Maria Skłodowska-Curie: genialna naukowczyni i idolka polskiej młodzieży - raport Adamed. Co zachęca młodych do nauki?

Dziś 7 listopada obchodzimy 156. rocznicę urodzin Marii Skłodowskiej-Curie. Nadal jest ona jedyną kobietą, która została nagrodzona Noblem dwa razy. Z badania przeprowadzonego wśród nastoletnich miłośniczek nauki wynika, że naukowczyni wciąż jest ich największą idolką. Wskazało ją aż 85% respondentek. Z drugiej strony, tegoroczne badanie Fundacji Adamed dowodzi, że aż co trzecia uczennica szkoły średniej nie wierzy, że ma jakiekolwiek predyspozycje do nauk ścisłych.

Maria Skłodowska-Curie nie mogąc studiować w Polsce, bo ówczesne prawo i zwyczaje tego nie przewidywały, stopnie naukowe zdobywała we Francji, na paryskiej Sorbonie. Uzyskała tam licencjat w zakresie nauk fizycznych i matematycznych. W 1896 roku rozpoczęła pisanie doktoratu na temat świeżo odkrytego przez Henriego Becquerela zjawiska promieniotwórczości. Zjawisko było na tyle nowe, że jego nazwa została wymyślona przez samą Marię. W 1898 roku Skłodowska-Curie wraz z mężem ogłosili światu odkrycie dwóch nowych pierwiastków – polonu i radu. Odkrycie dokonane przez małżeństwo Curie stało się jedną z podwalin terapii chorób nowotworowych i dało impuls do rozwoju nowych gałęzi chemii, fizyki oraz medycyny.

W trakcie I wojny światowej wraz z córką Ireną zorganizowała we Francji wojskową służbę radiologiczną, którą wyposażyła w dwadzieścia ambulansów i dwieście stacji radiologicznych. Sama jeździła po polach bitew i szkoliła operatorów przyrządów radiologicznych. W tym celu musiała jako jedna z pierwszych kobiet zrobić prawo jazdy, bo brakowało kierowców, którzy mogliby prowadzić te ambulanse. 

Przy okazji kolejnej rocznicy urodzin wielkiej polskiej odkrywczyni, Marii Skłodowskiej-Curie Fundacja Adamed opublikowała raport dotyczący motywacji do nauki młodych Polaków. Wyniki pokazują, że naukowczyni jest uważana za idolkę przez 85% młodych miłośniczek nauki. Raport pokazuje, że polskich nastolatków do nauki najmocniej motywują dwie rzeczy – i to niemal w równym stopniu. Po pierwsze: troska o swoją przyszłość (większe zarobki – 42%), a po drugie: chęć samorealizacji (40%). Badanie wykazało, że w przypadku dziewcząt częściej do głosu dochodzi ambicja. Więcej respondentek przyznało, że zależy im na wykonywaniu prestiżowego zawodu (30% vs. 20%). Ponadto, aż dwa razy więcej badanych uczennic zadeklarowało, że do naukowego rozwoju napędza je chęć bycia najlepszą, i to absolutnie we wszystkim (20% vs. 10%). Dziewczęta częściej motywuje także strach przed zawiedzeniem samej siebie (26% vs. 15%) lub rozczarowaniem innych (15% vs. 9%).

Uczennice częściej niż uczniowie zniechęcają się do nauki, gdy osiągają słabe wyniki (34% vs. 20% wskazań) lub obserwują, że inni radzą sobie lepiej (22% vs. 12%). Aż co czwarta respondentka zadeklarowała, że czuje mniejszy zapał do rozwoju, ponieważ wydaje jej się, że nie jest „wystarczająco dobra”. Obrazu dopełnia niższa pewność siebie – prawie połowa badanych nastolatek (44%) ujawniła, że tego im brakuje. Tej samej odpowiedzi udzielił co czwarty ankietowany chłopiec. Warto jednak podkreślić, że jedynie bardzo niewielki odsetek uczennic nigdy nie odczuwa motywacji do nauki (6%).

Wyniki wskazują, że dziewczęta częściej niż chłopcy same oceniają się jako bardziej predysponowane do nauk humanistycznych (34% vs. 20%), artystycznych (30% vs. 11%) i przyrodniczych (23% vs. 12%). Prawie 40% uczniów twierdzi, że nauka przedmiotów ścisłych przychodzi im z łatwością, ale podobnej odpowiedzi udzieliła tylko co czwarta uczennica. Co istotne, dziewczęta znacznie częściej niż chłopcy wierzą, że predyspozycje do nauk ścisłych są wrodzone. W grupie, która zadeklarowała trudności, dwa razy więcej dziewcząt (34%) niż chłopców (16%) tłumaczyło to brakiem „talentu”. Natomiast w grupie uczennic, które lubią przedmioty ścisłe i nie mają z nimi żadnych problemów, aż 75% respondentek uważa, że zainteresowanie nauką jest w ich przypadku czymś naturalnym.

Według tegorocznej edycji raportu Future of Jobs zaprezentowanego podczas Światowego Forum Ekonomicznego, rynek pracy zostanie ukształtowany przez przemiany technologiczne. Zawody, które najszybciej zyskują na znaczeniu, również związane są z technologią, np. AI, uczeniem maszynowym czy rozwojem zaawansowanej inżynierii. Dlatego tak ważne jest, aby promować wśród młodzieży – również wśród dziewcząt – nauki ścisłe i przyrodnicze. Osoby posiadające kompetencje w tych właśnie obszarach będą miały na rynku najwięcej szans i możliwości rozwoju. Jednak nastolatki nie mają wystarczającej świadomości zmian. Najwięcej respondentek (51%) wskazało kierunki społeczne jako te, które pozwolą na znalezienie najbardziej atrakcyjnej pracy. Kierunki związane z naukami ścisłymi i przyrodniczymi zostały wymienione tylko przez 1/3 ankietowanych. Jednocześnie aż 63% uczennic twierdzi, że bardzo trudno jest się na nie dostać, a 61% – że wymagają one dużo więcej włożonego wysiłku niż kierunki humanistyczne.

– Spytaliśmy uczniów, co zachęciłoby ich do spróbowania swoich sił w karierze z obszarów STEM (nauki przyrodnicze, matematyka, technologia, inżynieria - przyp. red.). Niezależnie od płci, wskazywali najczęściej odpowiedniego nauczyciela, który potrafiłby zainspirować ich do nauki. Powiedziało o tym aż 74% przebadanych. Dziewczęta częściej niż chłopcy wymieniały dostęp do narzędzi edukacyjnych, np. laboratorium – taką potrzebę zgłosiło aż 72% respondentek. 60% ankietowanych stwierdziło również, że pomocne mogą być specjalne programy edukacyjne, oferujące ciekawe formy uczenia – komentuje Katarzyna Dubno z Fundacji Adamed.