych krajów zajmuje miejsce 14.

Po pierwsze: wymiana informacji o przyjmowanych lekach 

Do powstania polipragmazji przyczynia się również nieskoordynowane leczenie pacjenta przez różnych lekarzy, którzy skupiają się na leczeniu chorób w zakresie wyłącznie swojej specjalizacji, nie zważając na schorzenia współistniejące pacjenta i przyjmowane już przez niego leki. Niestety, wciąż aktualny jest także problem braku oszacowania ryzyka wystąpienia niekorzystnych interakcji między przyjmowanymi preparatami, przy wdrażaniu kolejnego leku u chorego.

Należy pamiętać, iż polipragmazja może wystąpić również z winy samego pacjenta, jeśli ten stosuje leki niezgodnie z zaleceniami lub bez konsultacji, przyjmuje leki bez recepty czy suplementy. W 2020 r. na problem polipragmazji w swojej kampanii zwrócił uwagę NFZ.

Polipragmazja czyli wielolekowość w praktyce | Akademia NFZ

Remedium – przeglądy lekowe w aptekach?

Postępująca elektronizacja usług medycznych daje nadzieję na skuteczną wymianę  informacji. Wraz ze wdrożeniem e-recepty, apteki mają np. dostęp do systemu P1.

Przypomnijmy jednak, iż wraz z nowym rokiem, jako jeden z elementów opieki farmaceutycznej, w życie weszło rozporządzenie dotyczące pilotażu przeglądów lekowych, które to będą realizowane przez farmaceutów. Pilotaż ma potrwać 12 miesięcy i objąć maksymalnie 75 aptek.

Pilotaż skierowany jest do osób od 18 do 60 roku życia, które przyjmują na stale nie mniej niż 5 leków na receptę, w tym co najmniej 2 leki należące do kategorii C oraz osób, które ukończyły 60 rok życia i przyjmują na stałe nie mniej niż 10 leków, w tym co najmniej 2 należące do kategorii C. Nabór realizatorów projektu trwa do 7 lutego, natomiast z dniem 1 kwietnia b. r. planowane jest uruchomienie pilotażu w aptekach.

Polecamy także: